Ο γιός του Joe Biden υπηρετεί στο Ιράκ

Οι γιοί των Ελλήνων πολιτικών* που υπηρετούν;

Στην Ελλάδα ο αντιαμερικανισμός είναι κάτι σαν εθνικό μας σπορ. Τα επιχειρήματα των αντιαμερικανών, άλλα δόκιμα, άλλα όχι, κυμαίνονται από την αντίδραση στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ μέχρι τις ταινίες που εισάγουμε - όχι επειδή μας αναγκάζουν οι ΗΠΑ - για να δούμε στους κινηματογράφους. Το τελευταίο διάστημα στην Ελλάδα, αλλεπάλληλα σκάνδαλα έχουν κλονίσει βαθύτατα την πίστη μεγάλης μερίδας του κόσμου και στα τέσσερα σκέλη της εξουσίας, αστυνομία και δικαστήρια, βουλή και κυβέρνηση, κόμματα και πολιτικούς, εφημερίδες, κανάλια και δημοσιογράφους. Η ανθρώπινη φύση τείνει όταν βρίσκεται σε άσχημη κατάσταση να εστιάζει στα θετικά. Έτσι, μπορεί να θεωρούμε δυσλειτουργική την δημοκρατία μας, αλλά αισθανόμαστε ανακούφιση όταν συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους χειρότερους από εμάς. Οι περισσότεροι θεωρούμε ότι δεν πάμε καλά, αλλά τουλάχιστον δεν είμαστε σαν το Ιράν λ.χ., τουλάχιστον έτσι πιστεύουμε. Γιατί όμως δεν συγκρίνουμε ποτέ τον εαυτό μας με τους καλύτερους; Με αυτό που θα θέλαμε να φτάσουμε;

Η ιστορία γνωστή. Ο Joe Biden σε νεαρή ηλικία έχασε την γυναίκα του και τη μικρή του κόρη σε δυστύχημα. Μεγάλωσε τους δυο γιους του, που γλίτωσαν με σοβαρά τραύματα από το ατύχημα, μόνος του. Ο Joe Biden είναι αντιπρόεδρος της μεγαλύτερης δύναμης στον πλανήτη. Είχε ψηφίσει υπέρ του πολέμου στο Ιράκ, αν και σήμερα θεωρεί ότι "ήταν λάθος". Ο γιος του Joe Biden υπηρετεί στο Ιράκ. Ο Joe Biden, ακόμα και αν είχε χίλιους λόγους να ζητήσει να εξαιρεθεί ο γιος του, ανθρώπινο θα ήταν για ένα χήρο που μεγάλωσε τα δυο παιδιά του μόνος του, ποιος θα μπορούσε να αρνηθεί τέτοιο αίτημα εξάλλου, δεν έκανε τίποτα για να αλλάξει την τοποθέτηση του γιου του στο Ιράκ. Ο γιος του, μάλιστα, όλο αυτό το διάστημα, επέστρεψε μόνο για 1 μέρα για να παραβρεθεί στην ορκομωσία του πατέρα του.

Συζητάμε, αναλύουμε, προτείνουμε λύσεις για τη έξοδο από την κρίση που μαστίζει την χώρα μας. Όλοι την αγαπάμε, όλοι θέλουμε το καλύτερο γι'αυτήν. Αλλά όσο ο γιος του Joe Biden είναι στο Ιράκ ενώ οι γιοι των δικών μας πολιτικών και των πολιτικών τους φίλων και των πολιτικών τους πελατών, είναι στα καλύτερα πόστα και τα μη-πράσινα, τα μη-γαλάζια, τα μη-κόκκινα παιδιά στο πουθενά, όσο δεν κατανοούμε ότι η αλλαγή θα ξεκινήσει από εμάς τους ίδιους, τίποτα δεν πρόκειται να πάει προς το καλύτερο. Κι η Αμερική, με όλα τα ελαττώματά της, θα παραμένει η μεγάλη δύναμη που γνωρίσαμε, και το μέλλον της θα φαντάζει λαμπρό, ενώ το δικό μας μέλλον μίζερο και χωρίς ελπίδα.

*και οι ανηψιοί, γραμματείς, κομματικοί φίλοι, γνωστοί και λοιποί παρατρεχάμενοι

Η 4η Ιουλίου είναι γιορτή της ανθρωπότητας

Η 4η Ιουλίου δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται απλά ως μια εθνική εορτή. Το περιεχόμενό της δεν περιορίζεται σε ένα κράτος ή ένα έθνος. Αντίθετα, αποτελεί μια ημερομηνία ορόσημο στην Ιστορία για το άτομο και τα φυσικά του δικαιώματα. Η Αμερικανική Επανάσταση δεν ήταν μια εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση. Δεν είχε σκοπό να απελευθερώσει μια συλλογική εθνική οντότητα από την επικυριαρχία ενός άλλου έθνους. Ούτε ήταν μια ταξική επανάσταση, όπου συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες επαναστάτησαν εναντίον κάποιων άλλων.

Το αγγλικό πολίτευμα είχε πάψει να είναι απόλυτη μοναρχία από την Ένδοξη Επανάσταση του 1688, που έφερε στην εξουσία τον Γουλιέλμο της Οράγγης, όχι όμως ως απόλυτο ελέω Θεού μονάρχη, αλλά περιορισμένο σε έναν ρόλο με ασφυκτικά όρια. Τα όρια αυτά τα ανέγνωσε ο ίδιος κατά την ενθρόνισή του to 1689 με το Bill of Rights.

Η φιλοσοφία γύρω από την διακυβέρνηση του κράτους και τα δικαιώματα του ατόμου, που επικράτησε με την Ένδοξη Επανάσταση περιγράφεται από τον John Locke στην Δεύτερη Πραγματεία του περί διακυβέρνησης. Εκεί ο Locke αναπτύσσει την ιδέα των φυσικών δικαιωμάτων (ζωή, ελευθερία, ιδιοκτησία), την έννοια του περιορισμένου κράτους, που δημιουργείται για να προστατεύονται ακριβώς αυτά τα φυσικά δικαιώματα, τα σαφή όρια της εξουσίας και το δικαίωμα των πολιτών να την ανατρέπουν, όταν αυτή τα υπερβαίνει.

Οποιαδήποτε πολιτική εξουσία νομιμοποιείται μόνο από τους ίδια τα μέλη της πολιτικής της κοινότητας. Όχι μονάχα με τον τρόπο εκλογής της, αλλά κυρίως από τους στόχους της και τα όρια της. Όταν υπερβαίνει τους στόχους που οδηγούν τους ανθρώπους να φεύγουν από την φυσική κατάσταση και να ενώνονται σε πολιτικές κοινότητες, και αντί για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στη ζωή, την ελευθερία και την ιδιοκτησία, καταλήγει στην παραβίασή τους, τότε η εξουσία απονομιμοποιείται.

Τα χρόνια που μεσολάβησαν μεταξή του 1689 και του 1776 οδήγησαν τους πολίτες των αποικιών στην συνειδητοποίηση και την διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους (που υποβοηθήθηκε σημαντικά από υπερβολικές νομοθετικές πράξεις του Αγγλικού Κοινοβουλίου, όπως το Stamp Act του 1765, που περιόριζαν και καταπατούσαν ακόμα περισσότερο τα δικαιώματά τους). Και είναι σημαντικό να τονιστεί ο ρόλος του Αγγλικού Κοινοβουλίου (που είχε ιδιαίτερα ενισχυθεί στα μέσα του 18ου αιώνα) ως ο μηχανισμός ο φορέας λήψης των αποφάσεων που περιόριζαν τα δικαιώματα των πολιτών των αποικιών. Μπορεί οι αποικίες να μην είχαν εκπροσώπηση, αλλά απέναντί τους δεν ήταν μια απολυταρχία, αλλά ένα εκλεγμένο Κοινοβούλιο και μια περιορισμένη βασιλική εξουσία.

Το κείμενο της Διακύρηξης της Ανεξαρτησίας είναι απευθείας εμπνευσμένο από τα κείμενα και την πράδοση του John Locke και την φιλελεύθερη αντίληψη ότι το άτομο είναι από την φύση του φορέας συγκεκριμένων δικαιωμάτων. Η Διακύρηξη της Ανεξαρτησίας είναι η πολιτική εφαρμογή της Δεύτερης Πραγματείας. Θεμελιώνει το δικαίωμα στην επανάσταση, όχι στην ιστορική κληρονομιά, την εθνική ταυτότητα ή οποιαδήποτε άλλη μορφή συλλογικού "δικαίου", αλλά στην παραβίαση εκ μέρους της Αγγλίας των ορίων της πολιτικής εξουσίας του κράτους σε βάρους των φυσικών δικαιωμάτων του ατόμου. Και αυτό δίνει σε αυτή την επανάσταση το οικουμενικό της νόημα, αφού κάθε άνθρωπος, σε όποια κοινωνία και αν ζει, είναι φορέας των αναφαίρετων φυσικών δικαιωμάτων.

Τέλος, ακριβώς επειδή ο πυρήνας της ήταν το αίτημα για μια πολιτειακή οργάνωση μεγαλύτερου σεβασμού και προστασίας των ατομικών φυσικών δικαιωμάτων, η Αμερικανική Επανάσταση δεν εξετράπη στα όργια αίματος που επακολούθησαν άλλες επαναστάσεις με κολλεκτιβιστικά οράματα.

Απαραβίαστα Δικαιώματα

Με την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, ο Thomas Jefferson μας έδωσε ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της φιλελεύθερης παράδοσης.

Είναι η πρώτη ίσως φορά στην ιστορία του πολιτισμού μας που οι πολίτες αποφασίζουν να πάρουν τις τύχες τους στα χέρια τους όχι υποκινούμενοι από εθνικά, φυλετικά ή θρησκευτικά ιδεώδη, αλλά τοποθετώντας στην πρώτη γραμμή των διεκδικήσεών τους τρία συγκεκριμένα και απαραβίαστα Δικαιώματα:

Δεχόμαστε τις εξής αλήθειες ως αυταπόδεικτες, πως όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι, και προικίζονται από τον Δημιουργό τους με συγκεκριμένα απαραβίαστα Δικαιώματα, μεταξύ των οποίων είναι το δικαίωμα στη Ζωή, το δικαίωμα στην Ελευθερία, και το δικαίωμα στην επιδίωξη της Ευτυχίας.

Στο στόχαστρο του κειμένου ήταν φυσικά οι δυναστικές πολιτικές του Βασιλιά και του αριστοκρατικού του κύκλου, αλλά το όραμα ήταν για μια κυβέρνηση με στόχο την ασφάλεια και την ευτυχία των πολιτών. Και τα κατάφεραν. Παρά τις όποιες ατέλειες, τα πιθανά πισωγυρίσματα κατά καιρούς, την επιρροή στην κυβέρνηση των εκκλησιών που ο Jefferson προσπάθησε με κάθε τρόπο να αποφύγει, οι ΗΠΑ παραμένουν παράδειγμα φιλελεύθερης δημοκρατίας που κανείς δεν μπορεί πια να αγνοήσει.

Πως όποτε μια Μορφή Κυβέρνησης γίνεται καταστροφική για τους σκοπούς αυτούς, είναι Δικαίωμα του Λαού να την αλλάξει ή να την καταργήσει, και να εγκαταστήσει νέα Κυβέρνηση θέτοντας τα θεμέλιά της σε τέτοιες αρχές και οργανώνοντας τις εξουσίες της σε τέτοια μορφή, ώστε να φανεί πιθανότερο να επιφέρει την Ασφάλεια και την Ευτυχία του.

Αν και αρκετά από τα ιδεώδη της Αμερικανικής Επανάστασης έχουν πια ενσωματωθεί στο σύστημα διακυβέρνησης των περισσότερων κρατών του Δυτικού Κόσμου, υπάρχουν ακόμη και σήμερα κίνδυνοι και ατέλειες που οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε. Η αρχή της διάκρισης των εξουσιών αποτελεί για τη χώρα μας ακόμη μακρινό όνειρο. Την καταπιεστική αριστοκρατία έχει αντικαταστήσει η μετριοκρατία των κρατικών γραφειοκρατών που κάθε άλλο παρά στόχο τους έχουν την εξυπηρέτηση του πολίτη. Το ‘τοίχος του διαχωρισμού’ μεταξύ εκκλησίας και κράτους αδυνατεί να χτιστεί πάνω σε ένα σύνταγμα που κυριαρχείται από μεταφυσικές στατιστικές και εξυπηρετήσεις των συμφερόντων της οργανωμένης εκκλησίας. Η ελευθερία της έκφρασης έχει πνιγεί πίσω από πλήθος αστερίσκων.

Έχει καταστήσει [ο Βασιλιάς] τους Δικαστές εξαρτώμενους μόνο από τη Βούλησή του για τη θητεία τους, και του ποσού και της καταβολής του μισθού τους. […]
Έχει θεσμοθετήσει πολυάριθμες νέες θέσεις και έστειλε εδώ ορδές υπαλλήλων που καταπιέζουν το λαό μας και απομυζούν τα υπάρχοντά του.

Ο Δ. Σολωμός μας πληροφορεί ότι με την Ελληνική Επανάσταση «Γκαρδιακά χαροποιήθει / και του Βάσιγκτον η γη, / και τα σίδερα ενθυμήθει / που την έδεναν κι αυτή.» Δεν είμαι τόσο σίγουρος ότι κι ο Jefferson θα μοιραζότανε τον ίδιο ενθουσιασμό αν έβλεπε την κατάσταση της σημερινής μας Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας.

