Freeman Dyson on Global Warming

After describing the main observations that make up the science around global warming, Freeman Dyson reviews two books about the subject: the first, "A Question of Balance: Weighing the Options on Global Warming Policies"
by William Nordhaus, is an economist's approach that takes the science and projected damage as a given and concludes what are some of our best options for action. The second book reviewed, "Global Warming: Looking Beyond Kyoto", is a wide exposition of the scientific and general debate around global warming. Both books seem very interesting, I think the conclusions in Nordhaus' book are especially worth noticing since they order some of our possible policy actions on a "avoid"/"achieve" scale.

But they miss the important point, according to Dyson, which is that environmentalism is becoming the biggest secular religion of all times (after declining socialism) with much to be admired with respect to past religions. But environmentalism, as a religion, has shown itself prone to some of the same maladies of other religions, mainly dogmatism and witch-hunting of it's members with differing opinions about our environmental condition.

Πράσινος Φιλελευθερισμός

Μόλις είδα αυτό το video από μια ομιλία του Newt Gingrich, όπου ορίζει και υποστηρίζει τον πράσινο φιλελευθερισμό (green conservatism), σύμφωνα με τον οποίο ο καλύτερος τρόπος για να βελτιώσουμε και να σώσουμε το περιβάλλον είναι χρησιμοποιώντας τις δυνάμεις τις αγοράς. Υποσχόμενο...

’Ενα ενδιαφέρον σημείο στην ομιλία του είναι όταν μιλάει για την πηρυνική ενέργεια στις ΗΠΑ που οι αριστεροί ακτιβιστές (Jane Fonda et al.) τόσο πολέμησαν τις δεκαετίες 70 και 80, καταφέρνοντας με μηνύσεις και παράλογες νομοθετικές ρυθμίσεις να την κάνουν ασύμφορη: Εάν η πηρυνική ενέργεια είχε υιοθετηθεί στις ΗΠΑ στον βαθμό που έχει υιοθετηθεί από την Γάλλια, οι εκπομπές άνθρακα θα ήτανε μειωμένες κατά περισσότερο από 2 δις τόννους, ένα νούμερο πολύ υψηλότερο από τις μειώσεις που προτείνει η συμφωνία του Κυότο για τις ΗΠΑ.

Παρόλ'αυτά, δεν πρέπει να μειώνουμε και την ανεύθυνη (τουλάχιστον μέχρι τώρα) θέση της αμερικάνικης δεξιάς που στο συγκεκριμένο θέμα αρχικά αντέδρασε emotionally και πήρε θέση «εξ’αντιθέσεως», παραβλέποντας όποια δεδομένα. Περισσότερα για αυτό εδώ.

Σώστε ό,τι απέμεινε...

Σας μεταφέρω αυτούσιο email που πήρα σήμερα:

Αγαπητοί φίλοι, συνειδητοποιημένοι πολίτες,

Εκδόθηκε ψήφισμα που υπογράφηκε από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι οι χώρες που επλήγησαν από τις πυρκαγιές πρέπει να δεσμευτούν ότι θα προστατεύσουν και θα αναδασώσουν τις καμένες περιοχές. Ξέρετε ποιός δεν υπέγραψε; ..... Μα ποιός άλλος.... Η Ελλάδα!!!

Μπείτε στο http://www.petitiononline.com/forestgr/ και υπογράψτε!!! Πρέπει να μαζέψουμε χιλιάδες υπογραφές! Στείλτε το μήνυμα σε φίλους! Όλοι να συμβάλλουμε , αν δεν θέλουμε να δούμε τσιμεντοποιημένες τις καμένες περιοχές!

Ένα Κοάν...

Δάσος - Άλσος - Δένδρο - Θάνατος

Advertising Agency: Shunya, Beijing, China.
Creative: Miao Hao

Ο ρόλος του κράτους και της αγοράς στην προστασία του περιβάλλοντος

Νέο Άρθρο

Για λόγους που θα γίνουν προφανείς στην συνέχεια της εισήγησής μου θεωρώ σκόπιμο να αρχίσω με την παράθεση και τεκμηρίωση τριών προτάσεων οι οποίες έχουν βαθιές ρίζες στα οικονομικά της ευημερίας και μπορούν να βοηθήσουν στις προσπάθειες που καταβάλλονται για τη διαμόρφωση μιας φιλελεύθερης περιβαλλοντικής πολιτικής...

Κάντε κλικ εδώ για να διαβάσετε τη συνέχεια και να σχολιάσετε

Η απειλή του φόβου

Tο χειρότερο, πιο προκλητικό βίντεο κλιπ που έχω δει στο χώρο της διαφήμισης. Η Greenpeace, για ακόμη μια φορά, κατεβάζει το επίπεδο του διαλόγου για ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της εποχής μας στο επίπεδο σοβιετικής προπαγάνδας.

Δεν ξέρω ποια ήταν ακριβώς η πρόθεση των σχεδιαστών αυτής της καμπάνιας, το αποτέλεσμα όμως αναγκαστικά θυμίζει κάτι μεταξύ Bush και Tαλιμπάν. Ένα μικρό παιδάκι – μέσα στο νεύρο και με ύφος απειλητικότατο – μας λέει : ‘Starting today, the lines are drawn. You have to choose sides… you’re a friend, or you’re an enemy… This is the last time I’ll be talking to you adults. You’ve had your chance to fix this problem. Now we have ours. We won’t be cute, we won’t be patronized, and we will not be denied our future.’ Σαν να έβλεπα τη μετενσάρκωση του Στάλιν… Τι ακριβώς θα κάνει δηλαδή ο νεαρός; Θα πάρει τις μολότοφ και θα βγει στους δρόμους; Σε τι διαφέρει αυτή η διαφήμιση από τα πιο χυδαία hate speeches της ΚΚΚ; Η ορολογία η ίδια. Το επίπεδο το ίδιο. Το ύφος το ίδιο.

Η Greenpeace αλλάζει μάλλον στρατηγική. Από την εκμετάλλευση του φόβου, κατέληξε στις απειλές - κάτι σε neocon δηλαδή. Δύσκολα μπορώ να φανταστώ ποιο θα είναι το επόμενο βήμα.

Προφητεία 2.0 - "The Sequel" (must see)

Σαν συνέχεια στο εμπεριστατωμένο ποστ του G. Sarigiannidis (10/03/2007)σας μεταφέρω χωρίς πολλά λόγια ένα ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ντοκυμαντέρ του Channel 4:

The Great Global Warming Swindle

Πρέπει οι πολιτικοί να δίνουν το παράδειγμα;

Έπεσα τυχαίως σήμερα πάνω σε αυτό το post ο συντάκτης του οποίου εύχεται να είχαμε πολιτικούς σαν το Al Gore. Κι αυτό διότι ο Gore δημιούργησε το γνωστό πλέον ντοκυμανταίρ "An Inconvenient Truth" στην προσπάθειά του, προφανώς, να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο αναφορικά με την προστασία του περιβάλλοντος. Και καλά έκανε.

Ωστόσο, ο Gore άλλα λέει κι άλλα κάνει. Αναρωτιέμαι εάν αυτό είναι ηθικώς μεμπτό ή όχι πολλώ δε μάλλον όταν μιλάμε για έναν πολιτικό. Το θέμα -"πρέπει οι πολιτικοί να δίνουν το παράδειγμα;"- σχολιάζει και το Economist σε πρόσφατο άρθρο του.

