Παρασκευή, Δεκεμβρίου 11, 2009

Project Cybersyn: Ένα αποτυχημένο πείραμα φουτουριστικού σοσιαλισμού

Άγνωστο στην ελληνική κοινωνία, το Cybersyn ήταν το όραμα του ηγέτη της Χιλής Αλιέντε για μια σοσιαλιστική οικονομία προγραμματιζόμενη και σχεδιαζόμενη κεντρικά σε «πραγματικό χρόνο». Το κατασκεύασε ο επιστήμονας Στάνφορντ Μπιρ και ανέλαβαν να το λειτουργήσουν στρατιές τεχνικών από τη Χιλή και την Αγγλία.

Τα αρχικά σχέδια ήταν φαραωνικού τύπου για την εποχή: ένα πανίσχυρο ηλεκτρονικό δίκτυο που θα ένωνε τις κρατικοποιημένες παραγωγικές μονάδες μεταδίδοντας στιγμιαία όλα τα απαραίτητα στοιχεία στο Κέντρο, δηλαδή στα ηγετικά στελέχη της κυβέρνησης, τα οποία κατόπιν θα αναλάμβαναν να πάρουν τις κατάλληλες αποφάσεις.

Η αριστερά θριαμβολόγησε, παραδεχόμενη έτσι έμμεσα πως το αληθινό πρόβλημα του σοσιαλισμού είναι στην ουσία του ένα πρόβλημα συγκέντρωσης και διαχείρισης της οικονομικής πληροφορίας, όπως είχε επισημάνει από νωρίς ο Φ. Χάγιεκ. Αλλά εκεί που το αποκεντρωμένο σύστημα της αγοράς μέσα από τον μηχανισμό των τιμών, καθιστά τον καθένα μας συμμέτοχο στις οικονομικές διεργασίες, ο φουτουριστικός σοσιαλισμός του Αλιέντε θα ανέθετε την εξουσία αυτή σε μια χούφτα «ειδικών». Ας υποθέσουμε για μια στιγμή πως θα ήταν δυνατό ένας εγκέφαλος να συγκεντρώνει και να επεξεργάζεται όλη αυτή την τεράστια μάζα πληροφοριών (κάτι που φυσικά δεν είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί). Ας υποθέσουμε επίσης ότι θα αντιστεκόταν στον πειρασμό να την καταχραστεί. Ακόμα κι έτσι όμως, η απόλυτη διαχείριση εξακολουθεί να προϋποθέτει και απόλυτο έλεγχο. Όλες οι σχετικές πληροφορίες, διυλισμένες και επεξεργασμένες θα κατέληγαν σε αυτό το επιτελικό κέντρο:




Η προοπτική θα ήταν εφιαλτική. Τούτο το σύστημα ελέγχου και διαχείρισης , ικανό να ελέγξει μυριάδες οικονομικές μονάδες, εργαζομένους και καταναλωτές θα συνιστούσε όπως έχει επισημανθεί , μια οικονομική εκδοχή του Πανοπτικού, του σχεδίου φυλακής που κατασκεύασε ο Μπένθαμ και χαρακτηρίστηκε από το Φουκώ ως το διάγραμμα ενός μηχανισμού εξουσίας στην πιο ιδανική του μορφή», «ένα είδος εργαστηρίου εξουσίας», που «χάρη στους μηχανισμούς επιτήρησης που διαθέτει, αποκτά ολοένα μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και ικανότητα διείσδυσης στη συμπεριφορά των ατόμων». Δεν είναι τυχαίο ότι οι καταπιεστικές κυβερνήσεις της Ν.Αφρικής και της Βραζιλίας ζήτησαν από το Beer να κατασκευάσει ένα αντίστοιχο σύστημα και γι’ αυτές.

Το σχέδιο τελικά αποδείχτηκε μια τεχνολογική φάρσα. Στη θέση του ηλεκτρονικού δικτύου που κάποιος χαρακτήρισε με μια δόση υπερβολής «σοσιαλιστικό ίντερνετ» τοποθετήθηκαν Τέλεξ, παρατημένα από την προηγούμενη κυβέρνηση. Οι πληροφορίες καταχωρούνταν σε δύο ηλεκτρονικούς υπολογιστές IBM 360 που αναλάμβαναν να τις αξιολογήσουν. Σημειωτέον ότι όπως γράφει ο Tyler Cowen, η συγκεντρωμένη ισχύς των δυο αυτών υπολογιστών είναι πολύ μικρότερη από ενός iphone. Θα κυβερνούσατε μια χώρα με ένα iphone? Δε νομίζω!