Χωρίς αμφιβολία, η χώρα μας βιώνει την πιο δημοκρατική περίοδο της ιστορίας της. Το έλλειμμα όμως ατομικής ελευθερίας και δημοκρατικής διοίκησης της πολιτείας είναι δυστυχώς ακόμη μεγαλύτερο απ’ ότι θα έπρεπε να ανεχόμαστε.
Αντί των δικαιωμάτων στη Ζωή, την Ελευθερία και την επιδίωξη της ευτυχίας, έχουμε επιτρέψει να μας καθοδηγεί ο πατερναλισμός ενός κράτους ρυθμιστή των πάντων, μια δικαιοσύνη εξαρτημένη από πολιτικές και μη εξουσίες και μια εκκλησία που εξακολουθεί να καθορίζει και τη μορφή και την πορεία της δημοκρατίας μας.

Πορεία προς τον Φιλελευθερισμό

Το μόνο αξίωμα, το μόνο "άρθρο πίστεως" το φιλελεύθερου, είναι το πρωτείο του ατόμου και τα δικαιώματά του, όλα τα άλλα στασιάζονται, ποικίλλουν, εξελίσσονται και προβληματίζουν.

Η "Πορεία προς τον Φιλελευθερισμό" είναι κατά την προσωπική μου άποψη το καλύτερο βιβλίο της (πολύ φτωχής) ελληνικής βιβλιοπαραγωγής γύρω από τον φιλελευθερισμό και αποτελεί ένα καταπληκτικό εισαγωγικό βιβλίο στο θεωρητικό υπόβαθρο του φιλελευθερισμού.

Το βιβλίο όμως είναι εξαντλημένο από χρόνια, και ο εκδοτικός οίκος που το είχε εκδόσει έχει κλείσει. Χάρη στην πολύ τιμητική προσφορά του συγγραφέα του κ.Δραγούμη, το βιβλίο θα ανέβει ολόκληρο, κεφάλαιο-κεφάλαιο, σε ψηφιακή μορφή στο e-rooster.

Διαβάστε το πρώτο κομμάτι του βιβλίου:
Πορεία προς τον Φιλελευθερισμό I: Πρόλογος - Εισαγωγή

Το βιβλίο χωρίζεται σε 5 κεφάλαια. Το πρώτο ασχολείται με το άτομο (του οποίου το πρωτείο συνιστά την πρωταξία του φιλελευθερισμού, όπως λέει ο συγγραφέας), το ενιαίο της προσωπικότητάς του, τις ευθύνες του, τα δικαιώματά του, τις αξίες των οποίων ειναι φορέας και τη σχέση του με έθνος και το θείο. Το δεύτερο μέρος παρουσίαζει την ιστορική πορεία των φιλελεύθερων ιδεών στην Ευρώπη, όπως εκφράστηκαν μέσα από τη σκέψη των Hobbes, Locke, Montesquieu, Smith, de Toqueville, St.Mill και του Hayek στον οποίο αφιερώνεται το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου.

Το τρίτο κεφάλαιο περιγράφει την λειτουργία του καπιταλισμού και του μηχανισμού του αόρατου χεριού. Πώς τελικά κατορθώνει να αυτορρυθμίζεται, να αυτοδιορθώνεται και να αυτοανανεώνεται μέσω του ανταγωνισμού καταπολεμώντας τα μονοπώλια και γεννώντας "θαύματα", όχι μόνο στον ανεπτυγμένο κόσμο αλλά και στον Τρίτο, όπως στο Χονγκ-Κονγκ, την Κορέα, την Ταϊβάν ή την Κύπρο. Αντίθετα τα παραδείγματα στην Ινδία, την Αιγυπτο, την Αφρική ή τις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού, δέιχνουν ότι ανάπτυξη μέσω του κρατικίστικου δρόμου δεν υπάρχει.

Το τέταρτο κεφάλαιο εξετάζει την τελοκρατία (το βασίλειο των δοτών σκοπών του συγγραφέα), που ξεκινά ως ουτοπία και οδηγεί στον ολοκληρωτισμό μέσω ιδεολογημάτων όπως η "γενική βούληση" του Ρουσσώ ή η "πάλη την τάξεων" του Μαρξ. Ο χώρος που αφιερώνεται στην ΕΣΣΔ είναι ιδαίτερα μεγάλος. Επίσης, το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τα ιδεολογήματα της κοινωνικής δικαιοσύνης και της αναδιανομής του εισοδήματος, καθώς και τις ήπιες μορφές τελοκρατίας, μέσω της ισότητας αποτελεσμάτων, του δυτικού σοσιαλισμού. Εξετάζεται επιπλέον η οικτρή αποτυχία του αυτοδιαχειριστικού σοσιαλισμού γεικά, και στην Γιουγκοσλαβία ειδικά.

Το πέμπτο κεφάλαιο ασχολείται με τον ελληνικό φιλελευθερισμό, το κίνημα του διαφωτισμού πριν την Επανάσταση, του ρομαντισμού μετά από αυτήν, τη γέννηση του ελληνικού κράτους που κληρονόμησε τις τελοκρατικές δομές του Βυζαντίου και της Τουρκοκρατίας, διογκώθηκε, κατέλαβε όλο το χώρο της κοινωνίας των πολιτών, άργησε να εκσυγχρονιστεί σε ένα κράτος δικαίου. Η ελληνική τελοκρατία υπό την συντηρητική, ελληνιχριστιανική ή αρχαιολατρική της μορφή, καθώς και υπό την αριστερή, κομμουνιστική ή σοσιαλιστική της εκδοχή, πολέμησε καταπολέμησε το πρωτείο του έλληνα και δυσκόλεψε τον εκσυγχρονισμό της χώρας. Ο επίλογος τέλος αμφισβητεί το "τέλος της Ιστορίας" με το τέλος του κομμουνισμού και του ψυχρού πολέμου, που ήταν πολύ της μόδας όταν γράφτηκε το βιβλίο.

Το μεγάλο πλεονέκτημα του βιβλίου, το οποίο θα του επέτρεπε να έχει επίδραση στο ελληνικό κοινό, είναι ότι είναι γραμμένο από έναν ειλικρινή πρώην αριστερό. Η επιχειρηματολογία του δεν είναι απλά η παράθεση απόψεων ενός ανθρώπου που δεν είχε ποτέ επαφή με τις αριστερές ιδεοληψίες της ελληνικής κοινωνίας, όπως πχ θα μπορούσαν να κατηγορηθούν πολλοί σύγχρονοι φιλελεύθεροι. Αντίθετα, τα επιχειρήματά του βιβλίου είναι αυτά που οδήγησαν έναν αριστερό χωρίς παρωπίδες στην προσωπική του μεταστροφή και την απόρριψη όχι απλά των πρακτικών του σοσιαλισμού, αλλά και της συνολικής φιλοσοφίας που κρύβεται πίσω τους.

Κομμουνιστές, αυτοθυσία και ηθική

Στο debate των πολιτικών αρχηγών πριν τις τελευταίες ευρωεκλογές η γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος σε μια ερώτηση δημοσιογράφου σχετικά με υποτιθέμενες γκρίζες οικονομικές δραστηριότητες του κόμματος, τελειώνοντας την τοποθέτησή της είπε: «κοιτάξτε… η ηθική των κομμουνιστών δεν είναι εύκολο να αμφισβητηθεί … αυτό μπορούν να το βεβαιώσουν και οι διώκτες μας εκείνες τις δύσκολες περιόδους που το κόμμα μας δέχτηκε τέτοια πίεση…»
Η τοποθέτηση αυτή με τα όσα ρητά λέει αλλά και όσα υπονοεί, είναι αφορμή για πολλές σκέψεις και ερωτήματα σε σχέση με τα ηθικά ζητήματα στα οποία αναφέρεται.

1) Δε χωράει αμφιβολία ότι η λογική που διατυπώνεται σε ένα πρώτο επίπεδο είναι εσφαλμένη: επειδή πολλά στελέχη του Κομμουνιστικού κόμματος επέδειξαν αντοχή στις υπέρμετρες σωματικές και ψυχολογικές πιέσεις προγενέστερων εποχών, όλα τα μέλη του ίδιου κόμματος στη σημερινή εποχή (γιατί όχι για πάντα;) χαρακτηρίζονται από ένα αδιαμφισβήτητο ηθικό status σε όλα τα ζητήματα (π.χ. τα οικονομικά). Αν δεχτούμε τη λογική, τίποτε δε μας εμποδίζει να πούμε ότι το ηθικό ανάστημα όλων των Χριστιανών, για παράδειγμα, είναι (αλλά και θα είναι στο διηνεκές) ύψιστο, μιας και οι Χριστιανοί επέδειξαν παροιμιώδη αντοχή και θάρρος απέναντι στις διώξεις των πρώτων αιώνων.

2) Iστορικά, οι εθνικές και θρησκευτικές ομάδες, αλλά και όχι λίγες πολιτικές ομάδες, δρώντας για την επίτευξη των στόχων τους, προσπάθησαν να εμφυσήσουν στα μέλη τους την αυτοθυσιαστική ψυχολογία του ήρωα-μάρτυρα για ευνόητους λόγους: το άτομο γίνεται αποτελεσματικότερος μαχητής γιατί αναλαμβάνει μεγάλα ρίσκα, ανεβάζοντας έτσι τη συλλογική δύναμη της ομάδας. Επίσης ενισχύει, και μέσα στην ομάδα αλλά και προς τα έξω, την εικόνα της μέγιστης σημασίας του σκοπού: πόσο υψηλό το ιδανικό μας μιας και τα άτομα δίνουν ακόμα και τη ζωή τους γι’ αυτό.
Για ποιους λόγους όμως η συγκεκριμένη πολιτική ομάδα θα πρέπει να ξεχωρίσει από όλες τις υπόλοιπες; Σε τι διαφέρει (από ηθική άποψη εννοείται) ο πρόθυμος να θυσιαστεί κομμουνιστής από τον ηρωικό εθνομάρτυρα της κάθε χώρας ή τον αυτοπυρπολούμενο Βουδιστή μοναχό του Βιετνάμ ή Κούρδο αγωνιστή, κ.ο.κ., αλλά και από τον Ιάπωνα καμικάζι (ο θάνατος αντιπάλων στρατιωτών δεν είναι, υποτίθεται, ανήθικος σε έναν πόλεμο); Ή, εν τέλει, από τα εκατομμύρια των απλών στρατιωτών στους εκατοντάδες πολέμους της ιστορίας που με το παράγγελμα της εφόδου έσφιξαν τα δόντια και όρμησαν ακάλυπτοι προς τις εχθρικές γραμμές; Εκτός του ότι είναι τόσο γενικευμένη, δυστυχώς η αυτοθυσιαστική συμπεριφορά δεν θεμελιώνει από μόνη της την ανωτερότητα του σκοπού: για παράδειγμα, στο ναζιστικό κόμμα της Γερμανίας στο μεσοπόλεμο καλλιεργήθηκε εντονότατα (και αποτελεσματικά όπως φάνηκε στη συνέχεια) η λατρεία της θυσίας για το κόμμα και την πατρίδα (υποτίθεται ότι τα συμφέροντα τους συνέπιπταν) (βλ. Jay W. Baird: To Die for Germany: Heroes of the Nazi Pantheon, Bloomington, Ind., 1990).

3) Το σημαντικότερο όμως ερώτημα είναι πιο γενικό: Είναι η αυτοθυσιαστική συμπεριφορά στην υπηρεσία ενός συγκεκριμένου εθνικού ή θρησκευτικού ή ειδικού πολιτικοκοινωνικού στόχου ηθική αφ’ εαυτής;
Εδώ θα πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι ως αυτοθυσία εννοούμε εδώ την εκούσια συμπεριφορά ενός ατόμου που με σχετική βεβαιότητα οδηγεί σε σοβαρή βλάβη των συμφερόντων ή της υγείας του ή και στο θάνατό του για να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα της ομάδας. Στην ειδική περίπτωση που το άτομο επιμένει να δηλώνει αφοσίωση στην ομάδα ή στην ιδεολογία της παρά τις σωματικές ταλαιπωρίες ή την απειλή του θανάτου έχουμε τη στάση του μάρτυρα.
Εννοείται ότι η ηθική συζήτηση περί αυτοθυσίας δε σχετίζεται με τα αισθήματα θαυμασμού ή δέους που συχνά προκαλούν οι αυτοθυσιαστικές πράξεις ή στάσεις. Πολλές παράτολμες πράξεις (π.χ. πτώση χωρίς αλεξίπτωτο από μεγάλα ύψη) μπορούν να εγείρουν θαυμασμό για τη γενναιότητα που απαιτούν, αλλά αυτό είναι άσχετο με την ηθικότητα των πράξεων.