Πετώντας τα λεφτά μας στις χωματερές

Η είδηση από το in.gr είναι χαρακτηριστική:

Στη χωματερή, μαζί με όλα τα απορρίμματα, και όχι στις ειδικές μονάδες διαλογής, καταλήγει το περιεχόμενο των 20.000 ειδικών μπλε κάδων ανακύκλωσης, που έχουν τοποθετηθεί στην Αττική.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Νέων, δύο είναι οι βασικές αιτίες για την «εγκατάλειψη» του προγράμματος ανακύκλωσης: η πρώτη εντοπίζεται στην ασυνειδησία ορισμένων πολιτών, που χρησιμοποιούν τους κάδους ανακύκλωσης για να πετάνε κοινά απορρίμματα, με αποτέλεσμα οι δήμοι να αναγκάζονται τα πηγαίνουν στη χωματερή, και η δεύτερη στην απουσία μονάδων που θα λειτουργούν με συγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους και θα δέχονται το περιεχόμενο των μπλε κάδων της ανακύκλωσης.

Η περίπτωση της ανακύκλωσης είναι σχεδόν τυπική. Έρχεται να δείξει, ότι ακόμα και σε θέματα σχεδόν καθολικής συναίνεσης, δεν μπορεί το κράτος να θεωρείται δεδομένο ότι το κράτος είναι σε θέση να προφέρει λύσεις. Ακόμα και σε θέματα θεωρητικά ξεκάθαρα, όπου θα έπρεπε να θεωρείται προφανές και αυτονόητο ότι ένα κράτος μπορεί να στήσει έναν επαρκή και οικονομικό μηχανισμό αναλύκλωσης, το ελληνικό κράτος αποτυγχάνει. Ακόμα και εκεί που άλλα κράτη πέτυχαν να εφαρμόσουν τέτοια προγράμματα, εμείς απλά σπαταλούμε λεφτά για διπλούς μηχανισμούς συλλογής απορριμάτων που τελικά πάνε όλα στις στις χωμετερές. Όχι απλά δεν έγινε σοβαρή μελέτη (αλλιώς πώς θα ξεκινούσε η τοποθέτηση κάδων χωρίς να υπάρχουν μονάδες διαλογής και επεξεργασίας των ανακυκλούμενων υλικών;), όχι απλά ξοδεύτηκαν και συνεχίζουν να ξοδεύονται χρήματα χωρίς κανένα ορατό (ή αόρατο) όφελος, αλλά δεν υπάρχει και κανείς που να διαμαρτύρεται, ότι χαραμίζονται τα λεφτά του! Και πει κανείς τίποτα, το πιθανότερο είναι να καθυβριστεί ως αδιάφορος μπροστά στην καταστροφή του περιβάλλοντος!

Αυτό που περιγράφεται στην είδηση είναι μια σχεδόν τυπική κατάληξη των δημόσιων χρημάτων (δηλαδή των φόρων μας, που πληρώνουμε είτε με κρατήσεις στις απολαβές μας είτε με αυξημένες τιμές προϊόντων) όταν η δημόσια γραφειοκρατία τα βάλει στα χέρια της. Ελάχιστοι πχ διαφωνούν με την ανάγκη της ανακύκλωσης, οπότε είναι εύκολο πειστούν για την ανάγκη του κράτους να αναλάβει την υλοποίησή της. Το ίδιο σενάριο μπορεί να εφαρμοστεί σε δεκάδες διαφορετικές ανάγκες "παρέμβασης" του κράτους. To ίδιο σπάταλο είναι το "κράτος πρόνοιας" που τελικά υπάρχει για να συντηρεί τους λειτουργούς του, παρά τους αποδέκτες του, η "δημόσια και δωρεάν παιδεία" που συντηρεί τις διάφορες συντεχνίες της σε βάρος της παιδείας και της εκπαίδευσης, η "εθνική άμυνα" που ταϊζει μεσάζοντες και εμπόρους όπλων, ανίκανους στρατιωτικούς και είναι το εύκολο ρουσφέτι των πολιτικών, και ένας ακόμα ατελείωτος κατάλογος παρεμβάσεων (που φτάνουν να ελέγχουν το 55% του ΑΕΠ).

Το πρόβλημα με τον κρατισμό δεν είναι μόνο το μέγεθος του κράτους. Είναι και η εφυσηχαστική νοοτροπία που εμφυσεί στους πολίτες και η ψευδαίσθηση ασφάλειας που τους δίνει. Μια ψευδαίσθηση που τους κάνει αδιάφορους, αμέτοχους και πρόθυμους να δεχτούν χωρίς αμφιβολλίες ή αμφισβητήσεις τις κρατικές παρεμβάσεις.

Το ότι υπάρχουν προβλήματα γύρω μας είναι προφανές. Διαβάζουμε συνεχώς χιλιάδες αναλύσεις που διαπιστώνουν προβλήματα. Είναι εύκολο να δεις ένα πρόβλημα. Είναι δύσκολο να βρεις τρόπους αντιμετώπισής του. Και από αυτή την δυσκολία, την προσωπική κούραση, απαλλάσει τον κόσμο το ιδεολόγημα του κρατισμού. Η προσφυγή στο κράτος ως μέσο επίλυσης των προβλημάτων είναι εύκολη και ανέξοδη πνευματικά. Και επιπλέον, η αποσύνδεση των φόρων από το πώς χρησιμοποιούνται τελικά, δίνει την επίσης τραγική ψευδαίσθηση ότι οι κρατικές πολιτικές και παρεμβάσεις δεν μας κοστίζουν προσωπικά, αλλά τις πληρώνουν άλλοι.

Έτσι πολύ εύκολα βλέπουμε ως λύση το κράτος, για υπαρκτά μεν προβλήματα, αλλά παραγνωρίζοντας αν πράγματι το κράτος μπορεί να προφέρει επαρκείς και οικονομικές λύσεις (όταν δεν είναι το ίδιο μέρος του προβλήματος). Πριν την εφαρμογή οποιασδήποτε πολιτικής, χρειάζεται πρώτα εξαντλητική έρευνα για την αποδοτικότητά της. Και μετά την εφαρμογή της, διαρκής επανέλεγχος και αξιολόγηση της αποδοτικότητάς της. Η ευθύνη της διαχείρισης δημόσιων χρημάτων εξαρτάται από το επίπεδο της διαφάνειας στην διαχείρισή τους, τον έλεγχο στην εξουσία εκ μέρους των πολιτών και τον ελεύθερο δημόσιο διάλογο.

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα ουσιαστικά προβλήματα της ελληνικής πολιτικής. Η αδιαφορία του πολίτη, που εκδηλώνεται όχι απλά πετώντας κανονικά σκουπίδια στους κάδους ανακύκλωσης (ενώ δεν έχει κανένα κέρδος από μια τέτοια πράξη), αλλά και με την αδιαφορία του για τον έλεγχο της κρατικής πολιτικής. Όλοι ζητούν παρεμβάσεις, κονδύλια, κρατικές ενισχύσεις κτλ. Κανείς όμως δεν ασχολείται αν οι υπάρχουσες δράσεις εξυπηρετούν τους σκοπούς για τους οποίους αναπτύχθηκαν και το κυριότερο αν υπάρχει οικονομική αντιστοίχιση των κρατικών κονδυλίων που ξοδεύονται με το αποτέλεσμα. Και έτσι φουντώνει και η προχειρότητα στο σχεδιασμό (ανικανότητα), και η χρησιμοποίηση των κονδυλίων για προσωπικά οφέλη (διαφθορά) και τελικά ο λογαριασμός στο πορτοφόλι μας.