Το ίδιο το περίφημο «επιτελικό κέντρο» δεν ήταν τίποτα άλλο από μια απάτη. Οι ηλεκτρονικές οθόνες που διακρίνονται στη φωτογραφία είναι συνηθισμένες οθόνες προβολής σλάιντς, ελεγχόμενες από υπαλλήλους εκτός αιθούσης. Οι φουτουριστικές καρέκλες-τουλίπες αποτελούν ωμές αντιγραφές αντίστοιχων καθισμάτων από την τηλεοπτική σειρά Startrek της εποχής. Ακόμα και τα εντυπωσιακά πληκτρολόγια, αλίμονο, είναι απλά τηλεκοντρόλ για την προβολή των σλάιντς. Όλα σκηνοθετημένα. Μια τεράστια σκηνοθεσία που θα έδινε στους ηγέτες την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας.O Beer είχε καταφέρει να φτιάξει μια εικόνα τεχνολογικού σοσιαλισμού. το πρακτικό της όμως αντίκρυσμα ήταν μηδαμινό.



Όπως έγραψε ένας τεχνικός του προγράμματος, η επιρροή του , παρόλη τη δυναμική του προβολή από το καθεστώς , ήταν ελάχιστη: « δεν είδα ούτε έναν μάνατζερ να κινητοποιείται (…) δεν πρόκειται ούτε καν για «μισή» επανάσταση, είναι μια μίξη που αν δεν προσεχτεί ίσως θα φτάσει να διογκώσει εκ νέου τη γραφειοκρατία».

Αντίθετα, το πρόγραμμα έδωσε περιθώριο στην αντιδραστική δεξιά να ξεσηκώσει τους πολίτες ισχυριζόμενη πως το πρόγραμμα Cybersyn θα σήμαινε το τέλος της ιδιωτικότητας και της ατομικής ελευθερίας. Ίσως λέμε εμείς, αν όμως κατάφερνε να πραγματώσει τους στόχους του. Είδαμε ότι κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο για πρακτικούς και οικονομικούς λόγους. Παρόλα αυτά, η έντονη δυσαρέσκεια του κόσμου, την οποία δεν κατασίγασαν ούτε τα χαριτωμένα προπαγανδιστικά τραγουδάκια που παρήγγειλε ο Beer σε ντόπιους στιχουργούς, ανάγκασαν το καθεστώς να επέμβει για να προστατέψει τον σχεδιαστή του από απειλές κατά της ζωής του. Τελικά η ανατροπή και ο θάνατος του Αλιέντε έφερε το σύστημα στα χέρια της χούντας. Ο Πινοσέτ προσπάθησε να το χρησιμοποιήσει. Όταν αντιλήφθηκε το φιάσκο διέταξε την καταστροφή του εφαρμόζοντας κατόπιν πιο ωμά, άρα και πιο εγγυημένα εξουσιαστικά εργαλεία: την διαχρονική δηλαδή δύναμη του εκτελεστικού αποσπάσματος και των ανακριτικών γραφείων.

Έτσι το πρόγραμμα πέρασε στην ιστορία στην καλύτερη περίπτωση ως «ρομαντική ουτοπία» και στη χειρότερη ως περιττή σπατάλη δημοσίων εσόδων. Η αποτελεσματικότητα του υπήρξε μηδαμινή, ενώ στη διάρκεια της εφαρμογής του η Χιλή βίωσε μια από τις πιο σκληρές οικονομικές κρίσεις του 20ου αιώνα, κρίση που φυσικά δεν προκάλεσε το Cybersyn, αλλά ούτε όμως και κατάφερε να αντιμετωπίσει. Τα συμπεράσματα δικά σας.

10 σχόλια:

Λευτέρης Κοσμάς είπε...

Ένας ξάδελφος οικονομολόγος στην Αργεντινή μου έλεγε ότι υπήρχε (δεν γνωρίζω αν υπάρχει ακόμη) μια ομάδα στην Χιλή που σκεφτόταν την αναβίωση του Cybersyn και μάλιστα κάτω από άδεια ανοιχτού λογισμικού.

Κατά κάποιους ο κεντρικός σχεδιασμός εν μέρη απέτυχε γιατί οι αλγόριθμοι τους χρειάζοταν βελτιώσεις στους αλγόριθμους Bayesian Filtering.