Α. Το κύριο πρόβλημα έγκειται στο κατά πόσο, μιας και στην περίπτωσή μας το άτομο θυσιάζεται για τους άλλους (την ομάδα ή την κοινωνία που θα ωφεληθεί υποτίθεται από την επίτευξη του στόχου), μπορεί η δράση του αυτή να υπαχθεί στην αλτρουιστική συμπεριφορά. Αλτρουισμός νοείται ως κίνητρο ή δράση που προσανατολίζεται στο καλό του άλλου ή άλλων ατόμων αντί των συμφερόντων του ίδιου του ατόμου. Παραδοσιακά στην ηθική φιλοσοφία θεωρήθηκε σαφώς ηθική συμπεριφορά, χωρίς βέβαια αντίθετες απόψεις να λείπουν (βλ. Νietzsche, και πιο πρόσφατα, Αyn Rand: Philosophy: Who Needs It, Signet, New York, 1984 ή David Kelley: Unrugged Individualism: The selfish bases of benevolence, Institute of Objectivist Studies, 1996). Το ζήτημα όμως είναι ότι όταν οι ηθικοί στοχαστές πραγματεύονται τον αλτρουισμό δείχνουν να εννοούν με τον όρο τη δράση για το αδιαμφισβήτητο καλό είτε κάποιου ή κάποιων συγκεκριμένων ατόμων είτε το καλό ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Το ζήτημα αυτό είναι καίριο: το καλό του άλλου ή των άλλων στο οποίο προσβλέπει ο αλτρουιστής θα πρέπει να είναι καθολικά παραδεκτό ως καλό (universal). Παραδείγματα: κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλει για το ότι κάποιος που βουτάει στα κύματα για να σώσει κάποιον που πνίγεται συντελεί στο καλό αυτού του ατόμου· ένας γιατρός που αφιερώνει σημαντικό κομμάτι της ζωής του για την εξάλειψη ασθενειών στην Αφρική συντελεί στο καλό των όσων περιθάλπει· ένας ερευνητής που με φανατικό ζήλο και προσωπικές στερήσεις, αδιαφορώντας για οποιοδήποτε προσωπικό όφελος, εργάζεται για την εύρεση ενός εμβολίου θα υπηρετήσει το καλό όλων των συνανθρώπων του.
Αλλά στην περίπτωσή μας το συμφέρον της συγκεκριμένης ομάδας, άσχετα με το τι πιστεύουν τα μέλη της, συμπίπτει πράγματι με το γενικό καλό; Και πάλι ένα παράδειγμα θα αναδείξει το πρόβλημα: ένας Έλληνας ήρωας-εθνομάρτυρας τι ηθικό status έχει για τους Τούρκους; Αν μιλάμε για ηθικές αρχές θα πρέπει να έχει την ίδια αντιμετώπιση με έναν Τούρκο, πράγμα αμφίβολο, μιας και η δράση του βλάπτει τα συμφέροντα της τουρκικής εθνότητας. Πιο έντονα ακόμη φαίνεται σε ένα άλλο παράδειγμα, παίρνοντας μια ομάδα με όχι τόσο ευγενή ιδανικά: υπάρχουν περιπτώσεις που μέλη συμμοριών ή συνδικάτων εγκλήματος εμφανίζουν φανατική προσήλωση στην ομάδα ή ακόμα και αυτοθυσιαστική συμπεριφορά. Παρά το ότι τέτοιες συμπεριφορές οδηγούν κάποιους να μιλούν για «ηθική» του υποκόσμου, στην πραγματικότητα δεν μπορούν να χαρακτηριστούν αλτρουιστικές γιατί το συμφέρον της ομάδας αντιβαίνει το γενικό καλό.
Συνεπώς, για να υπαγάγουμε την αυτοθυσιαστική συμπεριφορά των κομμουνιστών στην αλτρουιστική συμπεριφορά θα πρέπει να δικαιολογήσουμε γιατί το καλό του κομμουνιστικού κόμματος συνέπιπτε (συμπίπτει ακόμα;) με το γενικό καλό. Αλλά αυτό, άσχετα με την εδραία πεποίθηση των ίδιων των μελών του κόμματος, απέχει πολύ από το να είναι αυταπόδεικτο, όπως εύκολα θα πιστοποιήσουν οι ουκ ολίγοι μάρτυρες της άλλης πλευράς. Αυτό ακριβώς έκανε υπόρρητα η κ. γραμματεύς: μετέτρεψε αυθαίρετα την «τοπική» ηθική του συγκεκριμένου κόμματος σε «καθολική» (universal) ηθική.
Υπάρχει ίσως ένα επιχείρημα: οι κομμουνιστές δεν θυσιάστηκαν αποκλειστικά για το κόμμα τους, αλλά για το γενικό ανθρώπινο δικαίωμα στην ελευθερία της γνώμης και της δημοκρατικής έκφρασής της. Αν και αρκετοί κομμουνιστές μπορεί να θεωρούσαν ότι μια πλευρά του αγώνα τους ενέχει και μια τέτοια διάσταση αντίδρασης προς κάθε αυταρχισμό γενικά, είναι αμφίβολο το αν η συνολική τους δράση εξυπηρετούσε το ιδεώδες αυτό. Με δηλωμένο στόχο του κόμματος εκείνη την εποχή την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του προλεταριάτου και την εκ των υστέρων γνώση της εμπειρίας του υπαρκτού σοσιαλισμού, δεν μπορούμε να πούμε ότι η συγκεκριμένη πολιτική ομάδα υπηρετούσε ανυστερόβουλα τη γενική αρχή του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης όλων των απόψεων, εφόσον η επικράτησή της θα ισοδυναμούσε με δίωξη κάθε αντιπολίτευσης και αυτό ήταν ήδη γνωστό τότε.

Β. Ένα άλλο πρόβλημα είναι αυτό της ιεράρχησης της υποχρέωσης προς την ομάδα σε σχέση με άλλες ηθικές υποχρεώσεις του ατόμου. Παράδειγμα: η απώλεια του πατέρα που θυσιάζεται για την ομάδα γίνεται οδυνηρή για το παιδί του που μένει ορφανό με απρόβλεπτες συνέπειες για την πορεία του στη ζωή. Η απώλεια του γιού γίνεται παντοτινά αθεράπευτη ψυχολογική πληγή για τους γονείς του. Ο θυσιαζόμενος μάρτυρας, αλλά και γενικά ο προσηλωμένος μονομερώς αγωνιστής, ιεραρχεί το χρέος έναντι της ομάδας πάνω από κάθε άλλο χρέος και αυτό δεν είναι ασήμαντο.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο J. P. Sartre στο έργο του L’ Existentialism est un humanism του 1946 (αγγλική μετ. “Existentialism is a humanism” στο Existentialism and Human Emotions, Citadel, New York, 1957) επιλέγει μια τέτοια περίπτωση για να την εμφανίσει ως ένα εν τέλει άλυτο ηθικό δίλημμα: ένας νέος καλείται να επιλέξει μεταξύ της συμμετοχής του στην αντίσταση και της φροντίδας της άρρωστης μητέρας του. Χριστιανική, Καντιανή και ωφελιμιστική (utilitarian) ηθική φαίνονται ανήμπορες να βοηθήσουν για μια απόφαση με κάποιο βαθμό ηθικής βεβαιότητας.

Γ. Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι υπάρχουν ομάδες με στόχους και δράσεις που αδιαμφισβήτητα υπηρετούν το καλό της ανθρωπότητας και ένα άτομο ξεπεράσει ηθικά διλήμματα σαν το προηγούμενο (στο Β), και πάλι το ζήτημα της θυσίας του ατόμου υπέρ της ομάδας παραμένει ένα ακραία οριακό ζήτημα. Ένα ηθικό πρόταγμα που ζητάει από το άτομο να δώσει τη ζωή του για την ομάδα μοιάζει να απαιτεί από αυτό υπερβολικά πολλά: αν είναι τόσο πάνω από τις δυνατότητες του «μέσου» ανθρώπου, πώς θα μπορέσει αυτός να ανταποκριθεί;
Να δεχτούμε πως ο ήρωας-μάρτυρας έχει ένα ηθικό status παρόμοιο με αυτό του αγίου; Ο άγιος είναι ο πιο ηθικός, αλλά οι υπόλοιποι «μέσοι» άνθρωποι δεν είναι ανήθικοι επειδή δεν είναι άγιοι, απλώς η αγιότητα λειτουργεί τρόπον τινά σαν ένα χρήσιμο κανονιστικό ιδεώδες (normative ideal), ένα παράδειγμα (exemplar), ως προς το οποίο οι υπόλοιποι παίρνουν μια θέση σε μια διαβαθμισμένη κλίμακα.
Και τότε ακόμα το πρόβλημα της σχέσης κοινού ανθρώπου-προτύπου δεν λύνεται ουσιαστικά: πώς θα κρίνουμε αν η αγιότητα είναι αποτέλεσμα της ηθικής του προσπάθειας που τελειοποίησε μια αρχικά «νορμάλ» προσωπικότητα, και όχι, για παράδειγμα, μιας ιδεατοποίησης (idealization) κάποιας νεύρωσης;
Ακόμα, ένα τέτοιο πρότυπο δημιουργεί μια αθέμιτη ψυχολογική πίεση στα άτομα αν υποστούν κοινωνική επίδραση στην κατεύθυνση της μίμησής του: είναι γνωστές οι ενοχές, η πικρία, η πληγωμένη αυτοεκτίμηση που βίωσαν τα άτομα που μετρήθηκαν σε σχέση με το πρότυπο του ήρωα-μάρτυρα και βρέθηκαν ελλειπή.
Συνεπώς η θυσία για την ομάδα δεν πρέπει να είναι εξωτερικός καταναγκασμός ή απαίτηση (ακόμα κι αν εσωτερικεύεται ως καθήκον από τα άτομα), αλλά όσο το δυνατόν προϊόν προσωπικής ελεύθερης επιλογής (όσο νόημα μπορεί να έχει η έκφραση) του ατόμου. Αν νοήσουμε ως ηθική τον προβληματισμό που στοχεύει να πει στους ανθρώπους τι πρέπει να πράττουν, καταλήγουμε πως η θυσία για την ομάδα δεν υπάγεται σ’ αυτή τη σφαίρα.

Δ. Τέλος, θα πρέπει να δούμε πώς μετεξελίσσεται ιστορικά η άποψη περί αυτοθυσίας και πώς τοποθετείται σε ένα σύγχρονο ηθικό πλαίσιο. Μια ηθική άποψη που μπορεί στο μεσοπόλεμο να θεωρείτο δεδομένη, ενδέχεται να μη συμβαδίζει με κοινά παραδεκτές αντιλήψεις της εποχής μας.
Από ηθική άποψη, λοιπόν, όπως και από πολλές άλλες, η σχέση ατόμου-κοινωνικής ομάδας έχει τροποποιηθεί σημαντικά. Οι H. Maturana & F. Varela αντιπαραθέτουν στο ένα άκρο τις σύγχρονες ανθρώπινες κοινωνίες, όπου τα άτομα (τα συστατικά τους, δηλαδή) έχουν μεγάλη αυτονομία, και στο άλλο άκρο τους βιολογικούς οργανισμούς, όπου τα κύτταρα (οι συστατικές μονάδες, εδώ) έχουν σχεδόν μηδενική αυτονομία. Ανάμεσα στα δύο αυτά άκρα της κλίμακας υπάρχουν διαβαθμίσεις όσον αφορά την αυτονομία των ατόμων: η κοινωνία των εντόμων, για παράδειγμα, με υποτυπώδη αυτονομία, ή η κοινωνία της αρχαίας Σπάρτης, με μικρή αυτονομία των μελών της σε σχέση με μια δημοκρατική κοινωνία (H. Maturana & F. Varela: Το Δέντρο της Γνώσης, Εκδ. Κάτοπτρο, Αθήνα, 1992). Στη Σπάρτη η στάση της αυτοθυσίας για την πατρίδα λογιζόταν ως η ύψιστη αρετή.
Είναι πολύ γνωστές οι φωνές της κριτικής εναντίον της ολοένα διευρυνόμενης αυτονομίας των ατόμων στις δυτικές δημοκρατικές κοινωνίες. Σύμφωνα με αυτές παρατηρείται μια τάση ενδυνάμωσης του ατομισμού (individualism) αντιτιθέμενη στη συλλογικότητα που έχει επικίνδυνα παραμεληθεί. Στην περίοδο του μεσοπολέμου το αίτημα για την επιστροφή στη χαμένη συλλογικότητα με τον αντίστοιχο εκμηδενισμό της ατομικότητας, υπήρξε βασική συνιστώσα της ναζιστικής ιδεολογίας και εφαρμοσμένης πολιτικής (για μια ενδιαφέρουσα σύγχρονη έκθεση βλ. Cl. Koonz: The Nazi Concience, The Belknap Press of Harvard University Press, 2003, Cambridge, Mas.).
Γίνεται λοιπόν σαφές ότι δε μπορούμε να μη λάβουμε υπ’ όψη το ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο εντός του οποίου θα διεξαχθεί η συζήτηση. Η συζήτηση αυτή γύρω από την αναζήτηση μιας ισορροπίας του ατόμου έναντι της κοινωνικής ομάδας που θα παίρνει υπ’ όψη τις σημερινές κοινωνικοιστορικές παραμέτρους, βρίσκεται εν εξελίξει. Το σημείο που θα σταθεροποιηθεί αυτή η ισορροπία δεν μπορεί να μην επηρρεάσει και την αντίστοιχη θέση της αυτοθυσίας στην ηθική δεοντολογία.