The Rooster Report - Episode 3

Μετά το διάλειμμα λόγω εορτών του προηγούμενου μήνα, το Rooster Report επανέρχεται με θέμα την ανάγκη ψηλών κτιρίων στην Αθήνα. Τα credits μοιράζονται με τον Κώστα, τον Γρηγόρη και την Κατερίνα.

Από εδώ μπορείτε να το κατεβάσετε στον υπολογιστής σας, να το στείλετε με email και να γραφείτε συνδρομητές για να λαμβάνετε ειδοποίηση για κάθε νέο επεισόδιο του Rooster Report.

Breaking wind...

Πρόσφατα δημοσιεύτηκε ητελευταία μελέτη του FAO (Food and Agricultural Organisation) την Ηνωμένων Εθνών,η οποία αναγνωρίζει ως μεγαλύτερη σύγχρονη απειλή για το περιβάλλον τις αγελάδες. Φυσικά, η είδηση της ανακοίνωσης της μελέτης δεν έτυχε ανάλογης προβολής και σχολιασμού από τα ελληνικά ΜΜΕ, αφού τα συμπεράσματά της δεν ταιρίαζουν ακριβώς στο προφίλ της τρομολαγνικής καταγγελτικής υστερίας, όπως συνηθίζεται στον προστατευόμενο βιότοπο πολιτικών ιδεοληψιών που ονομάζεται Ελλάδα (αν και με λίγη δημιουργική φαντασία θα μπορούσαν).

H έκθεση αγαγνωρίζει τις αγελάδες και τον αυξανόμενο αριθμό τους (σήμερα 1,5 δις), ως τον μεγαλύτερο κίνδυνο για το κλίμα, τα δάση και τα άγρια είδη. Ενώ επίσης τις ενοχοποιεί για άλλα προβλήματα, όπως η όξινη βροχή, την ερημοποίηση, την δημιουργία νεκρών ζωνών στους ωκεανούς, την μόλυνση των ποταμών και την καταστροφή των κοραλλιογενών υφάλων! Ευθύνονται για το 18% της παραγωγής των αερίων του θερμοκηπίου, περισσότερο από τα αεροπλάνα, τα αυτοκίνητα και όλα τα μέσα μεταφοράς μαζί. Μια αγελάδα παράγει τον χρόνο περισσότερα αέρια (μεθάνιο βασικά, αλλά στην παραγωγή λιπασμάτων για τα χόρτα που καταναλώνει) από ένα Range Rover σε ένα χρόνο με κανονική χρήση. Επίσης παράγουν περίπου άλλα 100 αέρια, μεταξύ των οποίων τα 2/3 της αμμωνίας που προξενεί την όξινη βροχή. Δεν φταίνε τα εργοστάσια της Γερμανίας για την όξινη βροχή της, οι αγελάδες της φταίνε (αν αρχίσει και στην Λάρισσα θα ξέρουμε ποιος φταίει). Ενώ για να παράγουν 1 λίτρο γάλα, καταναλώνουν 990 λίτρα νερού. Ενώ η αποχέτευση των περιττωμάτων τους είναι από τους λόγους μόλυνσης σε ποτάμια και ωκεανούς. Η δε κατάσταση αναμένεται να χειροτερεύσει εφόσον τα επόμενα 50 χρόνια θα διπλασιαστεί περίπου ο αριθμός των αγελάδων, λόγω της αύξησης της ζήτησης για προϊόντα κρέατος και γάλακτος.

Αν κάτι έχει να μας προσφέρει αυτή η έρευνα είναι η συνειδητοποίηση ότι η επίδραση στο περιβάλλον είναι μια αναπόφευκτη συνέπεια της προσπάθειας του ανθρώπου να καλυτερεύσει τις συνθήκες ζωής του. Υπεύθυνος για τις αλλαγές στο περιβάλλον είναι ο κάθε άνθρωπος χωριστά με τις καταναλωτικές του επιλογές. Όταν αποφασίζει να αγοράσει γάλα για τα παιδιά του, μοσχαρίσιες για την αναιμία του, να ταξιδέψει με αεροπλάνο, να διαβάσει εφημερίδα, να ανοίξει τον υπολογιστή του. Κάθε κίνησή του έχει κόστος στο περιβάλλον και αυτό είναι κάτι που οφείλουμε να αποδεχτούμε, αν θέλουμε να δούμε να βελτιώνονται οι συνθήκες ζωής των δισεκατομμυρίων κατοίκων του πλανήτη. Και επίσης πρέπει να γίνει ξεκάθαρο ότι τα προβλήματα αλλαγών στο περιβάλλον έχουν σαν βασικό υπόβαθρο τις αυξανόμενες ανάγκες που προκαλεί ο υπερπληθυσμός της Γης. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αφήσουμε το περιβάλλον στην τύχη του.

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα που καταλήγει η μελέτη είναι οι ευθύνες του φαινομένου που έχει χαρακτηριστεί ως η τραγωδία των κοινών. Πολλοί φυσικοί πόροι είναι είτε δωρεάν, είτε υποτιμημένοι, με αποτέλεσμα το κόστος χρήσης τους να μην περιλαμβάνει τα περιβαλλοντικά κόστη. Οι συγγραφείς θέτουν ως πρώτη προτεραιότητα την ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους στο κόστος παραγωγής, αν θέλουμε να έχουμε μια βιώσιμη ανάπτυξη. Και φυσικά με αυτά που γράφουν δεν ανακαλύπτουν την Αμερική.

Η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων χωρίς να υπονομεύεται η ανάπτυξη, μελετάται εδώ και δεκαετίες. Και αυτό μπορεί να γίνει είτε με επέκταση και καθορισμό των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό, είτε με ενσωμάτωση του κόστους της περιβαλλοντικής υποβάθμισης στις αντίστοιχες χρήσεις με μορφή φόρου, εκεί που τα ιδιοκτησιακά δικαίωματα δεν μπορούν ακόμα να καθοριστούν.

Κάποια στιγμή πρέπει να συμφιλιωθούμε με την ιδέα των αλλαγών και αντί να εφαρμόζουμε πανάκριβες, αντιαναπτυξιακές, περιοριστικές πολιτικές αποτροπής του αναπόφευκτου να εστιάσουμε στην προσαρμογή και στην αντιμετώπιση των συνεπειών των αλλαγών. Οι λογικές των νομοθετικών απαγορεύσεων, πέραν του ότι είναι τελικά ανεφάρμοστες μπροστά στις ανθρώπινες ανάγκες (και στερούν πρώτα και κύρια τους μη-προνομιούχους το δικαίωμα να βελτιώσουν την ζωή τους), αντιμετωπίζουν τα περιβαλλοντικά ζητήματα όπως η στείρωση τον υπερπληθυσμό. Όχι μόνο παραβιάζουν ελευθερίες, όχι μόνο δεν λύνουν προβλήματα, αλλά προσθέτουν τελικά νέα. Αντίθετα, η οικονομική ελευθερία πάει χέρι-χέρι με την προστασία και την διατηρησιμότητα του περιβάλλοντος.



