Σχέδιο Μάρσαλ #3

«Οι επόμενες κινήσεις του κ. Βενιζέλου»
-απο το Βήμα

Θα είναι αργές, πολύ αργές, και θα συνοδεύονται από αγκομαχητά.

«Κάτω τα χέρια απο τις γυναίκες»
-πανό διαδήλωσης την Πρωτομαγιά

Κάποιοι μιλούν για έλεγχο του εργατικού κινήματος από ομοφυλόφιλους.

«Ο Γιώργος και το ποδήλατο»
-απο το Βήμα

Η σχέση που έχει ο κ. Παπανδρέου με το ποδήλατο είναι παρόμοια με τη σχέση που έχει με το κόμμα του. Το έχει καβαλήσει, ζορίζονται στην ανηφόρα, που και που τον εκδικείται.

«Επιστήμονες του Πανεπιστημίου Κολούμπια στη Νέα Υόρκη πιστοποίησαν ότι το πιο δυνατό πλάσμα είναι το βακτήριο της γονόρροιας καθώς σηκώνει το βάρος του επί 100.000.»
-από το Βήμα

Περαιτέρω έρευνα εξακρίβωσε υψηλή χρήση αναβολικών από το συγκεκριμένο βακτήριο. Δεν έχει σταλεί ακόμα το αναμενόμενο email από την Σού Λι.

«Αμερικανοί επιστήμονες κατάφεραν να ανασυνθέσουν τη φωνή του ανθρώπου του Νεάντερταλ, που εξαφανίστηκε πριν από 30.000 χρόνια.»
-από το Βήμα


Η φωνή αυτή μοιάζει πολύ με της Καλομοίρας αλλά κάνει λιγότερα φάλτσα.

«Την επιστροφή στους Ελληνοκυπρίους της πόλης των Βαρωσίων προτείνει το τουρκοκυπριακό κόμμα Νέα Κύπρος.»
-από το Βήμα

Ας ενημερώσει κάποιος τους Τούρκους ότι το βέτο στο Βουκουρέστι αφορούσε τους Σκοπιανούς.

Επιλογές απο το Σχέδιο Μάρσαλ, η εβδομαδιαία στήλη που γράφω στην Κεφαλλονίτικη εφημερίδα ΠΕΝΑ.

Η Ελλάδα πρωτεύει ακόμη μια φορά

Σήμερα διάβασα ότι η Ελλάδα απέκτησε ενά ακόμα βραβείο. Παγκοσμιώς είναι αυτοί που καπνίζουν τα περισσότερα τσιγάρα ανά κάτοικο; 3000 τσιγάρα τον χρόνο. 500 περισσότερα από το νούμερο 2 Ουκρανία και 3 Σλοβενία.

Νιώθω περήφανος σαν Ελλήνας. Αυτή είναι μια πρωτιά που οφείλει να κάνει το Ελληνικό έθνος να κοιτάξει τον ευατό του στον καθρέπτη και να χαρεί. Πώς νοιάζεται για διακρίσεις σε άλλους τομείς? Όταν μπορείς να είσαι πρώτος καπνιστής τι άλλο να σε ενδιαφέρει?

Οι επόμενοι τομείς που η Ελλάδα στοχεύει να βγει πρώτη είναι οι χαμένες μέρες λόγω απεργίας, κατανάλωση αλκοόλ, τραυματίες σε παιχνίδια ποδοσφαίρου και επίσης σε δημόσιους υπαλλήλους ανά κάτοικο.

Φυσικά υπάρχουν πολλές άλλες πρωτίες που αξίζουν στην ελλάδα να δούμε τι θα κάταφερει το κράτος. Θα ήταν πιο βολικό να πρωσπαθούσαν οι πολίτες να πετύχουν στόχους όπως: πιο ανοιχτή οικονομία, ανώτερη εκπαίδευση, επιστήμονες ανά κάτοικο, καλά πανεπιστήμια, καλό σύστημα υγείας, εξαγωγές, παραγωγικότητα.

Θα περιμένω νέα για την επόμενη πρωτεία της χώρας; προσωπική απόψη? Δεν λέω.

Πόσοι Έλληνες δημόσιοι υπάλληλοι χρειάζονται για να αλλάξουν μια λάμπα;

Την ακριβή απάντηση κανείς δεν την ξέρει. Σίγουρα μερικές δεκάδες. Μάλλον η ορθότερη απάντηση είναι όσα ρουσφέτια μπορεί να καλύψει το δημόσιο ταμείο. Πάμε σε μια πιο εύκολη ερώτηση: Πόσες μέρες χρειάζεται για δημοσιοποιηθεί ένα επείγον πρόβλημα δημόσιας υγείας, το οποίο ίδιο πρόβλημα στην υπόλοιπη Ευρώπη αντιμετωπίστηκε άμεσα; Μόλις 2 εβδομάδες:

Αντιγράφω από την Καθημερινή:
Ενώ άλλες ευρωπαϊκές χώρες προχώρησαν άμεσα σε απόσυρση του ύποπτου ηλιελαίου, εμείς πιθανότατα το καταναλώσαμε. Η κρίση δημοσιοποιήθηκε με καθυστέρηση περίπου δύο εβδομάδων, ενώ ακόμη και σήμερα οι Ελληνες καταναλωτές δεν γνωρίζουν τα προϊόντα που περιέχουν το επικίνδυνο ηλιέλαιο. Ενώ το «σήμα» από την Ε.Ε. έφθασε στις 24 Απριλίου, διαπιστώθηκε ότι και στη χώρα μας έχουν εισαχθεί μολυσμένες ποσότητες στις 6 Μαΐου και άρχισαν να αναζητούνται τα... ίχνη τους.

Καταλαβαίνω φυσικά ότι μεσολάβησε ...το ελληνικό Πάσχα, η (πληρωμένη) απεργία της Πρωτομαγιάς και οι άδειες (από τη σημαία) όλων των ενδιάμεσων ημερών (για μια υπόθεση μου στο Υπουργείο Υγείας από τις 24/4 μπόρεσα να βγάλω άκρη μόλις την Δευτέρα 5/5, όταν ξανάρχισαν να σηκώνουν τα τηλέφωνα), αλλά η καθυστέρηση αυτή σε ένα τόσο σοβαρό και επείγον θέμα δημόσιας υγείας είναι προκλητική ακόμα και για τα δεδομένα της ελληνικής γραφειοκρατίας. Μια επικίνδυνη και ανεύθυνη γραφειοκρατία, όχι απλά για το πορτοφόλι των φορολογούμενων, αλλά για την ίδια την υγεία των πολιτών, άφησε 15 μέρες την χώρα να καταναλώσει χιλιάδες τόνους ορυκτέλαιου!