Γιώργος Κοσπεντάρης
e-mail:math.uoa.gr

Η συνωμοσία των μεμονωμένων περιστατικών

Σήμερα, 30-06-2009, εκδόθηκε η αναφορά του Συμβουλίου της Ευρώπης – Council of Europe’s Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (CPT) – για την επίσκεψη της επιτροπής στη χώρα μας το Σεπτέμβριο του 2008. Αντιγράφω μερικά αποσπάσματα:

10. In the course of the visit, the CPT’s delegation received a considerable number of allegations of ill-treatment of persons held by law enforcement officials under suspicion of having committed a criminal offence.
The alleged ill-treatment consisted mostly of kicks, punches and blows with batons, often inflicted during questioning. Certain allegations also referred to the use of excessive force at the time of arrest. In addition, a few persons claimed that they had been threatened with various objects; for instance, at the Thessaloniki Monasteriou Police Station a man alleged that during a search of his house a police officer had threatened him by holding a hot electric iron close to his head. Another person claimed that, at the Omonia Square Police Station, he had been forced to undress and was then ridiculed by police officers.
[…]
12. In a number of cases, the delegation’s doctors found that the persons concerned displayed injuries which were consistent with their allegations of ill-treatment; for example, the CPT would like to refer to the following case:
On 23 September at around 21h00, the CPT’s delegation met a foreign national detained in Omonia Square Police Station, who complained of severe pain in the head and in one of his fingers. The man alleged that the pain in both the head and the finger resulted from having been beaten by police officers during questioning at the police station earlier that day.
The medical examinations carried out later that night showed that the man had very recently suffered a fracture of the right zygomatic arch, as well as a fractured finger; these findings were consistent with his allegations.
[…]
15. […] The CPT calls upon the Greek authorities to ensure that, whenever criminal suspects brought before a judge allege ill-treatment by law enforcement officials, the judge records the allegations in writing, orders immediately a forensic medical examination and takes the necessary steps to ensure that the allegations are properly investigated. Such an approach should be followed whether or not the person concerned bears visible external injuries. Further, even in the absence of an express allegation of ill-treatment, the judge should request a forensic medical examination whenever there are other grounds to believe that a person brought before him could have been the victim of ill-treatment.

Η ελληνική κυβέρνηση απαντάει:

The Greek Authorities express their disappointment, given the fact that the Committee’s Report mentions “allegations” and “interviews” and is not able – even if we were to accept that these allegations were true – to come up with results for the overall picture, since these are only individual incidents out of thousands of irregular migrants managed by our Country.
Such allegations expressed by the Committee remain at the level of “interview”; we do not question the process of their testimony, but they still remain individual incidents (without any official complaint to the authorities), which nevertheless lead to negative conclusions against us.
Concerning the “detainment of persons by law enforcement officers based on the suspicion that they have committed a penal offence”, no-one is detained merely on the basis of a suspicion, because it is proven that they have entered our country illegally.
Concerning the allegations about maltreating people with “kicks, punches, beating with a club, etc.” we comment that our country is being accused of maltreatment during arrest and interrogation with a series of generalisms (general and unclear allegations). These allegations, without any evidence, which only the courts are permitted to judge, accuse an entire country. These are individual incidents; if they did actually happen there must be evidence, about when they happened, why they were not reported, etc., so as to consider them seriously and proceed with their investigation. The Hellenic Police express their strong will to investigate them.

Συμπέρασμα: ακόμη ένας διεθνής οργανισμός που έχει ‘βάλει στο μάτι’ τη χώρα μας και με ‘γενικεύσεις’ κατηγορεί άδικα «ολόκληρη τη χώρα» με βάση «μεμονωμένα περιστατικά». Το ίδιο και η Διεθνής Αμνηστία, όπως και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Μα, τι συμβαίνει επιτέλους;

Υπόθεση εργασίας: Αντί της υπόθεσης μιας διεθνούς συνωμοσίας σε βάρος της χώρας μας, μήπως θα έπρεπε να αναλάβουμε τις ευθύνες μας και να δεσμευτούμε ξεκάθαρα για τη βελτίωση αυτής της απαράδεκτης κατάστασης; Είναι βάσιμη νομίζω η πιθανότητα να υπάρχει κάποια βάση σε αυτές τις κατηγορίες και να πρέπει να αναζητηθούν οι ευθύνες άμεσα, όπως και να προβεί η χώρα μας στις απαραίτητες δομικές αλλαγές ώστε να αποφύγουμε τέτοια ‘μεμονωμένα’ περιστατικά στο μέλλον.

• Διαβάστε την αναφορά της CPT εδώ: Report to the Government of Greece on the visit to Greece carried out by the European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (CPT) from 23 to 29 September 2008



• Διαβάστε την απάντηση της κυβέρνησης εδώ: Response of the Government of Greece to the report of the European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (CPT) on its visit to Greece from 23 to 29 September 2008 (pdf)

Όταν η σοβαρότητα γίνεται...καπνός...

Λίγες ώρες πριν από την επίσημη πρώτη της λεγόμενης καπνοαπαγόρευσης, είμαστε έτοιμοι να αντικρύσουμε ένα ακόμα ηρωικό και πένθιμο φιάσκο του νεοελληνικού παλαιο-κρατικού μαξιμαλισμού.

Αν και έχει συζητηθεί εξαντλητικά το «ηθικό» μέρος του ζητήματος, -και όλοι γνωρίζετε τις θέσεις μου επ αυτού-, το μεγαλύτερο πρόβλημα τελικά φαίνεται πως θα είναι άλλο: η δυσαναλογία ανάμεσα στις μεγαλόπνοες απαιτήσεις του νόμου και τη φτώχεια των μέσων που επιλέγονται για να επιτευχθούν.

Αν υπάρχει κάτι χειρότερο από έναν «κακό» κανόνα δικαίου, αυτό σίγουρα είναι ένας κακός κανόνας που εφαρμόζεται απρογραμμάτιστα, σπασμωδικά και δύσκαμπτα. Γιατί το πρόβλημα με την απαγόρευση του καπνίσματος δεν είναι μόνο ηθικό και δικαιοπολιτικό. Είναι και πρόβλημα εποπτείας, δηλαδή ελέγχου και διασφάλισης της εφαρμογής του.

Καταρχάς το ίδιο το ρυθμιστικό πεδίο του νόμου 3730/2008 είναι κυριολεκτικά αχανές. Ο ν. θα εφαρμοστεί σε κάθε δημόσιο και ιδιωτικό χώρο όπου απασχολούνται εργαζόμενοι. Αυτό και μόνο το γεγονός ανεβάζει το κόστος της άμεσης εποπτείας σε δυσθεώρητα ύψη. . Φυσικά είναι αδύνατο να ελέγχονται προληπτικά όλοι οι σχετικοί χώροι. Προφανώς το σύστημα θα στηριχτεί στους δειγματοληπτικούς ελέγχους και στη μέθοδο των καταγγελιών. Αυτό σημαίνει πως μια κρίσιμη μάζα παραβάσεων θα μείνει αιωνίως στο σκότος της κρυφής «εγκληματικότητας» καθώς ούτε οι εργαζόμενοι είναι πρόθυμοι να χάσουν τις δουλειές τους για ένα τσιγάρο, ούτε και το κράτος μπορεί να ελέγξει τους χώρους τους οποίους υπάγει στις ρυθμιστικές διατάξεις.

Ταυτόχρονα, ο νομοθετικός οίστρος ανοίγει το δρόμο και στη διαφθορά, τη διαπλοκή, την αρρωστημένη τακτική των δωροδοκιών. Οι «δειγματοληπτικοί» έλεγχοι ή οι καταγγελίες αποτελούν το μαλακό υπογάστριο της καθολικής απαγόρευσης, καθώς οπλίζουν το χέρι «αρμοδίων» με μια αμφιλεγόμενη εξουσία της οποίας η κατάχρηση είναι ίσως ζήτημα χρόνου.

Στο κατώφλι του νέου καθεστώτος η πληροφόρηση επιχειρηματιών και αρμοδίων υπηρεσιών σχετικά με την απαγόρευση στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος (καφε, εστιατόρια κ.λ.π.) είναι συγκεχυμένη, αόριστη και ελλιπής. Μέχρι και σήμερα δεν είχε ξεκαθαριστεί ούτε η μορφή των εσωτερικών χώρων που θα αποδοθούν στους καπνίζοντες, η μέθοδος διαχωρισμού τους από τους λοιπούς χώρους κλπ. Η σχετική υπουργική απόφαση δημοσιεύτηκε στις 30 Ιουνίου.

Άλλωστε, οι μεταβολές στους χώρους των καταστημάτων απαιτούν ειδική άδεια από τις πολεοδομίες, με τη μικρή όμως λεπτομέρεια πως τα 3/4 των δήμων της χώρας δεν διαθέτουν υπηρεσία πολεοδομίας. Συνεπώς το ζήτημα μεταφέρεται, πού? Στη δικαιοδοσία των νομαρχιών? Και το ερώτημα τότε είναι: έχουν οι νομαρχίες τις υποδομές για να προχωρήσουν στους απαραίτητους ελέγχους? Η απάντηση φυσικά είναι αρνητική.


Παρεπιπτόντως δίδεται η δυνατότητα στους ιδιοκτήτες κέντρων διασκέδασης να διαθέτουν το 40% των χώρων τους στους καπνίζοντες (για ό,τι αφορά χώρους με συνολική επιφάνεια 300 τμ). Η λεπτομέρεια είναι πως αυτή η δυνατότητα δίδεται μόνο στα κέντρα με "ζωντανή έγχορδη μουσική". Καλέ μου άγιε γραφειοκράτη, φώτισε με και πες μου, γιατί η μουσική να είναι ζωντανή, και γιατί να είναι έγχορδη? Δε θα μπορούσε να είναι μη-ζωντανή,αναπαραγόμενη από djs? Τα κέντρα της παραλιακής έχουν λιγότερα δικαιώματα από τα μπουζουξίδικα? Και ένα υποθετικό κέντρο που θα απασχολούσε μπάντες κρουστών? Μόνο οι.. "έγχορδοι" δικαιούνται να φιλοξενούν καπνιστές στο 40% των χώρων τους?

Αυτή η πλήρη έλλειψη προγραμματισμού και ακρίβειας στις απαιτήσεις σημαίνει στην πράξη ότι οι έμποροι μη έχοντας προχωρήσει στον συνετό οικονομικό υπολογισμό κόστους/οφέλους, θα εισέλθουν στη «νέα εποχή» απροετοίμαστοι: το κράτος θα έχει να αντιμετωπίσει μαζικές παραβιάσεις και πιθανώς να συμβιβάσει τις «αυστηρές» αρχές του νόμου με ταχυδακτυλουργικά κόλπα (παρατάσεις της τελευταίας στιγμής, γενική ελαστικότητα- χαλαρότητα στην εφαρμογή, νέες οδηγίες-εγκύκλιοι, αποδυνάμωση κάποιων διατάξεων κλπ).

Το σίγουρο είναι ότι το όλο μπάχαλο θα ενισχύσει την παντοδύναμη γραφειοκρατία σέρνοντας χιλιάδες φιλότιμων επιχειρηματιών σε ατελείωτες ουρές στους δήμους και τις κοινότητες , στο έλεος δημόσιων υπαλλήλων, πιθανόν ανενημέρωτων και εξίσου απροετοίμαστων.

Πιθανώς όμως και να μας συμφέρει τελικά όλους εμάς τους αντιπάλους του νόμου, το χάος στο οποίο θα οδηγηθούν οι αρμόδιοι φορείς πνιγμένοι μέσα στον κονστρουκτιβιστικό μαξιμαλισμό τους. Ίσως αυτό να τους δώσει ένα καλό μάθημα για την αξία του ορθολογισμού και της προσεχτικής μελέτης τέτοιων αυστηρών και αδικαιολόγητα περιοριστικών μέτρων. Οπότε , και μέχρις ότου το μέτρο βυθιστεί στην ανυπαρξία, ή η κοινωνία βυθιστεί στην...καπνιστική παρανομία,lets sit back and enjoy the ride!

Η απαγόρευση της άλλης κουκούλας

Η Γαλλική εθνοσυνέλευση ανακοίνωσε την Τρίτη την σύσταση επιτροπής, με αντικείμενο την πιθανότητα ποινικοποίησης της ισλαμικής burqa σε δημόσιους χώρους. Κατόπιν νομοθετικής πρωτοβουλίας 32 βουλευτών υπό τον κομμουνιστή αντιπρόσωπο Andre Gerin και ανοιχτής στήριξης του Γάλλου προέδρου η κυβέρνηση κινείται στην κατεύθυνση απαγόρευσης ενός "συμβόλου περιφρόνησης της γυναικείας ελευθερίας και αξιοπρέπειας".

Στο μυαλό των ανθρώπων αυτών υποθέτω πως υπάρχει η παρακάτω λογική κατασκευή: "Η burqa μειώνει την προσωπικότητα, προσβάλει τις αρχές μου. Επομένως η γυναίκα που επιλέγει να την φορέσει, είτε λόγω κοινωνικής πίεσης είτε από προσωπική επιλογή, δεν είναι πραγματικά ελεύθερη. Πρέπει λοιπόν να την απελευθερώσουμε στερώντας της την επιλογή."

Αν σταθούμε λίγο παραπίσω όμως, διαπιστώνουμε πως το επιχείρημα αυτό δεν αποτελεί μια θεωρητική κατασκευή αλλά ένα πρακτικό εργαλείο, του οποίου την πατρότητα δεν διεκδικεί ο Nicola. Η δια της απαγόρευσης διαφύλαξη της ελευθερίας χρησιμοποιείται αδιάλειπτα και καταφανώς à la carte προκειμένου να εξαλειφθεί οτιδήποτε οι εκάστοτε κήνσορες της δημόσιας ηθικής θεωρούν μειωτικό και ασύμβατο με τον δικό τους αξιακό κώδικα: από την πορνεία μέχρι την ευθανασία και την απελευθέρωση του εργασιακού ωραρίου.