Δείτε επίσης:
The Problem of Social Cost
Economic Freedom and Environmental Quality
Environmentalism and Economic Freedom: The Case for Private Property Rights

Μια μεγάλη ευκαιρία πάει χαμένη...

...και πανηγυρίζουμε κιόλλας! Η μεγαλομανία μας για τα διάφορα μεγαλύτερα πράγματα στην Ευρώπη μας οδηγεί να πετάξουμε στα σκουπίδια μια χρυσή ευκαιρία για να αλλάξει το πρόσωπο όλου του Λεκανοπεδίου, και ειδικά των πιο πυκνοκατοικημένων και υποβαθμισμένων περιοχών. Όπως είχε προταθεί πρώτα από τον Στέφανο Μάνο, αλλά και μέσω του e-Rooster στη συνέχεια, ο χώρος στο Ελληνικό θα μπορούσε να δωθεί στο μεγαλύτερο μέρος του για κατασκευή κατοικιών, δημιουργώντας ένα προάστιο-πρότυπο και αποσυμφορώντας σε μεγάλο βαθμό το έντονο οικιστικό πρόβλημα της Αθήνας, ενώ τα χρήματα που θα προέκυπταν από την πώλησή τους θα χρησίμευαν για την απαλλοτρίωση πολλών περιοχών σε υποβαθμισμένες πυκνοκατοικημένες περιοχές για την δημιουργία πολλών μικρών πάρκων. Επιπλέον, δεν είναι μόνο το πυκνοκατοικημένο κέντρο που θα οφεληθεί αλλά και περιοχές που υπάρχουν χώροι αλλά όχι ανάλογοι πόροι (πχ Ελαιώνας κτλ).

Αντί για ένα πάρκο-τέρας 4.000 στρεμμάτων στην περιφέρεια της πόλης, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν πχ 100 μικρά πάρκα σε όλη την Αθήνα των 20-30 στρεμμάτων στην καρδία της. Για όσους το θεωρούν περίπλοκο αυτό, θα μπορούσε, αντί για χρήματα, πολύ πιο εύκολα οι απαλλοτριώσεις να συνδυαστούν με παραχωρήσεις ως αντιπαροχή αντίστοιχης αξίας ακινήτων στο Ελληνικό, πράγμα όχι πολύ δύσκολο αν υπολογίσουμε την πολύ μεγαλύτερη αντικειμενική αξία του Ελληνικού. Φαντασία χριεάζεται, ιδέες και λύσεις υπάρχουν άπειρες για να αξιοποιηθεί ένα τόσο μεγάλης αξίας κομμάτι γης για την βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των Αθηναίων. Η αξιοποίηση όμως του Ελληνικού, από ότι φαίνεται, θα προστεθεί στις χαμένες ευκαιρίες για την Αθήνα, τις οποίες μικρόνοοι και μεγαλομανείς πολιτικοί άφησαν να πάνε χαμένες. Θα συνεχιστεί η εξάπλωση της Αθήνας με καταπατήσεις, θα συνεχιστεί η υποβάθμιση των πυκνοκατοικημένων περιοχών, αλλά τουλάχιστον θα έχουμε ένα τεράστιο πάρκο το οποίο θα απολαμβάνουν ουσιαστικά μόνο οι λίγες χιλιάδες κάτοικοι γύρω του.

Κοιτώντας λίγο προς τα πίσω

Η κατασκευή εντυπώσεων δεν είναι πολύ δύσκολη υπόθεση. Και όσο πιο ασαφές και αμφιλεγόμενο είναι ένα ζήτημα τόσο ευκολότερα μπορεί να χρησιμοποιηθει για κάτι τέτοιο. Έχετε παρατηρήσει ότι όταν θέλει κάποιος να μας πείσει για το φαινόμενο της παγκόσμιας υπερθέρμανσης, ποτέ τα διαγράμματά του δεν εκτείνονται προς τα πίσω περισσότερο από μερικές δεκαετίες; Μπορεί να εκτείνεται στο μέλλον με εντυπωσιακά ανύπαρκτα hockeysticks (απότομες καμπύλες μελλοντικής υποθετικής ανόδου της θερμοκρασίας), αλλά προς τα πίσω ποτέ δεν μας μιλάνε για το παρελθόν. Βλέπουμε συχνά εντυπωσιακές ιστορίες επιστημονικής φαντασίας (δηλαδή της φαντασίας κάποιων επιστημόνων και των υποθετικών τους μοντέλων) ενός αβέβαιου μέλλοντος, επίσης συχνά ερμηνείες αλλαγών ενός δυναμικού, πολύπλοκου, πολυπαραγοντικού συστήματος όπως το παγκόσμιο κλίμα ως ανθρώπινη παρέμβαση, αλλά ελάχιστα βλέπουμε αυτό το οποίο είναι καλύτερα τεκμηριωμένο από όλα, με ένα συντριπτικό όγκο στοιχείων, το παρελθόν του κλίματος του πλανήτη μας. Ίσως γιατί δεν προσφέρεται για κινδυνολογία και πολιτική εκμετάλλευση.

Αυτό είναι ένα κλασικό γράφημα που εύκολα δημιουργεί την εντύπωση του αυταπόδεικτου της συμμετοχής του ανθρώπου στην αλλαγή της θερμοκρασίας του πλανήτη, καθώς συμβαδίζει αρκετά αύξηση των ανθρωπογενών εκπομπών:


Γιατί δεν πάει προς τα πίσω πιο παλιά; Μα διότι αν το κάνει τότε αρχίζει η σοβαρή αναντιστοιχία με την ερμηνεία της ανθρωπογενούς συμμετοχής (και η συνεπακόλουθη δυσκολία της πολιτικής της εκμετάλλευσης). Ας εκτείνουμε το γράφημα προς τα πίσω μερικές χιλιάδες χρόνια:

Μάλλον οι Ρωμαίοι έπρεπε να εφαρμόσουν το Πρωτόκολλο του Κυότο...

Ας πάμε στα 100.000 χρόνια. Βλέπουμε ότι η πραγματική άνοδος της θερμοκρασίας συνέβη πριν 10-8 χιλιάδες χρόνια στο Ολόκαινο.

Μάλλον θα φταίνε οι εκπομπές διοξειδίου από το Σέσκλο και το Δίμινι...

Αν πάμε και πιο παλιά θα δούμε πώς ο Homo Erectus προκαλούσε παγκόσμια υπερθέρμανση:


Μπορεί τα τελευταία διαγράμματα να μην δημιουργούν εντυπώσεις όσο το πρώτο, δείχνουν όμως ένα σχεδόν σταθερό πρότυπο εναλλαγών της θερμοκρασίας του πλανήτη. Εναλλαγές μελετημένες από τους γεωλόγους πολύ καλά μέσα από τα αποτυπώματά τους στα ιζηματογενή πετρώματα, τα απολιθώματα, αλλά και μετρήσεις ισοτόπων οξυγόνου σε διάφορα στρώματα σύγχρονων παγετώνων. Έχουμε πολλά να καταλάβουμε αν δούμε τα φαινόμενα μέσα από το πρίσμα του γεωλογικού χρόνου. Σήμερα ζούμε στο Τεταρτογενές.