Σε μια χώρα με ένα εκατομμύριο+ δημοσίων υπαλλήλων, με τόσες υπηρεσίες και φορείς που ούτε το κράτος δεν ξέρει πόσοι είναι, πόσο κοστίζουν και ποιές (συνήθως αλληλοσυγκρουόμενες) αρμοδιότητες έχουν, όπου κάθε έστω και ασήμαντη διοικητική μεταρρύθμιση για βελτίωση της παραγωγικότητας του ή του εξορθολογισμού του αντιμετωπίζεται ως "νεοφιλελεύθερη λαίλαπα" ή "επίθεση στα δικαιώματα των εργαζομένων", η απόλυτη ανικανότητα που διαπιστώνουμε δεν είναι παρά νομοτελειακό επακόλουθο. Και οι μόνες λύσεις που προβάλει ο κυρίαρχος λαϊκισμός όλων των παρατάξεων είναι το ακόμα μεγαλύτερο κράτος, τροφοδοτώντας την συνέχιση και την μεγέθυνση των προβλημάτων που το μέγεθος και οργάνωση του κράτους γεννούν.

Pim Fortuyn: Έξι χρόνια μετά

Στις 6 Μαϊου 2002, ο αμφιλεγόμενος Ολλανδός πολιτικός Pim Fortuyn έπεφτε νεκρός από τις σφαίρες ενός ακτιβιστή για τα δικαιώματα των ζώων (ναι, στην "πολιτικά ορθή" εποχή μας, μπορείς να χάσεις τη ζωή σου και για τέτοιους λόγους). Ο Pim Fortuyn διέγραψε μια ιλιγγιώδη και εντυπωσιακή τροχιά : μαρξιστής καθηγητής πανεπιστημίου, αρθρογράφος σε εφημερίδες και στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο κύριος πολιτικός εκφραστής ενός έντονου αντιμεταναστευτικού ρεύματος σε μια χώρα όπου το 10% του πληθυσμού της αποτελείται από μουσουλμάνους μετανάστες που προέρχονται κυρίως από την Τουρκία και τη Βόρεια Αφρική. Δημοφιλής, χαρισματικός,φωτογενής, ήξερε να χειρίζεται τα Μ.Μ.Ε. , και θεωρούταν σίγουρο πως το κόμμα που ο ίδιος είχε ιδρύσει θα ήταν ο ρυθμιστής μετά τις εκλογές του 2002.Δεν πρόλαβε...
Όσο ζούσε, ο Pim Fortuyn δαιμονοποιήθηκε από την ευρωπαϊκή Αριστερά. Τον χαρακτήρισαν ακροδεξιό, ρατσιστή και φασίστα. Πολιτικά τον τοποθέτησαν πλαϊ στον Jean-Marie Lepen και τον Jorg Heider.Όμως για μια στιγμή....Κάτι φαίνεται να μην ταιριάζει στην εικόνα του ακροδεξιού πολιτικού, που τόσο έντεχνα φιλοτέχνησαν οι πολιτικοί του αντίπαλοι.Ο Pim Fortuyn ήταν ανοιχτά ομοφυλόφιλος, υποστήριζε το φιλελεύθερο ολλανδικό μοντέλο για τα ναρκωτικά, το γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου και την ευθανασία. Ανησυχούσε όμως πως η έλευση στην Ολλανδία χιλιάδων μουσουλμάνων, που έφερναν μαζί τους τις υπερβολικά συντηρητικές απόψεις τους σε κοινωνικά θέματα και μάλιστα με διάθεση να τις επιβάλουν , θα αποτελούσε απειλή για τις φιλελεύθερες αξίες της χώρας του. Επισήμανε πως πολλοί μουσουλμάνοι μετανάστες αρνούνταν να μάθουν την ολλανδική γλώσσα, δεν αφομοιώνονταν στην ολλανδική κοινωνία και δεν ενστερνίζονταν τις ολλανδικές αξίες της ανεκτικότητας και της ισότητας .Όταν σε τηλεοπτική εκπομπή ένας ιμάμης είπε πως οι gays είναι χειρότεροι και από γουρούνια και πως η ομοφυλοφιλία είναι μια ασθένεια που απειλεί την κοινωνία μας, ο Fortuyn χαρακτήρισε την ισλαμική θρησκεία οπισθοδρομική, και κοιτώντας στην κάμερα προειδοποίησε πως αυτός είναι ο Δούρειος Ίππος της μισαλλοδοξίας που οι Ολλανδοί καλούν στη χώρα τους, στο όνομα μιας δήθεν προοδευτικής "πολυπολιτισμικότητας". Όταν τον κατηγορούσαν σαν ρατσιστή απαντούσε αφοπλιστικά : "Δεν έχω τίποτα εναντίον των Μαροκινών.Αντίθετα, τους έχω στο κρεβάτι μου συνέχεια!" (Φανταστείτε έναν Έλληνα πολιτικό, να ξεστομίζει κάτι τέτοιο!). Τέλος, στην οικονομία, ο Pim Fortuyn ήταν ένας μετριοπαθής φιλελεύθερος που τα'βαλε με το σοσιαλδημοκρατικό κατεστημένο της χώρας του, υποστήριζε τη χαμηλή φορολογία,την αποκέντρωση και τη μείωση της κρατικής γραφειοκρατίας.
Αλήθεια, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, ποσό συμβατός είναι ο χαρακτηρισμός του ρατσιστή ακροδεξιού, που με τόση ευκολία του πρόσαπτε η Αριστερά; Διαφωνώ σε αρκετά πράγματα με τον Pim Fortuyn. Aναμφίβολα, ήταν επιρρεπής σε γενικεύσεις και υπερβολές. Δεν είναι όλοι οι μουσουλμάνοι φανατικοί ισλαμιστές, που θέλουν να επιβάλλουν τη σαρία στις κοινωνίες μας. Επιπλέον, η μετανάστευση έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην οικονομική ευημερία των Δυτικών κοινωνιών. Και πιθανόν ο Fortuyn να υποτίμησε την αφομοιωτική δύναμη του Δυτικού πολιτισμού. Όμως ο Fortuyn τόλμησε να θίξει θέματα ταμπού σε μια κοινωνία αποβλακωμένη από το θρίαμβο της πολιτικής ορθότητας. Σε μια κοινωνία, όπου στο όνομα ενός δήθεν "προοδευτικού" σχετικισμού, θεωρείται φασιστικό να μιλάς για την ανωτερότητα των φιλελεύθερων αξιών του Δυτικού πολιτισμού. Σε μια κοινωνία , όπου στο όνομα μιας ψευδεπίγραφης "πολυπολιτισμικότητας",θεωρείται αντιδραστικό να διδαχθούν οι μουσουλμάνοι μετανάστες αυτές τις αξίες αλλά αντίθετα θεωρούνται σεβαστές πολιτιστικές ιδιομορφίες η κλειτοριδεκτομή και οι εκτελέσεις ομοφυλόφιλων. Και δυστυχώς τα κράτη πρόνοιας των Δυτικών κοινωνίων κάνουν ακόμη χειρότερα τα πράγματα. Ένας μετανάστης σήμερα(όπως και πολλοί ντόπιοι βέβαια), σε αντίθεση με μετανάστες προηγούμενων γενεών, μπορεί να ζήσει χωρίς να χρειαστεί να δουλέψει. Τα γενναιόδωρα κρατικά επιδόματα το εξασφαλίζουν αυτό .Με αυτό τον τρόπο όμως, ο μετανάστης παραμένει απομονωμένος από την υπόλοιπη κοινωνία και η αφομοίωση , που θα μπορούσε να επιτευχθεί με την εργασία, γίνεται ακόμη πιο δύσκολη.
Τί έχει απομείνει όμως σήμερα από τον Pim Fortuyn, πέρα από αυτή την προτομή στους δρόμους του Ρότερνταμ;