Με την απλοϊκή αυτή κατασκευή κατορθώνουν με αριστουργηματικό τρόπο να παρεμβαίνουν δραστικά στην σφαίρα ελευθερίας του πολίτη, επικαλούμενοι δήθεν φιλελεύθερες αρχές. Και δυστυχώς λίγοι είναι οι πολίτες που στην καθημερινότητα τους ασχολούνται με την διαφορά του νόμιμου από το ηθικό, του προσωπικού από το πολιτικό και του ποινικού κολασμού από την κοινωνική αποδοκιμασία. Ας μην μας παραξενέψει λοιπόν αν κάποια μέρα δούμε τις ανελεύθερες αυτές πρακτικές να αντιγράφονται και από τους καθ’ ημάς νεόφωτους πολιτικούς, στο όνομα μιας αγχώδους και αποσπασματικής πολιτικής αφομοίωσης του τελευταίου μεταναστευτικού ρεύματος.

Λίγες σκέψεις για τον Ιρανικό Δεκέμβρη

“Those who make peaceful revolution impossible, make violent revolution inevitable”
John F. Kennedy

Ενώ τις τελευταίες ημέρες το Ιράν ζει τον δικό του Δεκέμβρη, τα ελληνικά ΜΜΕ δεν φαίνεται να ασχολούνται ιδιαίτερα με τα γεγονότα στην κοντινή μας αυτή χώρα. Ίσως γιατί αυτό που βλέπουμε στο Ιράν μας τρομάζει. Ίσως γιατί αν σκύψουμε πάνω από το Ιράν θα δούμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη. Αλλά που βρίσκονται αυτές οι ομοιότητες; Για τα ξένα ΜΜΕ οι ομοιότητες αυτές είναι τέτοιες, ώστε να μην διστάζουν να χρησιμοποιήσουν φωτογραφίες ελλήνων διαδηλωτών για να δείξουν τους Ιρανούς. Ας δούμε όμως μερικές από αυτές τις ομοιότητες:

*οι διαδηλωτές στο Ιράν συγκρούονται με ιδιαίτερη αγριότητα με την αστυνομία που την θεωρούν εχθρό τους, πολλές φορές τρεποντάς την σε φυγή, όπως και στην Ελλάδα

*υπάρχουν τρομοκρατικές επιθέσεις που δεν έχουν άμεση σχέση με τις διαδηλώσεις και τα αιτήματα των διαδηλωτών, βρίσκουν όμως ευκαιρία χάρη στο εκρηκτικό κλίμα πόλωσης να εκδηλωθούν. Έτσι, όπως στην Ελλάδα είδαμε την αναβίωση της σκληρής τρομοκρατίας, στο Ιράν είχαμε τις τελευταίες 3 εβδομάδες 2 επιθέσεις αυτοκτονίας μόνο στο ίδιο σημείο, το τέμενος του Χομεϊνί, με 24 νεκρούς και στις δυο επιθέσεις, χωρίς να μιλήσουμε για τρομοκρατικές επιθέσεις αλλού.

Τελικά, οι έλληνες και οι ιρανοί διαδηλωτές κατάφεραν "να αποδιοργανώσουν το εσωτερικό της χώρας τους, να πλήξουν την εθνική οικονομία, να κιβδηλώσουν την δημόσια εξωτερική εικόνα και να δημιουργήσουν διεθνή ανυποληψία, να αποσταθεροποιήσουν το σύστημα και να προκαλέσουν τον εθνικό διχασμό".

*το internet κατηγορείται ως υποκινητής των διαδηλώσεων. Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση έχει διακηρυγμένο στόχο της να φιμώσει τα blogs και ειδικότερα το Athens Indymedia, θεωρώντας ότι αυτά υποκινούσαν τις εκδηλώσεις τον Δεκέμβρη, ενώ στο Ιράν το καθεστώς φιμώνει facebook, twitter και ό,τι ηλεκτρονικό μέσο θεωρεί ότι απειλεί την πρωτοκαθεδρία του.

*το καθεστώς στην Ελλάδα πυροβολεί 15χρονους - 17χρονο σύμφωνα με τα κρατικά κανάλια! - το καθεστώς στο Ιράν πυροβολεί 25χρονες. Γενικά πάντως, ούτε οι Έλληνες, ούτε οι Ιρανοί αστυνομικοί είχαν ιδιαίτερο ενδοιασμό να τραβήξουν πιστόλι εναντίον διαδηλωτών.

*υπάρχουν εκτεταμένες καταστροφές σε δημόσια και ιδιωτική περιουσία στο Ιράν, οι δε οπαδοί της αντιπολίτευσης στο Ιράν, όπως και οι ομόλογοί τους στην Ελλάδα, θεωρούν αφελέστατα ότι δεν έχουν καμιά σχέση με το φαινόμενο, αλλά ότι φταίνε οι ένοπλοι κουκουλοφόροι του καθεστώτος - στην Ελλάδα βγήκαν και σχετικά βιντεάκια από παρακρατικούς συνεργάτες της αστυνομίας να προξενούν φθορές σε περιουσιες.

*η κυβέρνηση στην Ελλάδα μετά από μια αρχική αμηχανία τις 3 πρώτες μέρες, εξέδωσε τελεσίγραφο, απειλώντας με σκληρή αντίδραση μετά την Τρίτη 9 Δεκέμβρη. Σε παρόμοιους λεονταρισμούς προχώρησε και το καθεστώς στο Ιράν.

*και στις δυο χώρες πιάνουν ξένους δημοσιογράφους που καλύπτουν διαδηλώσεις, στην Ελλάδα άμα λάχει τους κακοποιούν κιόλας και τους στερούν τα νόμιμα δικαιώματά τους...

*για όλα φταίνε οι ξένες δυνάμεις! Έτσι, για την Ελληνική κυβέρνηση, ξένες μυστικές υπηρεσίες έβαλαν τις φωτιές το καλοκαίρι του 2007 για να πλήξουν τον αγωγό του Ρώσου δικτάτορα Πούτιν - τις καλύτερες σχέσεις έχει και το Ιράν και η Ελλάδα με τον Ρώσο δικτάτορα - ενώ ξένες μυστικές υπηρεσίες καθοδηγούσαν και τους εξεγερμένους του Δεκέμβρη. Φυσικά και το Ιράν δεν πάει πίσω: ξένοι καθοδηγούν την αντίδραση, ξένοι κρύβονται πίσω απόλα, σύμφωνα με τους Ιρανούς επισήμους.

Η αλήθεια είναι ότι στην περίπτωση του Ιράν, τρομοκρατικές οργανώσεις, όπως οι Μουτζαχεντίν του λαού, δρούσαν ανενόχλητες στο έδαφος δυτικών χωρών επί δεκαετίες, οργανώσεις που έχουν λ.χ. δολοφονήσει 50 μέλη του συμβουλίου που ορίζει τους αγιατολλάδες, και 2 υπουργούς στο Ιράν. Η μονόπλευρη, μεροληπτική και ενίοτε προπαγανδιστικά διαστρεβλωτική παρουσίαση των γεγονότων από τα ΜΜΕ της Δύσης δεν βοηθά ιδιαίτερα επίσης. Στην Ελλάδα πάλι, έβρισκαν έδαφος τρομοκρατικές οργανώσεις, όπως το αλήστου μνήμης ΡΚΚ, που δρούσαν εναντίον της γειτονικής μας χώρας, οπότε εκεί μάλλον διαφέρουμε.

*Και στην Ελλάδα, και στο Ιράν εκτός των επισήμων σωμάτων ασφαλείας υπάρχουν παρακρατικοί παραστρατιωτικοί σχηματισμοί, οι Basiji στην περίπτωση του Ιράν, στην Ελλάδα ξέρετε όλοι ποιοι, χέρι-χέρι σε κάθε περίσταση και με κάθε καιρό.

*Ο Αχμαντινετζάντ είναι γραφικός, αποτυχημένος οικονομικά, λαϊκιστής που αναλώνεται σε λεονταρισμούς απέναντι στο Ισραήλ. Αυτοπροσδιορίζεται ως ο γιος του σιδερά. Ο Καραμανλής είναι - πλέον! - γραφικός, αποτυχημένος οικονομικά, λαϊκιστής που αναλωνόταν σε λεονταρισμούς σε σουβλατζίδικα ενάντια σε φανταστικούς και πραγματικούς νταβατζήδες, ενώ μόλις 300-400 μέτρα μακριά του πουλούσαν την πραμμάτεια τους οι μαύρες πόρνες από την Μπενίν, υπό το άγρυπνο βλέμμα των νταβάδων τους. Ο Καραμανλής είχε για δεξί του χέρι στην κυβέρνηση τον αυτοπροσδιοριζόμενο ως γιο του ταχυδρόμου. Καραμανλής και Αχμαντινετζάντ έχουν εξαιρετικές σχέσεις με το συντηρητικό κατεστημένο, ο Αχμαντινετζάντ ως υποψήφιος-εκλεκτός των μουλάδων και ο Καραμανλής ως ο υποψήφιος που υπέγραφε στο δημοψήφισμα για τις ταυτότητες, ενώ τα πήγαινε πάντα καλά με τις συντηρητικότερες τάσεις στην Ελλαδική Εκκλησία, η δε εκλογή του τωρινού αρχιεπισκόπου θεωρήθηκε ως πλήγμα στην ΝΔ και τον Καραμανλή, γιατί ο νέος αρχιεπίσκοπος δεν είναι αρκετά συντηρητικός!

Πέρα από τις επιφανειακές ή μη ομοιότητες, το πρόβλημα και στην Ελλάδα και στο Ιράν είναι τελικά το ένα και το αυτό. Είναι η νομιμοποίηση της εξουσίας. Κάπου διάβασα δυο ωραίους ορισμούς γι'αυτό: "Σύμφωνα με τον Dolf Stemberger, η νομιμοποίηση μίας κυβερνήσεως είναι η συνειδητοποίηση από την πλευρά της Κυβέρνησης ότι έχει το δικαίωμα και τη δυνατότητα να διακυβερνήσει, και η αναγνώριση του δικαιώματος αυτού από τους κυβερνώμενους. Για τον Seymour Martin Lipset, η νομιμοποίηση περιλαμβάνει τη δυνατότητα ενός πολιτικού συστήματος να εμπνεύσει και να διατηρήσει το αίσθημα ότι οι υπάρχοντες πολιτικοί θεσμοί είναι οι πλέον κατάλληλοι για την κοινωνία.". Η νομιμοποίηση δεν αποκλείει την έννοια της αμφισβήτησης. Το αντίθετο μάλιστα! O Philip Pettit μίλησε και για την δυνατότητα αμφισβήτησης στα πλαίσια μιας δημοκρατίας ως διακριτικό γνώρισμα, αν θέλει να αυτοαποκαλείται δημοκρατικό ένα καθεστώς, ενώ ο Popper όριζε την δημοκρατία ως το καθεστώς που για να αλλάξει η κυβέρνηση χρειάζεται να χυθεί το λιγότερο αίμα.

Μπορεί, τελικά, κάποιος να συμφωνεί ή να διαφωνεί με τους έλληνες εξεγερμένους, Μπορεί να συμφωνεί ή να διαφωνεί με τους ιρανούς εξεγερμένους. Μπορεί κάποιος να θεωρεί ότι η βία είναι φυσική και θεμιτή απέναντι στους πολιτικούς του αντιπάλους, άσχετο αν σχεδόν ποτέ κανείς δεν θα το πει ευθέως! Μπορεί να την θεωρεί απαράδεκτη, υιοθετώντας μια πασιφιστική άποψη. Το ερώτημα όμως που τίθεται απόλους μας, είτε Έλληνες, είτε Ιρανοί είναι: πιστεύουμε ότι η παρούσα κυβέρνηση έχει το δικαίωμα και την δυνατότητα να κυβερνήσει και ότι οι υπάρχοντες πολιτικοί θεσμοί είναι οι πλέον κατάλληλοι για την κοινωνία; Υπάρχει, βέβαια, μια και σημαντική διαφορά, σε όλα όσα είπα μέχρι τώρα. Οι Ιρανοί δημοκράτες θα κερδίσουν αργά ή γρήγορα γιατί γνωρίζουν τι θέλουν, ο εχθρός είναι περιγεγραμμένος, συναντούν την αντίδραση άλλων στρωμάτων της κοινωνίας, αλλά αυτοί είναι εξίσου αποφασισμένοι. Οι Έλληνες δεν γνωρίζουν τι θέλουν ακριβώς, είναι διασπασμένοι σε 100 παρατάξεις ακόμα και μέσα σε ευρύτερες συμμαχίες, ψάχνουν να βρουν ενόχους και όχι λύσεις και τελικά φοβούμαι, ότι ο εχθρός μας είναι ο ίδιος ο εαυτός μας.

Στενές επαφές τρίτου Τύπου

Από το ρεπορτάζ της εφημερίδας Το Βήμα ‘Τα χαμόγελα δεν έκρυψαν την ψυχρότητα’ (21-06-09, Α11):

Το παγωμένο κλίμα που επικρατεί εσχάτως στις ελληνοτουρκικές σχέσεις κατεγράφη, παρά τα χαμόγελα, και κατά την εθιμοτυπική συνάντηση του πρωθυπουργού κ. Κ. Καραμανλή με τον τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χθες το απόγευμα στο Μέγαρο Μαξίμου. Τον κ. Ερντογάν συνόδευσαν στην Αθήνα ο νέος υπουργός Εξωτερικών κ. Νταβούτογλου και ο υπουργός Επικρατείας και επικεφαλής της ομάδας διαπραγματεύσεων με την ΕΕ Εγκεμέν Μπαγίς.
[…]
Ο Πρωθυπουργός επανέφερε το ζήτημα της λαθρομετανάστευσης που έχει ανέβει πολλές θέσεις στην κυβερνητική ατζέντα. Αν και η Αθήνα δεν έλαβε στις Βρυξέλλες την υποστήριξη που ανέμενε για κοινές ευρωπαϊκές δράσεις στο Θέμα της λαθρομετανάστευσης προκειμένου να πιεστεί και η Τουρκία, ο κ. Καραμανλής επιμένει ότι η 'Αγκυρα πρέπει να εφαρμόσει το Πρωτόκολλο Επανεισδοχής που έχουν υπογράψει οι δύο χώρες από το 2001.