Πχ ανάλυση δευτερίου του παγετώνα του Vostok:


Το Τεταρτογενές είναι μια υποδιαίρεση του γεωλογικού χρόνου, που εκτείνεται από τα 2 εκατομμύρια χρόνια μέχρι του παρόν (αν και διαφέρει ανάλογα ε τον συγγραφέα από 1,8 έως 2,6 εκ. χρόνια). Το Τεταρτογενές μαζί με τον Τριτογενές απαρτίζουν τον Καινοζωικό Αιώνα. Το Τεταρτογενές με τη σειρά του χωρίζεται στο Πλειστόκαινο (από τα 2 εκ. χρόνια έως τα 10 χιλιάδες χρόνια) και το Ολόκαινο (από τα 10 χιλιάδες μέχρι σήμερα).

Τα ευρήματα από την ανάλυση πετρωμάτων (ιζηματογενών), κυριώς από γεωτρήσεις στους ωκεανούς, έδειξαν ότι περίπου πριν 25 εκατομμύρια χρόνια, το κλίμα της Γης άρχισε να αλλάζει προς το ψυχρότερο και να επεκτείνονται οι πάγοι των πόλων. Η κατάληξη ήταν το κλίμα του Τριτογενούς να χαρακτηρίζεται από μια έντονα πριονωτή διακύμανση με απότομες μεταβολές των κλιματικών συνθηκών από θερμό σε ψυχρό, με τους πάγους των πόλων να συστέλονται και να διαστέλονται σε μεγάλη έκταση. Αυτό συνεχίστηκε και στο Τεταρτογενές που επίσης παρατηρήθηκε μεγάλο εύρος κλιματικών διακυμάνσεων. Στην γεωγραφική ζώνη της Ευρώπης οι ψυχρές περίοδοι είναι γνωστές ως παγετώνες ενώ οι θερμές ως μεσοπαγετώδεις περίοδοι.

Η μεταβολές τους ακολουθούν ένα περιοδικό πρότυπο, όπου παρατηρούνται μεγάλες ψυχρές περίοδοι περίπου 100.000 χρόνων, μεταξύ των οποίων παρεμβάλονται σύντομες θερμές περίοδοι 10.000 με 15.000 χρόνων. Πέρα από αυτην την αδρή διαφοροποίηση, κάθε περίοδος έχει τα δικά της σκαμπανεβάσματα. Σκαμπάνεβάσματα που οφείλονται εδώ και εκατομμύρια χρόνια σε αιτίες, που καμία σχέση δεν είχαν με τον άνθρωπο. Η απάντηση στο ερώτημα τι είναι αυτό που προκαλεί αυτές τις μεταβολές, είναι ακόμα ζήτημα έντονης επιστημονικής διεδεύνησης. Εδώ και 30 χρόνια όμως έχουμε μερικές πολύ καλές ενδείξεις όπως την αστρονομική θέση της Γης σε σχέση με τον Ήλιο (Imbrie, J. and Imbrie, K.P. 1979. Ice Ages: Solving the mystery).

Κανείς δεν αρνείται φυσικά ότι υπάρχουν περιβαλλοντικά ζητήματα που χρειάζονται αντιμετώπιση. Τόσο λόγω των αντικειμενικών περιβαλλοντικών παραγόντων, όσο και ορισμένες φορές από την επέμβαση του πολιτισμού μας, ανακύπτουν οικολογικά ευαίσθητα ζητήματα. Είναι ευθύνη των οργανωμένων κοινωνιών να τα αναγνωρίζουν και να τα αντιμετωπίζουν. Όταν όμως ο στόχος είναι η ρεαλιστική αντιμετώπιση ενός υπαρκτού προβλήματος, σπάνια υπάρχουν περιθώρια για πολιτική εκμετάλλευση. Πώς να στηθεί ένας θίασος κατηγοριών για το σύστημα κτλ επειδή μερικές περιοχές του πλανήτη δεν έχουν αποθέματα νερού; Πώς να ενοχοποιήσουμε τον καπιταλισμό, τις ΗΠΑ κτλ επειδή κάποιοι απατεώνες μπαζώνουν τα ρέματα ή καίνε τα δάση;

Αυτό που χρειάζονται οι επαγγελματίες κινδυνολόγοι είναι ένα ζήτημα παγκόσμιο, ασαφές και δύσκολο στην κατανόηση του, με στοιχεία που δύσκολα μπορούν να διασταυρωθούν, να μην υπάρχει ξεκάθαρη επιστημονική απάντηση, να μπορεί εύκολα να διογκωθεί και να δημιουργήσει πανικό, να μην είναι ρεαλιστικά αντιμετωπίσιμο (ώστε όσες ενέργειες και να γίνουν να υπάρχει κι άλλο περιθώριο για διαμαρτυρία και κινδυνολογία) και φυσικά να μπορεί να αποδοθεί σε αυτόν που θέλουν να πλήξουν πολιτικά. Και καλύτερο τέτοιο ζήτημα από το την υπερθέρμανση του πλανήτη δεν φαίνεται να υπάρχει.

Η διακρής αμφιβολία και ο σκεπτικισμός μας απέναντι στην κινδυνολογία είναι η μόνη μας άμυνα απέναντι στο σύγχρονο δρόμο προς τη δουλεία που απλώνεται μπροστά μας.

Πίστα F1 στο Ελληνικό;

Τι άλλη κρατικού σχεδιασμού βλακεία θα υποστούμε;

Χθες άκουσα σε αθλητικούς σταθμούς συζητήσεις για την πρόθεση να κατασκευαστεί πίστα για Φόρμουλα Ένα στο χώρο του παλιού αεροδρομίου του Ελληνικού. Είναι μάλιστα πρωθυπουργική απόφαση στην οποία μέχρι τώρα αντιδρά ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ. Ειλικρινά απορώ με τα (ανύπαρκτα) μυαλά που κουβαλάνε πολλοί κυβερνώντες! Θα καταστρέψουν 4.000 στρέμματα τς πιο πολύτιμης έκτασης αυτή στη στιγμή στην Αττική για να κάνουν μια πίστα που θα μπορούσε να γίνει οπουδήποτε κοντά στην Αθήνα; Κοντά στην Αττική Οδό προς Ελευσίνα πχ υπάρχουν τεράστιοι διαθέσιμοι και χώροι, με ελάχιστο κόστος συγκριτικά με το Ελληνικό;

Σε ποιό μέρος του κόσμου φτιάχνουν πίστες αγώνων μέσα στον αστικό ιστό;; Πόσες μέρες το χρόνο θα χρησιμοποιείται η έκταση; Ακόμα και αν μπει σε όλα τα μεγάλα διεθνή μηχανοκίνητα πρωταθλήματα (πράγμα αμφίβολο και αβέβαιο) μιλάμε για 20-30 μέρες το χρόνο (με δοκιμαστικά κτλ). Στερείται μια τεράστια έκταση από τους πολίτες της Αθήνας, που θα μπορούσαν να την αξιοποιήσουν με χρήσεις όλο τον χρόνο. Για να μην μιλήσουμε για την επιβάρυνση με θόρυβο όλης της περιοχής.