Μπορεί το κόμμα του να έχει εξαφανιστεί πολιτικά,οι ιδέες του όμως άλλαξαν το πολιτικό σκηνικό της χώρας του. Τα τελευταία χρόνια, όλες οι ολλανδικές κυβερνήσεις έχουν ακολουθήσει πιο αυστηρή μεταναστευτική πολιτική. Όλο και περισσότεροι Ολλανδοί αμφισβητούν πιά ανοικτά τη δικτατορία της πολιτικής ορθότητας. Πρόσφατα οι Ολλανδοί τον ψήφισαν ως τον "Σπουδαιότερο Ολλανδό Όλων των Εποχών". Όμως την ίδια στιγμή , ο Ολλανδός σκηνοθέτης Τheo Van Gogh , δημιουργός μιας ταινίας που στηλίτευε τη βία εναντίον των γυναικών στις μουσουλμανικές χώρες,δολοφονούνταν από έναν φανατικό ισλαμιστή. Η συνεργάτης του και πολιτικός Ayaan Hirsi Ali , Σομαλικής καταγωγής, αναγκάζεται μέχρι σήμερα να ζει κυνηγημένη από χώρα σε χώρα, ενώ και ο πολιτικός επίγονος του Fortuyn , Geert Wilders δέχεται συνεχείς απειλές για τη ζωή του, ιδίως μετά την κυκλοφορία της ταινίας του Fitna.
Το πρόβλημα λοιπόν είναι εδώ. Το πρόβλημα υπάρχει και είναι πιθανό να το αντιμετωπίσουμε και στην Ελλάδα, στο άμεσο μέλλον. H τακτική της Αριστεράς να κατηγορεί σαν φασίστα οποιοδήποτε θέλει να υπερασπιστεί τις αξίες του πολιτισμού μας δεν είναι λύση. Πώς πρέπει να αντιδράσουν οι κοινωνίες μας απέναντι σε αυτές τις θρησκευτικές ομάδες που δεν αποδέχονται τις Δυτικές αξίες και θέλουν να μας επιβάλουν τις δικές τους απόψεις ; Τί μέλλον έχουν η ελευθερία του λόγου, ο πλουραλισμός, τα δικαιώματα των γυναικών και των ομοφυλόφιλων αν καταφέρουν κάτι τέτοιο ;Ο Pim Fortuyn αρκετές φορές έδινε τις λάθος απαντήσεις. Τόλμησε όμως να θέσει τα ερωτήματα. Και αυτή είναι η σπουδαία συνεισφορά του.

Εθνικισμός και Μακεδονία

Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στο blog του Πολυτεχνίτη.

Τα σημερινά εθνικά κράτη στηρίζουν και νομιμοποιούν την ύπαρξή τους στη ιδεολογία του εθνικισμού, με την όποια μορφή αυτή επικράτησε κάποια στιγμή σε κάθε συγκεκριμένη χώρα.

Στην Δυτική Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική, τα εθνικά κράτη στηρίχθηκαν στον πολιτικό εθνικισμό, βασισμένο στον Διαφωτισμό, που δίνει βαρύτητα στο «κοινωνικό συμβόλαιο» και στα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα και υποχρεώσεις των ατόμων – υπηκόων. Το έθνος (nation) αντλεί την ταυτότητα και την ενότητά του από την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα παραπάνω και όχι από κάποια κοινά εθνοτικά ή πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Σαν αποτέλεσμα, το έθνος έχει πολιτική υπόσταση και είναι δημιούργημα της ελεύθερης βούλησης των ατόμων – μελών του, περιλαμβάνει δε όλους του πολίτες που ζουν μέσα στα όρια του εθνικού κράτους.