Κι από την ηλεκτρονική έκδοση της άλλης έγκυρης εφημερίδας Το Έθνος ‘Παγίδα με τη Xάλκη στήνει η Aγκυρα’ («E» 21/6):

H υποδοχή του κ. Eρντογάν χθες στο Mέγαρο Mαξίμου δεν είχε καμία σχέση με την προηγούμενη επίσκεψη στην Aθήνα του Tούρκου πρωθυπουργού το 2004, όταν ο κ. Kαραμανλής και η κυβέρνησή του θεωρούσαν ειλικρινείς τις υποτιθέμενες δεσμεύσεις του κ. Eρντογάν για.. άρση του casus belli και για σύντομη επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Xάλκης.

Ας συγκρίνουμε τώρα τους ισχυρισμούς και των δύο αυτών ρεπορτάζ με την πραγματικότητα: ο πρωθυπουργός της Τουρκίας ανέβαλε τελικά την επίσκεψή του, δεν παραβρέθηκε χτες, όπως όντως είχε προγραμματιστεί, στα εγκαίνια του καινούριου μουσείου της Ακρόπολης κι ούτε συναντήθηκε φυσικά με τον πρωθυπουργό κ. Καραμανλή. Η συνάντηση, όπως και οι περιγραφές των συνομιλιών μεταξύ των δύο πρωθυπουργών, ανήκουν αποκλειστικά στη φαντασία των δημοσιογράφων που κάλυψαν το υποθετικό αυτό γεγονός.

Μέχρι αυτή την ώρα (21/6/2009 8:31 μμ), καμία από τις δύο εφημερίδες δεν έχει ζητήσει συγνώμη για τα ψέματα και τις κινδυνολογίες που προσπάθησαν να πλασάρουν στους αναγνώστες τους. Κατανοώ να έχουν δημοσιογράφοι διαφορετική αντίληψη για τα γεγονότα, να ερμηνεύουν την πραγματικότητα μέσα από το πρίσμα της υποκειμενικής τους θεώρησης του κόσμου, να κάνουν υποθέσεις και σενάρια. Δύσκολα όμως θα μπορούσα να ανεχτώ τον κυνισμό της κατασκευασμένης πραγματικότητας και του ‘δημιουργικού’ ρεπορτάζ. Εσείς;

Μερικές σκέψεις σχετικά με τους μετανάστες

Επειδή το θέμα βρίσκεται στο κέντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος τον τελευταίο καιρό, λόγω του ανησυχητικά μεγάλου ποσοστού του ΛΑΟΣ στις τελευταίες ευρωεκλογές, (και για να συμπληρώσω την προηγούμενη εξαιρετική ανάρτηση) αποφάσισα να καταγράψω κάποιες από τις απόψεις μου. Αν παρακολουθήσετε το δημόσιο διάλογο για το θέμα είναι αρκετά αστείο θέαμα: οι εκπρόσωποι όλων των πολιτικών χώρων αναλώνονται σε ανούσιες γενικότητες, εκτός από αυτούς του ΛΑΟΣ που περήφανα λένε τις ακρότητες τους. Η αλήθεια είναι πως το ζήτημα είναι αρκετά πολύπλοκο και χρειάζεται πολλή προσοχή (όπως είπε και επιτυχημένα ένας καλός μου φίλος δεν είναι ένα πρόβλημα που απλά λύνεται. Είναι ένα ζήτημα το οποίο μπορεί να έχει είτε καλή είτε κακή διαχείρηση). Γι' αυτό και δεν έχω να προτείνω εύκολες και άμεσα εφαρμόσιμες λύσεις- γιατί μάλλον δεν υπάρχουν. Απλά προσπαθώ να δω κριτικά κάποια από τα πράγματα που ακούγονται συχνότερα για το συγκεκριμένο θέμα.

"Η ανεργία στην Ελλάδα είναι πολύ υψηλή και οι θέσεις εργασίας λιγοστεύουν. Εδώ δεν μπορούν να βρουν δουλειά οι Έλληνες, θα εντάξουμε στο εργατικό δυναμικό και τους μετανάστες;!". Η λογική αυτή είναι εντελώς μυωπική: για κάθε θέση εργασίας που παίρνει ένας μετανάστης δημιουργεί και τουλάχιστον άλλη μία! Πώς; Μέσω της αύξησης της ζήτησης! Οι μετανάστες είναι άτομα με πολύ χαμηλά εισοδήματα και επομένως με πολύ υψηλή ροπή για κατανάλωση: ό,τι λεφτά πέφτουν στε χέρια τους τα καταναλώνουν άμεσα. Έτσι, τονώνεται η συνολική ζήτηση της οικονομίας, αυξάνεται το εισόδημα, γίνονται νέες επενδύσεις και αυξάνονται οι θέσεις εργασίας.
Έπίσης, αν οι άνθρωποι ήταν νόμιμοι θα πλήρωναν φόρους και θα αύξαναν τη φορολογική βάση(και επομένως τα φορολογικά έσοδα). Ακόμη, η ελληνική οικονομία έχει μεγάλο πρόβλημα ανταγωνιστικότητας. Το γεγονός ότι υπάρχει εργατικό δυναμικό που θα δεχτεί να δουλέψει με χαμηλότερους μισθούς θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητά μας και θα δώσει περαιτέρω κίνητρα για επενδύσεις. Πρέπει να σας πληροφορήσω ότι τα φρούτα και τα λαχανικά που έχετε στο ψυγείο σας δεν τα έχουν μαζέψει χέρια Έλληνα, αλλά μετανάστη. Προφανώς και δε λέω πως οι άνθρωποι πρέπει να πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης: όπως πρέπει να ισχύει για όλους η εργατική νομοθεσία και δεν πρέπει κανείς να πέφτει θύμα εκμετάλλευσης, έτσι δεν πρέπει το ίδιο να γίνεται και με τους μετανάστες. Αλλά το γεγονός ότι είναι ανταγωνιστικότεροι εργάτες παραμένει. Το πρόβλημα είναι ότι τα οφέλη αυτά είναι λίγο μακροπρόθεσμα και αυτό αφήνει περιθώριο σε πολλούς να τα "ξεχνούν": όλες οι σχετικές μελέτες, όμως, επιβεβαιώνουν ότι η μετανάστευση έχει θετική συσχέτιση με το προϊόν της χώρας υποδοχής.

"Οι μετανάστες που δεν έχουν άδεια παραμονής πρέπει να επαναπροωθούνται στη χώρα τους". Πέρα των αμφιβολιών αποτελεσματικότητας που έχει η λύση (ποιος και πώς θα τους πάει πίσω στο Πακιστάν, Παλαιστίνη ή οπουδήποτε αλλού, με τι κόστος κ.ο.κ) είναι βαθιά αντιανθρωπιστική. Οι περισσότεροι προέρχονται από χώρες με δικτατορικά και ανελεύθερα καθεστώτα ή εμπόλεμες περιοχές. Κατά τη γνώμη μου, δεν είναι δυνατόν μια ευρωπαϊκή χώρα να στέλνει ανθρώπους πίσω σε τέτοιες συνθήκες. Καλώς ή κακώς, στην Ευρώπη έχουμε καταφέρει μετά το Διαφωτισμό να έχουμε την ανθρώπινη ζωή ως την υψηλότερη αξία μας. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε ποτέ, ακόμα κι αν πρόκειται για μη ευρωπαίους πολίτες-κι αυτοί είναι άνθρωποι και η ζωή τους έχει αξία, ίση με τη δικιά μας.
Επομένως και τα μέτρα που προτείνονται προς αυτή την κατεύθυνση μου φαίνονται εντελώς άχρηστα: γιατί να δώσουμε πολύτιμα κονδύλια να αυξήσουμε τη φύλαξη των συνόρων ή για να δημιουργήσουμε σώμα ακτοφυλακής και να μην τα χρησιμοποιήσουμε κάπου εποικοδομητικότερα; Για να αυξήσουμε τον αριθμό των κακόμοιρων που πέφτουν στα χέρια των "ώριμων", "υπεύθυνων", "έμπιστων και "καλών" σωμάτων της ελληνικής ασφάλειας (δηλαδή να υποστούν και βάναυση κακομεταχείριση μετά απ' ότι έχουν περάσει;) και να τους ξαναστείλουμε στην Παλαιστίνη, το Λίβανο ή το Τσαντ;

"Οι μετανάστες δημιουργούν εγκληματικότητα και είναι βάσανο να μένουν δίπλα μας". Αυτό πιστεύω πως είναι εν μέρει αλήθεια: οι άνθρωποι πεινάνε και για να φάνε θα φτάσουν να κλέψουν. Δεν έχουν σπίτι και γι' αυτό μένουν σε παγκάκια. Δεν έχουν την πολυτέλεια της καλής υγιεινής, ούτε τις ίδιες συνήθεις με εμάς. Αυτό, όμως, άπτεται δύο δικών μας θεμάτων: του κατά πόσο η κοινωνία μας είναι μια Ανοιχτή Κοινωνία και σε ποια επίπεδα βρίσκεται η ελληνική Κοινωνία των πολιτών. Δηλαδή, αν είμασταν μια κοινωνία με υψηλό βαθμό ανεκτικότητας (μια Ανοικτή Κοινωνία) όλα θα ήταν πιο εύκολα: θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε τους μετανάστες να ενσωματωθούν πιο εύκολα και αυτό θα ήταν θετικό και γι' αυτούς και για εμάς. Επίσης, αν ήμασταν μια κοινωνία με υψηλά επίπεδα κοινωνικού κεφαλαίου θα συμπάσχαμε με τους βασανισμένους αυτούς ανθρώπους και αν μη τι άλλο θα τους προσφέραμε καλύτερες συνθήκες διαβίωσης, έστω και με κάποιο προσωπικό κόστος. Το ότι η μετανάστευση αυξάνει την εγκληματικότητα είναι λογικό: αλλά αν η κοινωνία μας δεχόταν καλύτερα τους μετανάστες θα τη διαχειριζόμασταν πολύ αποτελεσματικότερα.

Πραγματικά πιστεύω πως η λύση του να κάνουμε την Ευρώπη φρούριο, πέραν του ότι είναι βαθιά αντιανθρωπιστική, δεν είναι και καθόλου αποτελεσματική. Θέλουμε τις κοινωνίες μας πιο ανοικτές και πιο παραγωγικές και η σωστή ενσωμάτωση των μεταναστών θα συμβάλλει και προς τις δύο αυτές κατευθύνσεις. Πρέπει, όμως σε κάποια ζητήματα να είμαστε αυστηροί: η Ολλανδία, αν και η ανεκτικότερη ευρωπαϊκή κοινωνία είχε προβλήματα. Οι μετανάστες πρέπει να ενσωματωθούν στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και όχι αυτές να προσαρμοστούν στις συνήθειες των μεταναστών. Οι μουσουλμανικές ακρότητες θα πρέπει να εκλείψουν! Δεν αγωνίστηκαν τόσοι άνθρωποι για να έρχεται ένας φονταμενταλιστής και να πυροβολεί ένα σκηνοθέτη επειδή γύρισε μια αντιμουσουλμανική ταινία ή επειδή κάποιος αστυνομικός έσκισε μια προσευχή θα ανεχτούμε να γίνονται επεισόδια στο κέντρο!

Το μόνο που θέλω να πω είναι ότι η επιλογή να ζήσουμε μαζί με τους μετανάστες είναι ουσιαστικά μονόδρομος: και για λόγους οικονομικής ευμάρειας και κοινωνικής συνοχής (κανείς δε νομίζω να θέλει να φτιάξει γκέτο όμοια με τα γαλλικά και να υποστεί τις συνέπειες τους), αλλά κυρίως για λόγους ανθρωπιάς. Δυστυχώς δεν μπορεί μια χώρα να εφαρμόσει μια τέτοια πολιτική μόνη της: το ότι οι μετανάστες μακροπρόθεσμα βοηθούν δε σημαίνει ότι αυτό ισχύει για άπειρο αριθμό μεταναστών! Αν, όμως, όλες οι ευρωπαϊκές κοινωνίες βοηθήσουν την ένταξη των μεταναστών, θα δουν σε λίγο καιρό τα οφέλη της μετανάστευσης. Προσοχή, όμως,: ο ευρωπαϊκός πολιτισμός έχει αυστηρά όρια και περιορισμούς! Οι μετανάστες πρέπει να τα δεχτούν και να μάθουν να ζουν με αυτά, άσχετα αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να μεταβάλλουν ριζικά κάποιες συνήθειες τους. Μόνο έτσι θα ζήσουμε και εμείς, αλλά και αυτοί όσο μπορούμε καλύτερα.

My fellow immigrants

Πριν από περίπου δύο χρόνια, η προεκλογική ατζέντα της ακροδεξιάς είχε στο επίκεντρό της την απόσυρση του βιβλίου της ιστορίας της ΣΤ Δημοτικού. Το εκλογικό αποτέλεσμα οδήγησε στο πολιτικό περιθώριο (προσωρινά τουλάχιστο) την υπουργό Παιδείας που είχε το σθένος να επιμείνει σε θεσμικές διαδικασίες και να μην υποχωρήσει στις πιέσεις των λαϊκίστικων τάσεων του κόμματός της. Οι εθνικιστικοί μύθοι κατάφεραν να εξοστρακίσουν την άβολη ιστορική αλήθεια.