Ο χώρος του Ελληνικού είναι μια καταπλητική ευκαιρία που μπορεί να αλλάξει την ποιότητα ζωής συνολικά στο Λεκανοπέδιο (ιδέες για την αξιοποίησή του έχουμε δώσει και μεις παλιότερα αλλά και ο Στέφανος Μάνος). Η μεγαλομανία όμως μερικών πολιτικών σε συνδυασμό με την μυωπική αντίληψη του ελληνικού γραφεικοκρατικού τέρατος απειλούν να το σπαταλήσουν. Ακούμε παράλογες προτάσεις να πέφτουν στο τραπέζι και να συζητούνται σοβαρά. Από πάρκο-τέρας 4.000 στρεμμάτων, μέχρι αεροδρόμιο Γενικής Αεροπορίας και τώρα πίστα F1!

Όταν το κριτήριο δεν είναι η οικονομική αποδοτικότητα αλλά οι ορέξεις και τα αλλοπαρμένα μυαλά του κάθε πολιτικού και του σχεδιασμού των γραφειοκρατών του, τα αποτελέσματα είναι η σπατάλη των χρημάτων των φορολογούμενων και τα αναξιοποίητα έργα, όπως τα πρόσφατα πανάκριβα έργα της Ολυμπιάδας που ένα χρόνο μετά χρησιμεύουν για να διοργανώνουν συνέδρια τα πολιτικά κόμματα! Η αποσύνδεση των δημόσιων επενδύσεων από την οικονομική πραγματικότητα είναι μια πρόκληση σε βάρος όσων εξασφαλίζουν με τους φόρους τους τις δυνατότητες του κάθε σχεδιαστή να κάνει ότι του κατέβει στο κεφάλι.

Φυσικές καταστροφές και αγορά

Με αφορμή την τραγωδία του τυφώνα Κατρίνα και την απαράδεκτα κακή αντίδραση του αμερικανικού κρατικού μηχανισμού σε όλα τα επίπεδα, θα ήταν εξίσου εύκολο με τις κραυγές από τα αριστερά (περί ρατσισμού, αυταρχισμού, ιμπεριαλισμού κτλ) ή τις αστειότητες των υπερσυντηρητικών και των θρησκόληπτων να προσθέσουμε κι άλλες κατηγορίες απέναντι στο σύγχρονο αμερικανικό κράτος, που όπως όλα τα κράτη ούτε είναι τέλειο ούτε θα γίνει ποτέ. Οι κατηγορίες όμως αυτή τη στιγμή δεν έχουν κανένα όφελος. Όταν δεν κατευθύνονται από πολιτικές σκοπιμότητες, γίνονται περισσότερο για ιδεολογική αυτοεπιβεβαίωση του κατήγορου και την κολακεία όσων ήδη συμπλέουν μαζί του. Υπάρχει ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα όλων αυτών των κατηγοριών. Δεν έχουν τίποτα θετικό να προτείνουν πέρα από γενικόλογα ευχολόγια.

Τα προβλήματα προετοιμασίας για φυσικές καταστροφές είναι ένα ιδιαίτερα περίπλοκο αντικείμενο. Ακόμα και στο πλουσιότερο κράτος στο κόσμο οι πόροι είναι πεπερασμένοι. Ποτέ δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν όλες οι ανάγκες και να είναι παντού προετοιμασμένοι για τα πάντα. Είναι δεδομένο ότι με βάση τους υφιστάμενους πόρους (που δεν μπορεί να είναι υπερβολικοί ώστε να στραγγίζουν μια οικονομία από την δυναμικότητά της και τις αναπτυξιακές της προοπτικές) πρέπει να γίνει η καλύτερη δυνατή αξιολόγηση των αναγκών, ιεράρχηση των προτεραιοτήτων και κατανομή των κονδυλίων. Η Λουϊζιάνα ή η Φλόριντα πρέπει να δώσουν μεγάλυτερη σημασία στην αντιμετώπση των τυφώνων, η Ιαπωνία ή Ελλάδα στους σεισμούς, η Καλιφόρνια στις πυρκαγιές (και τους σεισμούς) κτλ.

Με ποιό κριτήριο όμως θα κατανεμηθούν οι πόροι; Αυτό δεν μπορεί να είναι ούτε ο εύκολος λαϊκισμός των ΜΜΕ (που ειδικά μετά από εντυπωσιακά και συναισθηματικά φορτισμένα γεγονότα διαπράτει εγκλήματα σε βάρος της προσπάθειας ορθολογικής διαχείρησης των κινδύνων). Ούτε οι απαιτήσεις της κάθε γραφεικρατικής υπηρεσίας που υπερβάλλει και υπερτονίζει την σημασία της για να αποσπάσει μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις.

Το απαραίτητο κριτήριο που θα ορίσει τις προτεραιότητες και τις ενέργειες των μηχανισμών προστασίας είναι το οικονομικό κόστος κάθε καταστροφής. Σε μια Πολιτεία που απειλείται από τυφώνες, το οικονομικό κόστος τους (που αντικατοπτρίζεται στις ασφαλιστικές αποζημιώσεις, τα έξοδα της κινητοποίησης των σωστικών μέσων, την διαταραχή των οικονομικών μεγεθών κτλ) είναι αρκετά μεγάλο ώστε να δικαιολογεί επενδύσεις για την προστασία από αυτούς. Είναι ένα κόστος που μπορεί να μετρηθεί εκ των προτέρων όταν η ασφαλιστική υπολογίζει το ενδεχόμενο ρίσκο και όταν ο πελάτης το αποδέχεται*. Ειδικά σε μια εποχή σαν την δική μας με την ταχύτατη διάδοση της γνώσης, οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι και οι τεχνολογικές προσαρμογές μπορούν ταχύτατα να εκτιμηθούν και να ενσωματωθούν στο ρίσκο.

Σε μια άλλη περιοχή, όπου οι τυφώνες είναι ανύπαρκτο φαινόμενο, η επένδυση στην προστασία από αυτούς είναι μια προκλητική σπατάλη πόρων. Αν το χρήμα ήταν κρατική θρησκεία, τότε το κράτος θα έκανε ότι είναι δυνατόν να πετύχει βέλτιστη κατανομή πόρων, για να εξασφαλίσει τις μικρότερες δυνατές επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών (που αυξάνουν τα έξοδά του και μειώνουν τα έσοδά του). Αντίθετα όταν είναι έρμαιο ομάδων πίεσης, ιδεολογικών παρωπίδων, ανίκανων πολιτικών ή διαφθοράς τότε μόνο η τύχη σώζει από την καταστροφή.

Σε μια περιοχή αυξημένων τυφώνων, τα ασφάλιστρα για την κάλυψη της περιουσίας κάποιου για τους τυφώνες είναι πολύ ανεβασμένα (αφού είναι σίγουρο ότι η εταιρεία θα αναγκαστεί κάποια στιγμή να πληρώσει αποζημιώσεις). Το κόστος των ασφαλίστρων είναι ευθέως ανάλογο με τον κίνδυνο που διατρέχει το κάθε περιουσιακό στοιχείο. Και το κόστος των ασφαλίστρων έχει άμεση σχέση με την άνοδο του κόστους χρήσης του (πχ σπίτια, αυτοκίνητα, επιχειρήσεις κτλ). Σε μια ελεύθερη αγορά θα εντελώς αντιοικονομικό να μένει κανείς ή να στήνει την επιχείρησή του σε μια περιοχή απροστάτευτη από φυσικές καταστροφές, το κόστος των ασφάλιστρων τα καθιστά απαγορευτικά.