Από την άλλη μεριά, ο πολιτιστικός ή εθνοτικός εθνικισμός, γέννημα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και βασισμένος στον Ρομαντισμό, στηρίζεται στα κοινά πολιτιστικά χαρακτηριστικά των πολιτών, στη γλώσσα, στην θρησκεία και στην καταγωγή, δηλαδή στην εθνότητα. Θεωρεί το έθνος σαν φυσική και εν πολλοίς μεταφυσική οντότητα, που μπορεί να τελεί «εν υπνώσει», να αφυπνίζεται, να έχει μια «ψυχή» και μια «αποστολή» και να υπάρχει ανεξάρτητα από τα «κύτταρά» του, δηλ. τους πολίτες. Η «Εθνική Γη» (Fatherland, Vaterland) έχει μια μυστικιστική αυτοτελή ύπαρξη στη «συλλογική συνείδηση» και ο αλυτρωτισμός είναι πολλές φορές άμεσα συνδεδεμένος με αυτή. Σαν αποτέλεσμα αυτής της θεώρησης, το έθνος συμπεριλαμβάνει μόνο όσους πληρούν τα εθνοτικά κριτήρια.και όπως θα μπορούσε να αναμένει κανείς, η ιστορική αφήγηση, οι γενεαλογικοί μύθοι καταγωγής και τα σύμβολα έχουν κεντρικό ρόλο στην ταυτότητα του έθνους. Αναπόφευκτα, η ιστορία σαν επιστήμη, αν δεν βολεύει, αμφισβητείται. Η εθνική ιστοριογραφία και η ιστορική επιστημονική αλήθεια συνήθως είναι δύο ετερόκεντροι κύκλοι που μόνο κατά τύχη τέμνονται.

Η δόμηση ενός εθνικού κράτους, σύμφωνα με τον πολιτικό εθνικισμό, είναι μια εθελοντική πολιτική διαδικασία ολοκλήρωσης, ενώ σύμφωνα με τον πολιτιστικό εθνικισμό είναι η ανάπτυξη και πραγμάτωση ενός προϋπάρχοντος στα άτομα – μέλη «εθνικού πυρήνα».

Η ιδεολογία που αποτέλεσε τη βάση της ύπαρξης των Βαλκανικών κρατών, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, είναι ο πολιτιστικός εθνικισμός. Σαν αποτέλεσμα της διασποράς των πληθυσμών στην Βαλκανική χερσόνησο, εθνοτικές ομοιογένειες σπάνια υπήρχαν μέσα στα δημιουργηθέντα εθνικά κράτη. Λαμβανομένης όμως υπ΄όψιν της φύσης του πολιτιστικού εθνικισμού, τέτοιες διαφορές στα όρια του εθνικού κράτους δύσκολα γίνονταν αποδεκτές. Σαν αποτέλεσμα, ανταλλαγές πληθυσμών, εθνοκαθάρσεις, παραβιάσεις ατομικών ελευθεριών, μη αναγνώριση της ύπαρξης μειονοτήτων και προσπάθεια αφομοίωσής τους αποτέλεσαν σημαντικό μέρος της ιστορίας των βαλκανικών κρατών ακόμη και σε περιπτώσεις που δεν υπήρχε περίπτωση χρήσης των διαφόρων μειονοτήτων από γειτονικά κράτη σαν όχημα αλυτρωτικών επιδιώξεων.

Η κοσμοαντίληψη που αναπτύχθηκε στους πολίτες των κρατών αυτών, με την γαλούχηση από την παιδική τους ηλικία στις διδαχές του πολιτιστικού εθνικισμού, σε συνδυασμό με την επιφανειακή μόνο επιρροή των αρχών του Διαφωτισμού, εξηγεί όσα κατά καιρούς συμβαίνουν σ' αυτές τις χώρες. Στο όνομα της «εθνικής ομοιογένειας» πολλές φορές εγκλήματα παραβλέπονται ή δικαιολογούνται από τα ΜΜΕ και τους πολίτες, μειονότητες υφίστανται διακρίσεις ή και διωγμούς και πρόθυμα η ιστορία και η ονοματολογία προσαρμόζονται έτσι ώστε να εξυπηρετούνται οι αρχές στις οποίες στηρίζεται ο πολιτιστικός εθνικισμός. Στο «όνομα της πλειοψηφίας», ατομικά δικαιώματα μελών των μειοψηφιών καταπατούνται και θεωρείται περίπου λογικό και αναγκαίο αυτό από την πλειονότητα των πολιτών, αφού έτσι έχει διαμορφωθεί η κοσμοαντίληψή τους. (Πολλές φορές οι πολίτες αδυνατούν να κατανοήσουν ακόμη και ποια ακριβώς δικαιώματα είναι αυτά που καταπατούνται, όπως η ιστορία των ταυτοτήτων στην Ελλάδα τόσο αδρά ανέδειξε). Και όταν ο διεθνής περίγυρος και οι εξελίξεις δεν «υπακούουν» σε αυτή την κοσμοαντίληψη και δεν «εξηγούνται» από αυτήν, ελλείψει εναλλακτικών ερμηνευτικών θεωριών και αντιλήψεων, τις οποίες η εθνική «παιδεία» εξοστρακίζει και δαιμονοποιεί, ο μόνος τρόπος για να μην καταρρεύσει το όλο οικοδόμημα είναι η επινόηση θεωριών συνομωσίας και μόνη δυνατή αντίδραση είναι η αμυντική περιχαράκωση και η φοβική συμπεριφορά απέναντι σε κάθε ξένο και καινούριο, που αναπόφευκτα οδηγεί στην περιθωριοποίηση και στην παθητική αποδοχή όσων αναγκαστικά ερήμην τους αποφασίζονται, ακόμη κι αν αυτή η παθητική αποδοχή είναι καμουφλαρισμένη σαν αδιάλλακτη ρητορεία.

Κάτω από το πρίσμα των παραπάνω, η διαφορά ανάμεσα σε Ελλάδα και ΦΥΡΟΜ για το όνομα, είναι ευκολότερο να γίνει κατανοητή σαν αυτό που πραγματικά είναι. Μια σύγκρουση ανάμεσα σε δύο πολιτιστικούς εθνικισμούς για τα σύμβολα και την ιστορία. Για την διεθνή κοινότητα είναι παντελώς άσχετο το ποιος είναι απόγονος του Μ. Αλεξάνδρου (άλλωστε μετά από τόσες χιλιάδες χρόνια, όλοι είναι απόγονοι όλων) ή το αν οι αρχαίοι Μακεδόνες είχαν Ελληνική συνείδηση ή όχι και οι ανάλογοι ισχυρισμοί προκαλούν θυμηδία και απορία, διότι απολύτως ουδεμία σχέση έχουν με το δικαίωμα ύπαρξης ενός κράτους ή με την ονομασία του. Οι δυτικοί βλέπουν τα πράγματα μέσα από το πρίσμα του πολιτικού εθνικισμού τους, ενώ οι βαλκάνιοι με τον εθνοτικό εθνικισμό με τον οποίον έχουν γαλουχηθεί, θεωρούν ότι αν αποδείξουν την «ιστορική συνέχεια» και την αυτοχθονία κέρδισαν το δικαίωμα της ύπαρξης και της ονομασίας.