Τους τελευταίους μήνες, η προεκλογική ατζέντα της ακροδεξιάς είχε στο επίκεντρο της το ζήτημα της λαθρομετανάστευσης. Το εκλογικό αποτέλεσμα οδηγεί τους συνανθρώπους μας που το ίδιο μας το κράτος έχει οδηγήσει στο γραφειοκρατικό περιθώριο, σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και ομαδικές απελάσεις. Οι εθνικιστικοί μύθοι κατάφεραν να εξοστρακίσουν την άβολη πολιτική αλήθεια.

Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του κυβερνητικού εκπρόσωπου. (ΕΤ 15-06, «Φρένο» στη λαθρομετανάστευση):

«Είμαστε κοινωνία ανοικτή, δεκτική στο ξένο στοιχείο, αλλά κοινωνία που θέλει να διατηρήσει και τα δικά της χαρακτηριστικά.»

Είναι αλήθεια ότι μεγάλο κομμάτι των μεταναστών στη χώρα μας βρίσκονται στο κοινωνικό περιθώριο και μια πολιτική μαύρη τρύπα. Η ευθύνη όμως για την κατάσταση αυτή οφείλεται κυρίως, αν όχι αποκλειστικά, στην άρνηση του ελληνικού κράτους να νομιμοποιήσει την παρουσία τους. Φυσικά, η μη συμμετοχή τους στα οικονομικά βάρη της χώρας μας δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εξηγήσει τις αντιδράσεις των επίδοξων προστατών των δημόσιων ταμείων. Για χρόνια ολόκληρα, μεγάλα κομμάτια του πληθυσμού μας βρισκόταν – και αρκετοί βρίσκονται ακόμη – σε ανάλογα πλεονεκτική θέση.

Κι αν το ζήτημα είναι οικονομικό, ας το αντιμετωπίσουμε ως τέτοιο. Κι αντί να δημιουργήσουμε τα ελληνικά Guantanamos, ας επιτρέψουμε την νομιμοποίησή τους ώστε, όπως όλοι οι υπόλοιποι μετανάστες, να συμμετέχουν στην οικονομική ζωή χωρίς κωλύματα, αλλά και με την ανάλογη συνεισφορά τους στα οικονομικά βάρη της χώρας μας.

Μα πόσους μετανάστες χρειάζεται η χώρα μας, ρωτάνε υποκριτικά ορισμένοι. Τέτοιους είδους υπολογισμοί όμως, έχουν αποδειχτεί φιλοσοφικά ανόητοι και οικονομικά αδύνατοι. Κανείς δεν είναι σε θέση να υπολογίσει το μέγεθος του εργατικού δυναμικού που χρειάζεται μια οικονομία. Κι όποιος ισχυρίζεται ότι μπορεί, στο πίσω μέρος του μυαλού του φαντασιώνεται κεντρικούς σχεδιασμούς και κατευθυνόμενες οικονομίες σοβιετικού τύπου.

Ο Johan Norberg, στο κλασσικό πλέον In Defence of Global Capitalism, απαντάει ξεκάθαρα σε όσους αναζητούν στους μετανάστες (λαθραίους ή μη) το εξιλαστήριο θύμα ενός κράτους που παραπέει.

It is a profound error to regard immigrants as burden on a country. They represent a manpower and consumption boost that leads to market growth. More immigration means more people to work, spend, and hatch new ideas. Seeing that as a problem makes no more sense than viewing increased domestic birth rates as a problem.

Κι ας μην ξεχνάμε. Όλοι μας καταγόμαστε από μετανάστες ή πρόσφυγες.

Κουπόνια Εκπαίδευσης

Ελεύθερη επιλογή εκπαιδευτικού ιδρύματος: δικαίωμα, για κάθε νέο/νέα και γονέα, να επιλέγει ελεύθερα το δημόσιο εκπαιδευτικό ίδρυμα της αρεσκείας του σε κάθε βαθμίδα της εκπαίδευσης. Η ελεύθερη επιλογή αντικαθιστά την αναγκαστική φοίτηση στο σχολείο της γειτονιάς και την «επιλογή» πανεπιστημίου μέσω των πανελλήνιων εξετάσεων.

Η ελεύθερη επιλογή συνιστά την αυστηρότερη δυνατή αξιολόγηση και πιστοποιεί υψηλότερη ποιότητα εκπαιδευτικών υπηρεσιών που πρέπει να επιβραβεύεται. Αυτή η επιβράβευση μπορεί να γίνει μέσω της καταβολής, από το κράτος, κατά κεφαλήν επιδότησης σε κάθε εκπαιδευτικό ίδρυμα ανάλογα με τον αριθμό των μαθητών/φοιτητών που επιλέγουν να φοιτήσουν σε αυτό.

Η επιδότηση αυτή συνιστά μισθολογική επιβράβευση του προσωπικού του ιδρύματος που παρέχει ποιοτικές υπηρεσίες και ενισχύει τον συναγωνισμό τους προς όφελος του πολίτη.

Και μερικά επιπλέον στοιχεία για τις επιτυχίες των προγραμμάτων ελεύθερης επιλογής σχολείων:

School Choice Works! The Case of Sweden

Learning from Success: What Americans Can Learn from School Choice in Canada

The Case For School Choice: Models from the United States, New Zealand, Denmark, and Sweden

Why are Progressives so Hostile to School Choice Policies?

School Choice: The Three Essential Elements and Several Policy Options

School choice for all

School Choice: A Reform That Works

Σοσιαλισμός και χάος ή Καραμανλής και βαρβαρότητα;

Γίναμε μάρτυρες πρόσφατα της αντιπαράθεσης του κυβερνώντος κόμματος και της αξιωματικής αντιπολίτευσης γύρω από το σύνθημα "σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα" που έθεσε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Ας αντιπαρέλθουμε το άκομψο του συνθήματος: οι ομοϊδεάτες του ΓΑΠ σοσιαλδημοκράτες, με τον Friedrich Ebert, εξάλλου, ήταν αυτοί που με την συνεργασία των Freikorps, κατέπνιξαν το κίνημα των Σπαρτακιστών το 1918 και παρέδωσαν στο εκτελεστικό απόσπασμα την Ρόζα Λούξεμπουργκ, η οποία λάνσαρε ως slogan την φράση των Μαρξ-Ένγκελς, ο δε Κορνήλιος Καστοριάδης, που διηύθηνε το ομώνυμο περιοδικό, ήταν απλά ακροαριστερός. Ας αφήσουμε στην άκρη επίσης, το πόσο πολύ έχει συμβιβαστεί με το "παλιό ΠΑΣΟΚ" ο Γ.Παπανδρέου, αν σκεφτούμε ότι το 2004 έλεγε ότι το δίλημμα είναι μεταξύ προόδου και συντήρησης. Τότε βέβαια είχε πάρει μια σειρά από προοδευτικά στελέγχη στο κόμμα του, από τα δεξιά και τα αριστερά, όπως τον Σ.Μάνο, τον Μ.Ανδρουλάκη και τον Α.Ανδριανόπουλο.

Όμως, είναι πραγματικά αυτή η έκφραση απλά ένα lapsus linguae του προέδρου του ΠΑΣΟΚ ή εκφράζει κάτι βαθύτερο; Να παρατηρήσουμε ότι τέτοιας φύσεως διλήμματα δεν έχουν τεθεί πρώτη φορά. Έτσι, τον περασμένο Οκτώβριο, ο τότε υπουργός παιδείας εκστόμισε το δίλημμα "Καραμανλής ή χάος", απηχώντας ταυτόχρονα το δίλημμα του 1974 "Καραμανλής ή τανκς", το σύνθημα των μαρτύρων του Ιεχωβά "Χριστός ή χάος" και το "après moi, le déluge" του Λουδοβίκου του 15ου. Επίσης, ο σημερινός πρωθυπουργός έθεσε το δίλημμα "αυτοδυναμία ή νέες εκλογές" στο debate των πολιτικών αρχηγών το 2007, ενώ πιο πρόσφατα, όταν το ελληνικό κράτος συζητούσε σοβαρά το ενδεχόμενο της χρεωκοπίας και του διεθνούς οικονομικού ελέγχου, έθεσε τους πολίτες προ "των ευθυνών τους": "λαϊκισμός ή υπευθυνότητα" (σσ. με τον όρο υπευθυνότητα ο πρωθυπουργός εννοεί τον εαυτό του).

Υπό αυτό το φως, γίνεται κατανοητό ότι όλα τα παραπάνω δεν αποτελούν παρά εκβιασμούς που θέτουν στο εκλογικό σώμα κάθε φορά οι εκάστοτε κυβερνώντες. Και αν μεν ο δικομματισμός δεν είναι παθογένεια κατ'ανάγκην για μια δημοκρατία - ας θυμηθούμε λ.χ. τον Karl Popper που θεωρούσε ότι σε μια δημοκρατία που δουλεύει καλά θα έχουμε εναλλαγή δυο κομμάτων στην εξουσία - όταν αυτό τίθεται με όρους εκβιασμού προς το εκλογικό σώμα, αυτό μάλλον σημαίνει ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα νομιμοποίησης των κυβερνήσεων στα μάτια των πολιτών. Η συνεχής συναισθηματική απειλή για βία, έκπτωση, καταστροφή, με μια θρησκευτικής υφής αποκαλυπτική γλώσσα και η επίκληση μιας ουτοπίας, που οποιαδήποτε άλλη ψήφος θα ανακόψει την πορεία προς αυτή, δηλώνει την ένδεια του πολιτικού λόγου, ειδικά όταν οι προφητείες που εκτοξεύουν οι πολιτικοί αρχηγοί στα κεφάλια των άμοιρων ψηφοφόρων είναι ταυτόχρονα αυτοεκπληρούμενες. Οι πολιτικοί αρχηγοί μας λένε ξεκάθαρα ότι η συνεργασία με τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις είναι εκτός συζητήσεως αφού αυτοί είναι οι κακοί, οι βέβηλοι, οι δυνάμεις του χάους και του σκότους και του Αρμαγγεδώνα, ή στην περίπτωση του ΛΑΟΣ σκέτο ακροδεξιοί, κατά τον πρωθυπουργό. Επειδή λοιπόν, οι αναγνώστες του e-rooster είναι νοήμονες άνθρωποι, ξέρουν ότι το πραγματικό δίλημμα γι'αυτές τις εκλογές είναι τελικά "σοσιαλισμός και χάος ή Καραμανλής και βαρβαρότητα"...

O Hayek και η ιδέα της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας

Από όλους του ελέγχους της δημοκρατίας, το ομοσπονδιακό σύστημα υπήρξε ο αποτελεσματικότερος και ο πιο κατάλληλος. Το ομοσπονδιακό σύστημα περιορίζει την κυρίαρχη εξουσία διαιρώντας την και αποδίδοντας στην κυβέρνηση μόνο μερικά προσδιορισμένα δικαιώματα.
Λόρδος Άκτον

Είναι η ιδέα της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας ένα φιλελεύθερο όραμα, ή απλά η ονείρωξη σοσιαλδημοκρατών και συντηρητικών γραφειοκρατών; Η ενίσχυση των ομοσπονδιακών θεσμών, προστατεύουν ή απειλούν τις ατομικές μας ελευθερίες; Τελικά, μια ευρωπαϊκή ομοσπονδία διευκολύνει ή εμποδίζει την γιγάντωση του ήδη υπερτροφικού κράτους;

Ο F.A.Hayek μας καταθέτει σε πολλά γραπτά του, την απερίφραστη υποστήριξή του, τόσο στο ομοσποδιακό σύστημα οργάνωσης, όσο και στην ομοσπονδιακή προοπτική της Ευρώπης. Μάλιστα το σημαντικότερο κείμενο του στο θέμα είναι γραμμένο μόλις το 1939 (The Economic Conditions of Interstate Federalism, το οποίο περιλαμβάνεται επίσης ως κεφάλαιο του βιβλίου του Individualism and Economic Order, 1948). Σε αυτό το κείμενο εξηγεί ξεκάθαρα γιατί το ομοσπονδιακό σύστημα ευνοεί τις φιλελεύθερες πολιτικές και εμποδίζει τον παρεμβατισμό, την αναδιανομή και τον προστατευτισμό. Ο συλλογισμός του στηρίζεται ουσιαστικά σε τρία βασικά επιχειρήματα.

Το πρώτο είναι ότι σε μια υπερεθνική ομοσπονδία δεν υπάρχει ανάλογο αίσθημα αλληλεγγύης μεταξύ των πολιτών, όπως αυτό που αναπτύσσεται μεταξύ πολιτών του ίδιου έθνους, με αποτέλεσμα να είναι πολύ πιο δύσκολη η υπερψήφιση ανάλογων πολιτικών προτάσεων. Με τα δικά του λόγια:

In the national state, current ideologies make it comparatively easy to persuade the rest of the community that it is in their interest to protect “their” industry or “their” wheat production. . . . The decisive consideration is that their sacrifice benefits compatriots whose position is familiar to them.