Μια τέτοια οικονομική συμπεριφορά θα είχε ως αποτέλεσμα την επένδυση από το κρατικό μηχανισμό της περιοχής σε μέτρα προστασίας της περιουσίας των πολιτών (αποτέλεσμα της πολιτικής πίεσης των κατοίκων αλλά και του ίδιου του μηχανισμού που βλέπει την πτώση εσόδων του), που θα είχε ως συνέπεια την μείωση του κόστους ζωής. Το πρόβλημα είναι όμως ότι ούτε παρατηρείται μια τέτοια ακριβώς συμπεριφορά, ούτε η αγορά είναι εντελώς ελεύθερη. Υπάρχουν όμως επιδράσεις που μεταβάλλουν τα δεδομένα.

Πχ. η επιδότηση για φτηνότερη κατοικία ή το πρόγραμμα εργατικών κατοικιών μπορεί να φαίνεται ένα πολύ αλτρουϊστικό πρόγραμμα κοινωνικής αλληλεγγύης. Κι όμως μπορεί να αποδεχτεί καταστροφικό και εγωϊστικό. Μειώνοντας τεχνητά το κόστος ζωής με αυτόν τον τρόπο, κάνει εκλυστική την διαβίωση σε ένα επικίνδυνο περιβάλλον παρά την ανυπαρξία προστασίας. Έτσι μειώνεται η πολιτική πίεση από τους κατοίκους για προστατευτικά έργα, δίοτι η παρέμβαση του κράτους κατήργησε την συσχέτιση του κινδύνου από τις καταστροφές με την οικονομική τους πραγματικότητα. Το έτσι κράτος αφήνεται ανενόχλητο να αποσπά πόρους για άσχετα θέματα (πχ μείωση των κονδυλίων του Μηχανικού για χρηματοδότηση του πολέμου ή παραμέληση των υπηρεσιών διάσωσης). Θα μπορούσε να ρίξει την τιμή, όχι μόνο τους φτωχούς αλλά για όλους, με την αύξηση της ασφάλειας και την μείωση του κόστους ασφάλισης.

Οι πολίτες δεν είναι δυνατόν να έχουν πλήρη γνώση της κάθε παραμικρή λεπτομέρειας που επηρεάζει την ζωή τους. Ούτε μπορούν οι αποφάσεις τους να έχουν πάντα πρόβλεψη όλων των δεδομένων που τους αφορούν. Έτσι γεννιέται ο μεγάλος πειρασμός του κρατικού πατερναλισμού, της αφαίρεσης δικαιωμάτων και ελευθεριών στο όνομα της ασφάλειας ή της προστασίας. Όμως το κράτος έχει αποδειχτεί ότι παράγει πολύ φτωχά αποτελέσματα. Η αποτυχία της πρόληψης και της αντιμετώπισης του πρόσφατου τυφώνα Κατρίνα είναι η αποθέωση του αναποτελεσματικού σχεδιασμού, της ευθυνοφοβίας και της σύγκρουσης αρμοδιοτήτων που είναι χαρακτηριστικά οποιουδήποτε γιγαντωμένου κράτους.

Η λύση δεν μπορεί να βρεθεί στους διαδρόμους του γραφειοκρατικού σχεδιασμού και στην ενίσχυση της κρατικής παρεμβατικότητας αλλά στην μετατροπή των προβλημάτων σε άμεσες οικονομικές επιλογές, αντιληπτές και με επίδραση στη ζωή του κάθε πολίτη. Για τον ίδιο λόγο πχ υπάρχει το bonus-malus στην ασφάλιση των αυτοκινήτων. Για να καθίστατα την σωστή συμπεριφορά οικονομικά συμφέρουσα. Μια πρόταση θα μπορούσε να είναι η υποχρεωτική ασφάλιση των βασικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεωτική ασφάλεια ζωής. Έτσι, αν η κατασκευή φραγμάτων που να άντεχαν σε τυφώνα κλίμακας 5, μείωνοντας τους κινδύνους μείωνε ταυτόχρονα και το κόστος ζωής (από την μείωση του ύψους των υποχρεωτικών ασφαλίστρων), τότε δεν θα ήταν δυνατόν για την κυβέρνηση να πάρει έστω και μισό δολλάριο για την χρηματοδότηση του πολέμου. Το ίδιο ισχύει και για την σωστή οργάνωση των υπηρεσιών αντιμετώπισης της καταστροφής. Αλλά και οι ίδιοι οι πολίτες θα λειτουργούσαν πιο υπεύθυνα. Ενώ η Νέα Ορλεάνη έχει χτυπηθεί και άλλες φορές από τυφώνες, επέμεναν να χτίζουν εύθαυστα ξύλινα σπίτια. Αν όμως έπρεπε να πληρώνουν μεγλύτερα ασφάλιστρα σε σχέση με πιο ασφαλείς κατασκευές, θα είχαμε πιο υπεύθυνη οικιστική συμπεριφορά, μικρότερες ζημιές και λιγότερα θύματα.

Τα υποχρεωτικά ασφάλιστρα εισάγουν μια ρεαλιστική εκτίμηση των επιπτώσεων κάθε οικονομικής συμπεριφοράς. Ουσιαστικά η επιδίωξή μας είναι ο περιορισμός του κόστους της πληροφορίας και των ανταλλακτικών εξόδων, που είναι οι λόγοι της μειωμένης αποτελεσματικότητας της αγοράς. Ο πολίτης που έρχεται σε άμεση επαφή με τα αποτελέσματα των ενεργειών του, γίνεται αναγκαστικά πιο υπεύθυνος, αφού δεν μπορεί τόσο εύκολα να κρυφτεί ως λαθρεπιβάτης. Αντιλαμβάνεται τις επιπτώσεις των ενεργειών του στους γύρω του ως δικό του οικονομικό κόστος. Γίνεται πιο ενεργός στην πολιτική του συμμετοχή, και δεν αφήνει άλλους να ορίζουν ανεύθυνα τους πόρους του.

Η δημοκρατική διακυβέρνηση, τα αυστηρά καθορισμένα ιδιοκτησιακά δικαιώματα, ο περιορισμός του κράτους από ρυθμιστικές παρεμβάσεις που να καταστρέφουν την ελευθερία της αγοράς και ειδικά η υγιής εύρωστη ασφαλιστική αγορά είναι οι μηχανισμοί που λειτουργούν εξισορροπιτικά αποτρέπουν τις ανεύθυνες κρατικές επιλογές. Αν το κράτος δεν αντιμετωπίζει επαρκώς τον κίνδυνο, τότε τα ασφάλιστρα είναι υψηλά. Αν σπαταταλά χρήματα δυσανάλογα πολλά, τότε η αυξημένη φορολογία πάλι καθιστά την διαβίωση και την επιχειρηματικότητα δύσκολη. Έτσι η κάθε κοινωνία θα επενδύει για την προστασία της ακριβώς όσα χρήματα είναι διαθετιμένη να δώσει σε κάθε κίνδυνο, και αυτά θα αντικατοπτρίζουν την ζημιά που είναι μπορεί να προκαλέσει.