Η Ελληνική εθνική ταυτότητα, από την εποχή του Παπαρρηγόπουλου, θεμελιώνεται στη θεώρηση της αρραγούς ιστορικής συνέχειας του Ελληνισμού από την Αρχαία Ελλάδα ως την σύγχρονη εποχή. Η Μακεδονία του Φιλίππου και του Αλέξανδρου είναι σημαντικό στοιχείο αυτής της συνέχειας. Η διεκδίκησή της συνεπώς από την ΦΥΡΟΜ, απειλεί να δημιουργήσει ένα σημαντικό κενό σ' αυτή τη συνέχεια. Από την άλλη πλευρά όμως, η αλήθεια είναι ότι γενιές στην ΦΥΡΟΜ μεγάλωσαν με τις ιδέες του εθνοτικού «Μακεδονισμού» τους και τελευταία η σύνδεση αυτού του εθνοτισμού με την Αρχαία Μακεδονία έγινε πολύ πιο στενή απ΄ότι ήταν. Σήμερα είναι ένα έθνος που οικοδόμησε, έστω και πρόσφατα, την ύπαρξη του με τα ίδια υλικά, όπως οι υπόλοιποι λαοί των Βαλκανίων. Και σε αυτά τα υλικά δεν υπάρχει copyright, ενώ όπως αναφέραμε πιο πάνω, ούτως ή άλλως η επιστημονική ιστορική αλήθεια, γίνεται επιλεκτικά αποδεκτή από τους φορείς του πολιτιστικού εθνικισμού. Το να σταματήσουν να θεωρούν τους εαυτούς τους «Μακεδόνες», είναι ισοδύναμο με την κατεδάφιση της εθνικής τους ταυτότητας, αφού αυτή στηρίχθηκε όχι στις αρχές του πολιτικού αλλά του πολιτιστικού εθνικισμού. Κάτι τέτοιο γι' αυτούς είναι το ίδιο απαράδεκτο όσο ήταν για τους Έλληνες του 19ου αιώνα οι απόψεις του Φαλμεράγιερ. Και ανεξάρτητα από το πώς το βλέπουμε εμείς μέσα από το πρίσμα του δικού μας πολιτιστικού εθνικισμού, ο δικός τους εθνικισμός στα μάτια οποιουδήποτε τρίτου παρατηρητή, ούτε λιγότερο «αυθεντικός» ούτε λιγότερο «αληθινός» μπορεί να είναι, από τη στιγμή που το αποτέλεσμά του, η υποκειμενική εθνική συνείδηση και αυτοπροσδιορισμός, είναι το ίδιο υπαρκτή και αληθινή. Η σημερινή κοινωνική ανθρωπολογία γενικά δέχεται ότι το έθνος είναι μια φαντασιακή κοινότητα (με την έννοια του Anderson στο Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism) και ότι αυτό που έχει σημασία είναι ο τρόπος που τα μέλη της βλέπουν αυτή την κοινότητα και την διαχωρίζουν από τον υπόλοιπο κόσμο (τον Άλλον). Αν θεωρείς ότι είσαι Μακεδόνας, είσαι, ό,τι και αν λέει οποιοσδήποτε άλλος.

Στο σημερινό κόσμο, μαζί με το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών, υπάρχει και το δικαίωμα του συλλογικού αυτοπροσδιορισμού κατοχυρωμένο από το Διεθνές Κείμενο της Κοπεγχάγης του 1991 (από την τέως ΔΑΣΕ, και νυν ΟΑΣΕ) με υπογραφή και της Ελλάδας. Γι' αυτό είναι τόσο δύσκολο να πείσει η Ελλάδα την Διεθνή Κοινότητα για το δίκαιο των θέσεών της και ο μόνος λόγος που υπάρχουν σήμερα διαπραγματεύσεις για την ονομασία της ΦΥΡΟΜ, είναι η δυνατότητα που έχει η Ελλάδα για άσκηση βέτο σε διαφόρους οργανισμούς, κάτι που όμως, όπως σοφά έχει ειπωθεί, είναι πολύ πιο αποτελεσματικό σαν βραχυπρόθεσμη απειλή παρά σαν μακροπρόθεσμη υλοποίηση. Άλλωστε η διαιώνιση της αντιπαράθεσης ανάμεσα στις δύο χώρες, το μόνο που θα πετύχει είναι η τροφοδότηση του εθνικού μύθου των γειτόνων με μια ακόμη ιστορία θυματοποίησης τους από την Ελλάδα και θα αποξενώσει τους δύο λαούς με ζημία και για τις δύο χώρες..

Τι μπορεί όμως να κάνει η Ελλάδα που δικαίως ή αδίκως ανησυχεί για τη χρήση στο μέλλον του ονόματος «Μακεδονία» από την ΦΥΡΟΜ; Πολύ λίγα φοβούμαι. Όποια ονομασία και να συμφωνηθεί, παντού στον κόσμο το γειτονικό κράτος θα εξακολουθήσει να αναφέρεται σαν «Μακεδονία» και η κυρίαρχη εθνότητά του σαν «Μακεδονική». Πλανάται όποιος νομίζει ότι μπορεί να υπαγορεύσει σε άλλα κράτη πως θα αποκαλούν κάποιο τρίτο κράτος ή στους πολίτες αυτού του κράτους πως θα αυτοαποκαλούνται. Εκτός και αν κάποιοι είναι έτοιμοι να πάρουν τα όπλα και να εκστρατεύσουν προς το Βορρά (θέση ακραία αλλά τουλάχιστον πιο ξεκάθαρη και συνεπής με τα ισχύοντα στον διεθνή χώρο, όπου μόνον είτε η δύναμη των όπλων είτε η διαπραγμάτευση και η αμοιβαία υποχώρηση οδηγούν σε μία κάποια λύση), είναι αστείο να λέμε ότι «δεν παραχωρούμε» «δεν χαρίζουμε» το όνομα Μακεδονία σε κανέναν, γιατί απλούστατα κανένας δε θα μας ρωτήσει και κανένας δε θα μας χρίσει ονοματοδότες κανενός.