Το Project ήταν άχρηστο αλλά όταν το Οκτώβριο του 52 οι φορτηγατζήδες της Χιλής κατέβηκαν σε μαζικές απεργίες το CyberSyn λέγεται ότι συντόνισε 200 απεργοσπάστες ώστε να καλύψουν τις ανάγκες σίτισης της πόλης του Σαντιάγκο.

Τέτοιου είδους κεντρικά συστήματα συντονισμού σε κυβερνητικό επίπεδο πιστεύω ότι έχουν περισσότερο νόημα όταν χρησιμοποιούνται σε ειδικές συνθήκες εκτάκτου ανάγκής για την κεντρική διαχείριση των πόρων σε βραχυπρόθεσμη βάση.

Ανώνυμος είπε...

Ναι ο Όργουελ διαψεύστηκε. Ο Χάξλευ όμως πέτυχε διάνα.

http://fatpita.net/?i=1952

Ανώνυμος είπε...

Προς Χασαπογιαννη:
"State schools admit they do not push gifted pupils because they don't want to promote 'elitism'"

Read more: http://www.dailymail.co.uk/news/article-1234906/State-schools-admit-push-gifted-pupils-dont-want-promote-elitism.html#ixzz0ZQs6a3Ml

Δεν φταίει για όλα ο Παπανδρέου.

Francis Galton είπε...

Schools are meant to identify the top 5 to 10 per cent of pupils as 'gifted and talented' and ensure they are given appropriate tasks to help them achieve their potential.

Γιατί meant; Ποιος βγάζει αυτούς τους κανόνες και έχοντας τι στο μυαλό του;

Read more: http://www.dailymail.co.uk/news/article-1234906/State-schools-admit-push-gifted-pupils-dont-want-promote-elitism.html#ixzz0ZQmwt9Mr

Ανώνυμος είπε...

o,ti ki an grafeis gia to project cybersyn i alitheia einai mia: O Allende ypirkse igetis megalou belinekous kai an emene stin eksousia,i moira tis Xilis tha itan diaforetiki

spyridon44 είπε...

- Μεγάλη η Μυθολογία περί "ηγέτη" Αλιέντε......
- Αλλος ένας φουκαράς....
-

Darthiir the Abban είπε...

Ακραίοι συνειρμοί και μονομερής προπαγανδιστική παρουσίαση του θέματος. Σταθερή αξία στον τόπο τούτο!
Μου αρέσει πάντως που κάθε αποτυχημένη προσπάθεια γίνεται συνώνυμο της αποτυχίας του σοσιαλισμού και αιτία εξύψωσης του ατομισμού, ενώ ο συγγραφέας εθελοτυφλεί και κρύβει με το δάχτυλό του την παταγώδη αποτυχία των σήμερα εννοούμενων ελεύθερων αγορών. Άλλο ελεύθερη αγορά και άλλο χαοτικός καθορισμός της δραστηριοποίησης και των τιμημάτων.
Σε αντίθεση με την αναφορά ιστορικών παραδειγμάτων, απλά κοιτάξετε την πραγματικότητα για να δείτε την τραγική αποτυχία της απουσίας οργανωτικών σχεδίων.
Κάπου υπάρχει η μέση, αλλά η αναφορά της άκρης, ως αποδεικτικό στοιχείο για την ανεπάρκεια της μέσης και την αναγκαιότητα της απέναντι άκρης είναι το δίχως άλλο δημαγωγία, αν γνωρίζετε τη λέξη!

Ανώνυμος είπε...

Xilies fores kalytero to Cybersyn apo "ti diaxroniki dynami tou ektelestikou apospasmatos". Mallon omws o neofileleutheros kos Peitsinis diafwnei

Ανώνυμος είπε...

Better late than never................

Ανώνυμος είπε...

Ο Πακοτίνις δεν μας αποκαλύπτει ότι ο φουτουρισμός και η παράνοια ήταν στοιχεία όλων των κρατών την περίοδο του ψυχρού πολέμου. Το δε cybersyn φαίνεται απόλυτα λογικό σε σχέση με τερατουργήματα τύπου MKULTRA http://en.wikipedia.org/wiki/Project_MKULTRA ή Gladio http://en.wikipedia.org/wiki/Gladio .

Enter your email address:

Delivered by FeedBurner
















Join the Blue Ribbon Online Free Speech Campaign








Referrers

Based on original Visionary template by Justin Tadlock
Visionary Reloaded theme by Blogger Templates | Distributed By Magazine Template

Visionary WordPress Theme by Justin Tadlock