Οι τυφώνες δεν πρόκειται να σταματήσουν να χτυπάνε ανθρώπινες πόλεις. Η μεγιστοποίηση της δυνατής προστασίας από αυτούς, χωρίς αυτό να βαίνει σε βάρος της προστασίας από άλλους κινδύνους ή αντιμετώπισης άλλων προβλημάτων, είναι μια πάρα πολύ δύσκολη προσπάθεια, στον οποίο οι κραυγές που ακούμε γύρω μας δεν έχουν τίποτα να προσφέρουν παρά μόνο εμπόδια.


* Βέβαια η αγορά έχει ατέλειες, οι οποίες προκύπτουν όπως απέδειξε ο R. Coase, όχι στις εξωτερικότητες (των οποίων η λύση ήταν η ενσωμάτωση με μορφή φόρου όπως πρότεινε ο A.C.Pigou στα Οικονομικά της Ευημερίας του) αλλά στα ανταλλακτικά κόστη των συναλλαγών. Το περίφημο θεώρημα το Coase μας λέει ότι: If transaction costs are zero then any initial definition of property rights leads to an efficient outcome. Η σημασία είναι ότι όσο περισσότερο το νομικό σύστημα καθορίζει έτσι τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα ώστε να μειώνονται τα πιθανά ανταλλακτικά κόστη, τόσο αποτελεσματικότερα λειτουργεί η αγορά. Παρά τις όποιες ατέλειές της, έχει πολύ λιγότερες από κάθε άλλο θεωρητικό ή εφαρμοσμένο μέχρι τώρα τρόπο ρύθμισης της οικονομικής δραστηριότητας. Σε κάποιο άλλο post θα μπούμε στο κόσμο του Coase.

Update (7/9/05, 23:22): Πάρα πολύ παρόμοιο είναι και το νόημα του "Παράδοξου του Καλού Σαμαρείτη" στο The Becker-Posner Blog (από το Reality Tape)

Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα είναι ασφαλή

Μια είδηση που πέρασε εντελώς στα ψιλά των ΜΜΕ αφού δεν συμπλέει με το τεχνητά καλλιεργούμενο κλίμα υστερίας γύρω από τα γενετικά τροποιποιημένα τρόφιμα: Oι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί που υπάρχουν στα προϊόντα διατροφής τα οποία κυκλοφορούν σήμερα στη διεθνή αγορά δεν παρουσιάζουν κίνδυνο για την υγεία του ανθρώπου, αναφέρει σε έκθεσή του ο Παγκόσμιος Oργανισμός Yγείας (ΠOY, World Health Organization που υπάγεται στον ΟΗΕ).

Oι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί μπορούν επιπλέον, σύμφωνα με τον ΠOY, να αποφέρουν οφέλη τόσο στους αγρότες όσο και στους καταναλωτές, αλλά και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Mπορούν να αυξήσουν τις σοδειές και να βελτιώσουν την ποιότητα των προϊόντων. Aυτό θα έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της υγείας και του επιπέδου διατροφικής αξίας των προϊόντων, αλλά και την αύξηση των κερδών.

«H παραγωγή σοδειών με αυξημένη διατροφική αξία που θα καταναλώνονται από τους φτωχούς μπορεί να περιορίσει τις ασθένειες σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες», αναφέρεται στην έκθεση.

Περίπου 800 εκατομμύρια άνθρωποι στις αναπτυσσόμενες χώρες υποσιτίζονται, παρά τη μείωση κατά περίπου 50% των τιμών των τροφίμων, διεθνώς, τις τελευταίες δύο δεκαετίες και ο παγκόσμιος πληθυσμός αναμένεται να αυξηθεί κατά 2 δισεκατομμύρια για να φτάσει τα 8 δισ. το 2025, προσθέτει η ΠOY στην έκθεσή της, στην οποία σημειώνει ότι οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην εξασφάλιση τροφίμων για τους φτωχούς και για την κάλυψη των μελλοντικών αναγκών σε προϊόντα διατροφής.

Kαθώς, όμως, ορισμένα γονίδια που χρησιμοποιούνται στις γενετικά τροποποιημένες σοδειές δεν υπήρχαν προηγουμένως στη διατροφική αλυσίδα, οι πιθανές επιπτώσεις τους στην υγεία θα πρέπει πάντα να εξετάζονται προτού καλλιεργηθούν και κυκλοφορήσουν στην αγορά, επισημαίνει ο ΠOY στην 58σέλιδη έκθεσή της. Aυτά που κυκλοφορούν σήμερα στη διεθνή αγορά έχουν υποβληθεί σε τέτοιες αναλύσεις και δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι θα μπορούσαν να προκαλέσουν προβλήματα, σημειώνεται.

Οι θέσεις το Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας έρχοντια σε συμφωνία με την περσινή έκθεση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), που ανέφερε ότι ποικιλίες καλλιεργούμενων φυτών που έχουν δημιουργηθεί με γενετική τροποποίηση ή άλλες βιοτεχνολογικές μεθόδους θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους αγρότες και τους πληθυσμούς των αναπτυσσόμενων χωρών, καθώς είναι αποδοτικότερες, ασφαλείς για κατανάλωση και ορισμένες φορές βοηθούν και το περιβάλλον.

Το παράδειγμα της Κίνας δείχνει ότι τα ΓΤ φυτά μπορούν ακόμα και να συμβάλλουν στην προστασία των οικοσυστημάτων: Σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων, το γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι αντιστοιχεί σήμερα στο 30% της έκτασης όπου καλλιεργείται βαμβάκι στην Κίνα. Οι σοδειές είναι 20% υψηλότερες από ό,τι στις συμβατικές ποικιλίες και το κόστος 70% χαμηλότερο. Η χρήση ζιζανιοκτόνων περιορίστηκε το 2001 κατά 78.000 τόνους, σχεδόν κατά 25%. Σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες εντομοκτόνα και άλλα γεωργικά φάρμακα ενοχοποιούνται για σοβαρές διαταραχές σε νέα άτομα, όπως για την πρόωρη εμφάνιση έμμηνου ρύσης στα κορίτσια.

Σιγά σιγά, η παγκόσμια κοινότητα αναγνωρίζει τα τεράστια πλεονεκτήματα και οφέλη των γενετικά μεταλλαγμένων τροφίμων και αφήνει καταμέρος τις κραυγές, τις υστερίες, τα ψέματα και την κινδυνολογία. Όλη η παγκόσμια κοινότητα; Όχι όλη! Υπάρχει ακόμα μια ομάδα κρατών που "αντιστέκονται" και επιμένουν στην προσκόλλησή τους στις ιδεοληψίες τους: η ΕΕ!

Δυστυχώς, παρά την ξεκάθαρη θέση του ΠΟΥ, των παρατηρήσεων του FAO και του ΟΗΕ, τις εργασίες δεκάδων κορυφαίων επιστημόνων και των εξαντλητικών ερευνών ανάπτυξης των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων για την ασφάλειά τους, αλλά και την αποδεδειγμένα τεράστια σημασία τους για την μείωση της τιμής των τροφίμων, του υποσιτισμού, των ασθενειών του Τρίτου Κόσμου, η Ευρώπη εξακολουθεί να είναι όμηρος των οικοχόνδριων (που θα έλεγε και ο Ν.Δήμου) καταστροφολόγων.Πρόσφατα η ΕΕ επέκτεινε την απαγόρευση καλλιέργειας γενετικά τροποιημένων ποικιλιών. Βέβαια, μέσα στο τόσο ευρωπαϊκό παραλογισμό, αυτό θα ξέφευγε;