Εκτός λοιπόν και αν επιθυμούμε ουσιαστικά ακόμα μία ήττα με το μανδύα της αδιάλλακτης στάσης (κάτι πάντως που εμφανώς η κοινωνία που ζούμε προτιμά σε μια σειρά από εθνικά θέματα, για να μην πούμε σε όλα, αποτέλεσμα και αυτό της αδιέξοδης και ξεπερασμένης κοσμοαντίληψης που καλλιεργείται στους πολίτες από παιδιά), το βάρος των διαπραγματεύσεων θα πρέπει να το δώσουμε όχι τόσο στο όνομα όσο στην διασφάλιση της επιρροής στο γειτονικό κράτος και στην αποτελεσματική αντιμετώπιση και κατά το δυνατόν αφαίρεση του αλυτρωτικού παράγοντα (1) από την οικοδόμηση του γειτονικού εθνικού κράτους, από τους μύθους, την ιστορική αφήγηση και τα σύμβολα που στηρίζουν τον δικό τους πολιτιστικό εθνικισμό.

----------------------------------
(1) Στα μάτια του γράφοντα, οι «φόβοι» για τον αλυτρωτισμό των βορείων γειτόνων μας είναι φοβίες χωρίς καμία βάση, αφορούν ένα αλυτρωτισμό γραφικής φύσεως, παρόμοιο με την δική μας Κόκκινη Μηλιά. Η χάραξη των συνόρων, ακόμη και στη σημερινή εποχή, αντλεί τη νομιμοποίησή της από τα ήδη παραδεκτά και διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα και κάποιες φορές από την δημογραφική σύσταση της περιοχής. Πού λοιπόν μπορεί να στηριχθεί ο οποιοσδήποτε αλυτρωτισμός, αν οι «ανησυχούντες» δεν θεωρούν ότι πράγματι υπάρχει σημαντικά πολυπληθής μειονότητα με «σλαβομακεδονική» συνείδηση στην Ελληνική Μακεδονία και αυτή επιδιώκει την απόσχιση σύμφωνα με το παράδειγμα των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου; Σ'ένα όνομα «αδειανό», ερήμην του λαού που κατοικεί στην περιοχή; Ένας τέτοιος ισχυρισμός θα ήταν γελοίος ακόμη και στα μάτια ενός ακραίου «πολιτιστικού εθνικιστή», γι αυτό και οι γραφικοί αλυτρωτιστές των Σκοπίων διανθίζουν την προπαγάνδα τους με τον ισχυρισμό ότι στην Ελληνική Μακεδονία ζουν «ένα εκατομμύριο (σλαβο)μακεδόνες». Αν δεν υιοθετούμε ένα τέτοιο αστείο ισχυρισμό, τι έχουμε να φοβηθούμε; Ένα λαό φάντασμα;

Κατά του άρ. 4 παρ. 4 Συντ.

Μία από τις ωραίες εκείνες διατάξεις του όχι και τόσο πολυχρονεμένου ελληνικού Συντάγματος είναι το άρ. 4 παρ. 4 Συντ., το οποίο επιφυλάσσει την είσοδο στην ακριβή δημόσια υπηρεσία μόνο στους ημεδαπούς. Βέβαια, μετά την τσουναμοειδή επέλαση του ευρωπαϊκού δικαίου, η διάταξη αυτή έχει καταστή γράμμα κενό για τις περιπτώσεις των Ευρωπαίων πολιτών. Παραμένει όμως απολύτως ισχυρή για τους λεγόμενους πολίτες τρίτων χωρών. Η πρότασή μου είναι η αναθεώρηση της διάταξης ως εξής: «Mόνο Έλληνες πολίτες είναι δεκτοί σε όποιες δημόσιες λειτουργίες εισάγεται σχετική εξαίρεση με ειδικούς νόμους».

Οι τριτοχωρικοί λοιπόν πολίτες, οι τριτοκοσμικοί του 21ου αιώνα, δεν μπορούν να ανταποκριθούν στα υψηλά καθήκοντα του Έλληνος δημοσίου υπαλλήλου. Ο γονότυπός τους δεν τους βοηθεί στην πρωτοκόλληση, σφράγιση, προώθηση, καταλογογράφηση, έγκριση, φωτοτύπηση, αρχειοθέτηση εγγράφων. Δεν διαθέτουν επαρκή πίστη στην πατρίδα για να αποκομίσουν τα απορρίμματά μας. Οι πρόγονοί τους δεν παρέχουν εχέγγυα για να διδάξουν αριθμητική στα παιδιά μας. Η ιστορία τους δεν είναι αρκετά ένδοξη για να μπορούν να παραλαμβάνουν τις φορολογικές μας δηλώσεις, μόνο και μόνο για να βρουν λάθη και παραλείψεις σε αυτές.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί φυσικά μια πολύ μεγάλη στρέβλωση στην αγορά εργασίας: το σύνολο των ημιμαθών και ημικαλλιέργητων Ελλήνων αποφοίτων Λυκείου και Πανεπιστημίου αναζητεί εναγωνίως, με την Απογευματινή, το Έθνος και άλλες τέτοιες φυλλάδες στο χέρι, «θέσεις», «διαγωνισμούς», «προκηρύξεις», «συμβάσεις».

Οι συνομήλικοί τους τριτοχωρίτες, παιδιά ενός κατώτερου Συντάγματος, απλώς δουλεύουν.

Για πολλά χρόνια η διαφορά εργαζομένων στον δημόσιο ή στον ιδιωτικό τομέα ήταν διαφορά κομματική: ΠΑΣΟΚ ή ΝΔ, ΝΔ ή ΠΑΣΟΚ. Πλέον, βοηθούσης και της απλοχεριάς των κυβερνώντων, με ξένα κόλυβα πάντα, η διαφορά ολοένα γίνεται και εθνική:

Ελλάς Ελλήνων Δημοσίων Υπαλλήλων.

Πράσινος Φιλελευθερισμός

Μόλις είδα αυτό το video από μια ομιλία του Newt Gingrich, όπου ορίζει και υποστηρίζει τον πράσινο φιλελευθερισμό (green conservatism), σύμφωνα με τον οποίο ο καλύτερος τρόπος για να βελτιώσουμε και να σώσουμε το περιβάλλον είναι χρησιμοποιώντας τις δυνάμεις τις αγοράς. Υποσχόμενο...