Το δεύτερο βασικό επιχείρημα του Hayek είναι ότι σε μια μη-ομογενή Ευρώπη, η οποία θα αναπτύσσεται στα πλαίσια ενός πλήρως απελευθερωμένου εμπορίου μιας κοινής αγοράς, θα αναδυθεί αναπόφευκτα μια οικονομία βασισμένη στις φιλελεύθερες αρχές. Αλλιώς θα αποτύχει.

there would have to be less government all round if federation is to be practicable

Το τρίτο επιχείρημα του Hayek είναι ότι μια ομοσπονδία, όπου κάποιες σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται από ομοσπονδιακά όργανα, είναι λιγότερο ευάλωτη σε προσοδοθηρικές ομάδες πίεσης ή εξαρτήσεις, σε σχέση με τις κυβερνήσεις των εθνικών κρατών.

Ο Hayek συνεχίζει και αφιερώνει ουσιαστικά το δωδέκατο κεφάλαιο του Συντάγματος της Ελευθερίας (Η Αμερικανική Συμβολή). Εκεί επεκτείνει τα επιχειρήματα υπέρ της ομοσπονδίας, εξηγώντας πώς τελικά η διαίρεση των εξουσιών περιορίζει σε κάθε περίπτωση την εξουσία που μπορεί να ασκήσει η κάθε μια (το παράδειγμα της χώρας μας, όπου επί της ουσίας η εκτελεστική εξουσία έχει καταργήσει κάθε έλεγχο από τις υπόλοιπες, είναι η καλύτερη συνηγορία). Ο Hayek επικαλείται και συνυπογράφει τα σχόλια του Madison και του Λόρδου Acton για την αναγκαιότητα και την αποτελεματικότητα της ομοσπονδίας και καταλήγει:

η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είναι, κατά μια πολύ προσδιορισμένη έννοια, περιορισμένη κυβέρνηση.

Την ιδεατή του πολιτειακή οργάνωση ο Hayek την περιγράφει στον τρίτο τόμο του Law, Legislation and Liberty (The Political Order of a Free People). Μια οργάνωση πολύ κοντά στο ομοσπονδιακό σύστημα των ΗΠΑ.

Τελικά, δεν είναι απειλή για τις ελευθερίες μας το ομοσπονδιακό κράτος, με ισχυρή κεντρική εξουσια. Η σημερινή κατάσταση της διογκομένης γραφειοκρατίας, των υπέρογκων αναδιανεμητικών πολιτικών (ΚΑΠ), ελεγχόμενη από τις επιμέρους εθνικές κυβερνήσεις, είναι το πρόβλημα. Μια ισχυρή ομοσπονδιακή δομή στην βάση ενός λιτού, δεσμευτικού Συντάγματος, θα ενίσχυε την εφαρμογή φιλελεύθερων πολιτικών, θα περιόριζε την αυθαιρεσία των εθνικών κρατών επί των πολιτών τους (και πάλι η Ελλάδα αποτελεί λαμπρή συνηγορία υπερ αυτού) και θα εγγυώταν τα ατομικά δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες των Ευρωπαίων πολιτών, πολύ πιο αποτελεσματικά από το σημερινό καθεστώς.

Σχέδιο εκδίωξης κεφαλαίων από την Δύση;

Αντιγράφω από τη Κυριακάτικη Οικονομική Καθημερινή:

Η Ευρώπη αυξάνει τους φόρους για τους έχοντες

"Στη λύση της ανακατανομής των φορολογικών βαρών με μεγαλύτερη επιβάρυνση των πλουσίων στρέφονται αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, σε μία προσπάθεια να ενισχύσουν τα καταρρέοντα, λόγω της κρίσης, δημόσια έσοδα. Η οικονομική κρίση πιέζει τα δημόσια οικονομικά σε όλη την Ευρώπη και εκτοξεύει τα ελλείμματα, καθώς μειώνει τον ρυθμό ανάπτυξης και κατά συνέπεια και τα φορολογικά έσοδα και μάλιστα σε μία περίοδο που η στήριξη του κράτους για την κοινωνική προστασία αλλά και την ενίσχυση των επιχειρήσεων γίνεται πιο απαραίτητη. Σε αντίθεση με την Ελλάδα, ωστόσο, αυτό γίνεται ως μόνιμο μέτρο για μελλοντικά εισοδήματα και όχι ως προσωρινό για εισοδήματα παρελθόντων ετών.

Η Ιρλανδία, μία χώρα που στήριξε το οικονομικό της μοντέλο πάνω στη χαμηλή φορολογία για τις επιχειρήσεις αλλά και τα εισοδήματα, δημιουργώντας μάλιστα μία τάση που γρήγορα υιοθέτησαν τα νέα μέλη της Ευρωπαϊκής Eνωσης, ανακοίνωσε έναν προϋπολογισμό που αυξάνει τη φορολογία για τα μεσαία και υψηλά εισοδήματα. Αλλά και η Βρετανία, η οποία στο παρελθόν επίσης υπερθεμάτιζε κατά της φορολογίας, ανακοίνωσε την αύξηση, από το επόμενο έτος, του ποσοστού της φορολογίας για τα υψηλότερα εισοδήματα στο 50%. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση των Εργατικών είχε στο παρελθόν δεσμευθεί ότι δεν θα αυξήσει τη φορολογία εισοδήματος. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι οι Συντηρητικοί, που παραδοσιακά τάσσονταν εναντίον της φορολογίας, δεν διαμαρτυρήθηκαν για το συγκεκριμένο μέτρο.

Το ζήτημα της αύξησης της φορολογίας των πλουσίων ετέθη πρόσφατα και στη Γερμανία από τον υποψήφιο των Σοσιαλδημοκρατών για την καγκελαρία και υπουργό Εξωτερικών της χώρας Φρανκ Βάλτερ Στάινμαγερ, ο οποίος προτείνει παράλληλη μείωση της φορολογίας για τους πλέον αδύναμους οικονομικά. Σε αυτό το πλαίσιο της αναζήτησης πόρων εντάσσεται εξάλλου και η μάχη που ξεκίνησε πρόσφατα κατά των φορολογικών παραδείσων, καθώς η κρίση καθιστά πολύτιμα τα δισεκατομμύρια που βρίσκουν καταφύγιο σε αυτούς. Ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Πέερ Στάινμπρικ υπολογίζει ότι η φοροδιαφυγή προς τους φορολογικούς παραδείσους στοιχίζει στο γερμανικό κράτος 30 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ αντίστοιχο υπολογίζεται ότι είναι το ποσό των χαμένων εσόδων και για τη Βρετανία. Σε μία προσπάθεια να αυξήσει τα δημόσια έσοδα, εξάλλου, και ο Bρετανός πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν εξετάζει μία ακόμη εκστρατεία επαναπατρισμού κεφαλαίων, με στόχο να φέρει δεκάδες εκατομμύρια στερλίνες στα κρατικά ταμεία.

Αντίθετη κατεύθυνση από τη Βρετανία και την Ιρλανδία ακολουθεί πάντως η γαλλική κυβέρνηση, η οποία επιμένει στη δέσμευσή της να μην αυξήσει τη φορολογία μέχρι να εξέλθει η οικονομία από την κρίση και να εδραιωθεί η ανάκαμψη. Αυτό βέβαια σημαίνει επίσης ότι δεν προτίθεται να μειώσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα το 2009, αλλά από το επόμενο έτος και πάντα ανάλογα με την πορεία της οικονομίας."

Σχόλιο του Χρυσοθήρα:

Όπως κάθε πρωτοετής φοιτητής ΟΙκονομικών διδάσκεται στο πανεπιστήμιο, το Κεφάλαιο -σαν συντελεσής της παραγωγής- που διαθέτει ο "επιχειρών" Επιχειρηματίας επιζητά, λόγω ρίσκου, την εκάστοτε μεγιστοποίηση του κέρδους. Και για το σκοπό αυτό, μέσα στα πλαίσια της ελευθερίας διακίνησης των συντελεστών παραγωγής που βοηθά στην ορθολογικότερη τοποθέτηση του κεφαλαίου, αυτό προσανατολίζεται πάντα προς εκείνες τις αγορές που προσφέρουν το μεγαλύτερο όφελος (επενδυτικό περιβάλλον, γραφειοκρατία, φορολογία, εργατικά κλπ.)
Με γνώμονα αυτήν τη βασική οικονομική αρχή, και εν όψει των ως άνω ανακοινωθέντων νέων φορομπηχτικών πολιτικών (ίδιον των υδροκεφαλικών κυβερνήσεων των "κρατιστών της ευημερίας") προς τις οποίες προσανατολίζονται οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις (της Γαλίας εξαιρουμένης προς το παρόν), τρία είναι τα συμπεράσματα που αβίαστα καταλήγω:

• Πρώτον: τα οικονομικά επιτελεία των κυβερνήσεων αυτών απαρτίζονται από ηλιθίους (...λέτε;)


• Δεύτερον: εάν δεν είναι ηλίθιοι τότε θα είναι οικονομικά αδαείς και αδιάβαστοι (οπότε καλό θα ήταν να ρωτήσουν κάποιο πρωτοετή φοιτητή οικονομικών)


• Τρίτον (και ίσως πιθανότερο): υπάρχει κάποιου είδους φροϋδικό σύμπλεγμα "επιθυμίας θανάτου" (death wish complex) των ευρωπαίων υπουργών οικονομικών που θα επισπεύσει το ζοφερό μέλλον της Ευρώπης,

Και τούτο διότι το "επικηρυγμένο" κεφάλαιο σίγουρα δεν πρόκειται να καθίσει με "σταυρωμένα τα χέρια" περιμένοντας να φορολογηθεί αγρίως. Αλλά θα "τα μαζέψει" και θα πάει αλλού, άς πούμε π.χ. στη Κίνα που εξελίσσεται σε ένα νέου τύπου φορολογικο παράδεισο εις άγραν επενδύσεων, και όπου το ανώτατο όριο στο φόρο επί των κερδών είναι 10%. Εξ ού και το πρόσφατο "κινεζικό οικονομικό θαύμα" (ο Μάρξ θα στριφογυρίζει στο τάφο του!)

Και άσε την Ευρώπη να μαραζώνει οικονομικά και πληθυσμιακά όπως της αξίζει....

Με τις υγείες μας.

Ναι στην παραπομπή – Όχι στην παραίτηση

Η συζήτηση περί σκανδάλων απειλεί, γι ακόμη μια φορά, να εξοστρακίσει τον πολιτικό διάλογο και να παραδώσει το πολιτικό μέλλον της χώρας μας σε υποτιθέμενους ‘καθαρούς’ πολιτικούς που θα έρθουν να υπερασπίσουν τη δικαιοσύνη και τη διαφάνεια. Η ιστορία των τελευταίων χρόνων θα πρέπει βέβαια να μας υποψιάσει λιγάκι για κάθε είδους επιχειρήσεις ‘καθαρά χέρια’ και «επανίδρυσης του κράτους» - όποιο χρώμα κράτους (γαλάζιου, πορτοκαλί, πράσινου, κλπ.) κι αν επαγγέλλονται.

Η Ν.Δ. απέτυχε παταγωδώς να μειώσει τη διαφθορά στη χώρα μας. Διαφθορά που ομολογουμένως δεν δημιούργησε η ίδια, αλλά ούτε και οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ – όπως με περισσή υποκρισία μας καλούν να πιστέψουμε τα στελέχη της. Κι απέτυχε γιατί δεν προσπάθησε καν. Το κράτος συνέχισε να διογκώνεται, η γραφειοκρατία συνέχισε να αυξάνει την επιρροή της στην καθημερινότητά μας και ο συγκεντρωτισμός του κράτους παρέμεινε ο μόνος πολιτικός κανόνας διακυβέρνησης. Τα οργανωμένα συμφέροντα (είτε επιχειρηματικά, είτε συνδικαλιστικά) συνεχίζουν σήμερα να ελέγχουν την κρατική μηχανή, όπως άλλωστε και πριν από 10, 20, 30, …60 χρόνια στη χώρα μας.

Μόνο όταν αποφασίσουμε να αντικαταστήσουμε το ‘Κράτος ρυθμιστή’ με το ‘κράτος Δικαίου’ θα μπορούμε να ελπίζουμε στη μείωση της διαφθοράς και της διαπλοκής. Κι όμως. Οι πολιτικοί μας ηγέτες φαίνεται να προτιμούν συχνά τις ανέξοδες ρητορείες. Κι αντί να οδηγήσουν τη χώρα στο δύσκολο δρόμο του πολιτισμένου πολιτικού διαλόγου, ακολουθούν ξανά τον εύκολο δρόμο της ‘συσπείρωσης’ του λούμπεν κομματικού στρατού τους.

Στην υπόθεση Παυλίδη για παράδειγμα, όπως και σε κάθε αντίστοιχη υπόθεση, το έργο των πολιτικών μας θα έπρεπε να είναι σαφές και ξεκάθαρο – ανεξάρτητα από το ‘γράμμα’ της αντίστοιχης νομοθεσίας.

Ο κ. Παυλίδης θα πρέπει να παραπεμφθεί στη Δικαιοσύνη. Εκεί που οδηγούνται όλοι οι απλοί πολίτες στις αντίστοιχες περιπτώσεις. Η Βουλή θα έπρεπε να φρενάρει τις διαδικασίες μόνο – κι εκεί με έντονους ενδοιασμούς – αν θεωρήσει ότι το κατηγορητήριο είναι παντελώς άκυρο και αποτελεί προϊόν σχεδιασμένης πολιτικής συνωμοσίας.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ο κ. Παυλίδης είναι ένοχος. Κάθε άλλο. Μέχρι την καταδίκη του από τη δικαιοσύνη, ο κ. Παυλίδης παραμένει αθώος. Οπότε και κάθε συζήτηση περί παραίτησής του από το βουλευτικό αξίωμα είναι ανόητη και κενή περιεχομένου.