’Ενα ενδιαφέρον σημείο στην ομιλία του είναι όταν μιλάει για την πηρυνική ενέργεια στις ΗΠΑ που οι αριστεροί ακτιβιστές (Jane Fonda et al.) τόσο πολέμησαν τις δεκαετίες 70 και 80, καταφέρνοντας με μηνύσεις και παράλογες νομοθετικές ρυθμίσεις να την κάνουν ασύμφορη: Εάν η πηρυνική ενέργεια είχε υιοθετηθεί στις ΗΠΑ στον βαθμό που έχει υιοθετηθεί από την Γάλλια, οι εκπομπές άνθρακα θα ήτανε μειωμένες κατά περισσότερο από 2 δις τόννους, ένα νούμερο πολύ υψηλότερο από τις μειώσεις που προτείνει η συμφωνία του Κυότο για τις ΗΠΑ.

Παρόλ'αυτά, δεν πρέπει να μειώνουμε και την ανεύθυνη (τουλάχιστον μέχρι τώρα) θέση της αμερικάνικης δεξιάς που στο συγκεκριμένο θέμα αρχικά αντέδρασε emotionally και πήρε θέση «εξ’αντιθέσεως», παραβλέποντας όποια δεδομένα. Περισσότερα για αυτό εδώ.

«Να φύγει η Δεξιά, αλλά και η δεξιά πολιτική»

«Να φύγει η Δεξιά, αλλά και η δεξιά πολιτική»
-Αλέξης Τσίπρας

Με όλα αυτά που λέει ο κ. Τσίπρας κατά καιρούς γεννιέται το ερώτημα αν κατοικεί στην χώρα που πολιτεύεται. Μιας και η ‘δεξιά’ πολιτική εφαρμόζεται από την ‘δεξιά’ κυβέρνηση, κάποιος θα πρέπει να εξηγήσει πως μια ‘δεξιά’ κυβέρνηση αυξάνει το κράτος κάθε λεπτό που περνάει. Η κατά τα άλλα ‘δεξιά’ ΝΔ θα αυξήσει τις κρατικές δαπάνες φέτος με ρυθμούς 10%, όταν η όλη οικονομία αυξάνεται με ρυθμούς 3%. Μέσα σε μια οκταετία της ‘δεξιάς’ ΝΔ το κράτος θα έχει διπλασιασθεί σε όγκο. Αυτό το ‘δεξιό’ κράτος θα καταναλώνει ακόμα μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας και θα χρειάζεται νέους και αυξανόμενους φόρους

Στα παραπάνω δεν έχω προσθέσει το δανεισμό που πραγματικά βρίσκεται σε στρατοσφαιρικά επίπεδα. Το ελληνικό δημόσιο δανείζετε περισσότερα από 84 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα. Για κάθε 100 ευρώ που δαπανά τα 45 τα δανείζετε.

Η γιγάντια αύξηση των δαπανών και ο ακατάσχετος δανεισμός είναι αποτέλεσμα της πολιτικής που βλέπει τον κρατισμό ως λύση για το κάθε πρόβλημα. Μια πολιτική καθόλου δεξιά που η Νέα Δημοκρατία δυστυχώς έχει υιοθετήσει και αποδεχτεί. Είναι μια πολιτική που σταδιακά δημιουργεί και διογκώνει προβλήματα.

Το μεγάλο κράτος θα χρειάζεται ολοένα περισσότερους και υψηλότερους φόρους, οι περισσότεροι και υψηλότεροι φόροι μειώνουν το κοινωνικό πλούτο και την οικονομική ανάπτυξη δημιουργώντας την ανάγκη στο κράτος να αυξήσει ακόμα περισσότερο τους φόρους. Είναι ένας φαύλος κύκλος το αποτέλεσμα του οποίου είναι η σταδιακή αύξηση της φτώχειας. Μια φτώχεια που ήδη κτυπά τα πιο αδύναμα στρώματα της κοινωνίας και που δυστυχώς θα επεκτείνετε και σε άλλα όσο ο καιρός περνάει. Αν δεν υπάρξει αλλαγή πορείας οι καλύτερες μέρες δεν βρίσκονται μπροστά αλλά πίσω μας.

Οι πολιτικές που προτείνει κ. Τσίπρας θα οδηγήσουν την Ελλάδα στην κατεύθυνση της οικονομικής κατάρρευσης με ακόμα ταχύτερους ρυθμούς. Η μεγάλη ειρωνεία της πολιτικής είναι ότι η αριστερά είναι η γενεσιουργός αιτία των προβλημάτων στα οποία επιδιώκει τη λύση.

Συνέντευξη με την προσωπική μου ψευδαίσθηση

Να σας συστήσω τον Αλέκο Στίπρα. Ο κος Αλέκος Στιπρας είναι η προσωπική μου ψευδαισθηση,προιόν μιας βραδιάς πνιγμένης στο κοκκινέλι και στα κουλτουρέ φοιτητοροκάδικα. Ο κος Στίπρας είναι νέος,ωραίος και ευαισθητούλης. Στα αγουρα νιάτα του έκανε το αναπόφευχτο πέρασμα του από την ΚΝΕ. Έφυγε κάπου στις αρχές του 90 και ενετάχθη στις τάξεις του ΡΥΣΙΖΑ τότε (ΣΥΝ) –αναπόφευχτα-. Παλιά,διαβαζε Μαρξ και Λένιν. Συμμετείχε σε καμια 30αριά καταλήψεις και σε μισή χιλιάδα διαδηλώσεις. Στα 18 πίστευε στην ιστορικά αναγκαια πτώση του καπιταλισμού. Στα 28 πίστευε στην μη—ιστορικά αναγκαια πτώση του καπιταλισμού. Στα 30 πιστεύε στη μη ιστορικά αναγκαία μεταρρύθμιση του καπιταλισμού. Σήμερα δεν ξέρει ακριβώς τι πιστευει οπότε λέει οτι πιστευει σ έναν «καλύτερο κόσμο».Ο Αλέκος Στίπρας ξέρει όμως σε τι ΔΕΝ πιστευει. Δεν πιστευει στον καπιταλισμό.Δεν πιστευει στο νεοφιλελευθερισμό.Και δεν πιστεύει στις γραβάτες.

Εν συντομία ο Αλέκος Στίπρας πληρεί όλες τις προυποθέσεις για να εισέλθει δυναμικά στην συγχρονη ελληνική σκηνή ως «φερελπις νεος πολιτικός».Ομως φευ,μια στιγμιαία αδυναμία του αποκάλυψε στο κοινό κάτι μα τον Αγιο περιεργο. Ο Αλέκος Στίπρας δήλωσε,ω ναι,δήλωσε πως θαυμάζει τη Σκέψη του Αδόλφου Χίτλερ!!!!!!!!!!!!!

Αδυνατουσα να πιστεψω κατι τετοιο.Γι αυτό και μολις ο Αλέκος υλοποιηθηκε δευτερη φορά εμπροσθεν μου (σας επαναλαμβάνω οτι ο κος Αλέκακος ειναι πλάσμα της φαντασίας μου) έσπευσα να αρπάξω το δημοσιογραφικό μου κασσετοφωνάκι. Και τον εξανάγκασα, τι άλλο,να μου δώσει μια μίνι-συνεντευξη...


Κύριε Αλέκο Στίπρα καλησπέρα. Γνωρίζω ότι είστε προιόν ψευδαισθήσεως οπότε θα είμαι σύντομος, καθότι από στιγμη σε στιγμή μπορείτε να εξατμισθείτε.

Καλησπέρα.Ολοκληρώστε ταχέως, υπάρχει οντως πιθανοτητα να συνελθετε από στιγμή σε στιγμή.



Πρόσφατα κάματε μια δηλωση που προκάλεσε αντιδράσεις. Είπατε οτι θαυμαζετε τη «διαχρονική σκέψη του Χίτλερ».Πώς μπορείτε να θαυμάζετε κυριε Στίπρα μας μια σκέψη που στην εφαρμογή της έφερε λογοκρισίες,φυλακίσεις,δολοφονίες;

Παιδιά,εγώ δεν ειπα ότι θαυμάζω το Χίτλερ.Ειπα ότι η σκέψη του Χιτλερ ,οχι ο Χίτλερ ως προσωπικότα,όχι ως διοίκηση,όχι ως καθεστώς αλλά η σκέψη του Χίτλερ σε πολλά σημεια αξιζει.Το πιστευω αυτο

Μα αλοιμονο,αυτό ειναι αστείο!

Ο Χίτλερ εκτιμουσε οτι αυτο που κανει ειναι ενα βημα προς την εθνικοσοσιαλιστική κοινωνια. Και πίστευε οτι ο σκοπός αγιαζει τα μέσα.Αλλά ο σκοπός,η πρόθεση του ήταν καλή


Απ αυτήν την πρόθεση πέθαναν 50 εκατομμύρια ανθρωποι! Περισσότεροι από όσους σκότωσε ο Πολ Ποτ!

Ε τώρα,δεν μπορουμε να συγκρίνουμε τον Χίτλερ με τον Πολ Ποτ! Μπορεί τα φασιστικά καθεστώτα να ειχαν τεράστιο έλλειμα ελευθεριας αλλά τουλαχιστο στο κέντρο της σκέψης τους ειχαν τον ανθρωπο!Και τέλος πάντων δεν ειχαν ουτε γκουλαγκ, ουτε Δικες «αντεπαναστατών».


Νεκρους πάντως είχαν περισσότερους!


Αυτοί οι αριθμοί αμφισβητούνται.Δεν έχουν αποδειχτεί ιστορικά.Αν αποδειχτουν εδώ ειμαστε να κουβεντιάσομε...

Δεν άντεξα άλλο. Ορμηξα εναντίον του ξεχνώντας και Βολταιρους,και laissez faire και ανεκτικότητες και τα πάντα. Αλλωστε δική μου παραίσθηση ειναι ό,τι θέλω την κάνω αδερφέ! Την παίρνω και την καίω! Αλλά δυστυχώς ο θυμός μου έκαμε το Φάσμα να εξαφανιστεί. Επεσα έτσι κάθιδρος στην καρέκλα με το χέρι μου στο μέτωπο.

Διπλα μου βρεθηκε ως εκ θαυματος ένα περιοδικό Schooligans της εφημερίδας Νεα του Σαβ.κου. Ανοιξα καπου στη μέση. Ω! Εκπληξις! Μια συνεντευξη του κου Τσίπρα! Και δευτέρα έκπληξις! Μέσα ο κος Τσίπρας δήλωνε πάνω κάτω ό,τι και ο κος Στίπρας! Με μια διαφορά.Ο ένας θαυμαζει κατά δήλωση του τη Διαχρονική Σκέψη του Προέδρου Μάο και ο άλλος τη Διαχρονική σκέψη του Προέδρου Χίτλερ. Μεταξύ όμως δυο μακελάρηδων δεν υπάρχουν ως γνωστόν διαφορές πέρα απ τα όπλα που χρησιμοποιούν.

Καλό γερό κινέζικο ατσάλι ή γερμανικά αέρια αγαπητοί αναγνώστες; Εσείς τι λέτε;

Εύγε (ΕΒΓΕ) στη NoMint!

Μετά το 1ο βραβείο στο φετινό διαγωνισμό E-Stings, η NoMint εξασφάλισε ακόμη μία πρωτιά. Ετούτη τη φορά στο διαγωνισμό ΕΒΓΕ (Eλληνικά Bραβεία Γραφιστικής και Eικονογράφησης) που διοργανώνει το περιοδικό +design. Στη NoMint απονεμήθηκε και το “Χρυσό ΕΒΓΕ Ψηφιακών Εφαρμογών" για τα διαφημιστικά σποτ της Φιλελεύθερης Συμμαχίας!!!



Αν και η σχέση μου με τη Φιλελεύθερη Συμμαχία δυσκολεύει την αντικειμενικότητα της κρίσης μου, οφείλω να πω ότι τα σποτάκια της NoMint είναι ότι καλύτερο έχω δει τα τελευταία χρόνια στο χώρο της πολιτικής διαφήμισης. Πρωτοτυπία, σπιρτάδα, καυστικό χιούμορ, σαφήνεια στο μήνυμα, υψηλή αισθητική. Τι άλλο να ζητήσει κανείς από ένα πολιτικό σποτ;

Δείτε ξανά και τα άλλα δύο σποτάκια της NoMint για τη Φιλελεύθερη Συμμαχία:

• Πίνουν οι μάγκες αργιλέ


• TV spot