Απόσπασμα από το χαιρετισμό του πρωθυπουργού στα εγκαίνια του μουσείου Δημοκρατίας στον Αϊ Στράτη (30-11-2007):
Η ποιότητα της δημοκρατίας που απολαμβάνουμε σήμερα, η εθνική συμφιλίωση, η ενότητα και η ομοψυχία των Ελλήνων μπροστά στα μεγάλα και τα σημαντικά, δεν είναι και δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητη. Για να φτάσουμε εδώ, χρειάστηκε να ξεπεράσουμε όλοι μισαλλοδοξίες και προκαταλήψεις. Χρειάστηκε να επουλώσουμε πληγές δεκαετιών. Χρειάστηκε υπεύθυνοι και οραματιστές ηγέτες, απ’ όλες τις πλευρές, να κάνουν θαρραλέα βήματα μπροστά.Αν ο πρωθυπουργός (ή οι συγγραφείς των λόγων του) επέλεγε μια φράση του τύπου ‘να έχουμε ως παράδειγμα τις στιγμές τους εκείνες που οδηγούσαν στην ενότητα, την επούλωση των πληγών και την βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας μας, και να αφήσουμε στην ιστορία τις εντάσεις και τις μισαλλοδοξίες του παρελθόντος’, κανείς νομίζω δε θα είχε αντίρρηση. Να ακολουθήσω όμως «απαρέγκλιτα» το δρόμο που έδειξε ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο Μίκης Θεοδωράκης κι ο Ανδρέας Παπανδρέου – ο Ανδρέας Παναδρέου!! -, οφείλω να το αρνηθώ.
Αυτόν τον δρόμο, που έδειξαν προσωπικότητες όπως ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο Ηλίας Ηλιού, ο Λεωνίδας Κύρκος, ο Μίκης Θεοδωράκης, οφείλουμε να ακολουθούμε απαρέγκλιτα.
Σήμερα βγαίνουν στις αίθουσες οι "300", μια ταινία βασισμένη στο κόμικ του Frank Miller (αποκλείεται μην το έχετε προσέξει, μήνες τώρα μας τα έχουν πρήξει με το trailer του). Δεν με απασχολεί η καλλιτεχνική πλευρά της ταινίας. Πιθανόν να είναι κορυφαία ταινία. Αυτό που με απασχολεί είναι άλλος ένας κρίκος στην αλυσίδα της αυξανόμενης εξύμνησης και εξιδανίκευσης της αρχαίας Σπάρτης. Τα τελευταία χρόνια έχει γεμίσει η αγορά με περιοδικά "ιστορίας" που δεν αφήνουν ευκαιρία να εξυμνήσουν τις στρατιωτικές επιτυχίες, την κοινωνική οργάνωση και τελικά τις αξίες της αρχαίας Σπάρτης, ενώ αντίστοιχα βιβλία μυθιστορίας (Πρέσφιλντ κτλ) σαρώνουν στις πωλήσεις. Και τώρα έχουμε την πρώτη από τις αναμενόμενες ταινίες του Χόλιγουντ για τις Θερμοπύλες.
Η προβολή της Σπάρτης είναι η προβολή του ιδανικού του απόλυτα ολοκληρωτικού κράτους, που λιώνει το άτομο, που διαλύει τους οικογενειακούς δεσμούς και μετατρέπει τις οικογενειακές σχέσεις σε μηχανισμούς κρατικής προπαγάνδας. Το σπαρτιατικό κράτος ήταν ολοκληρωτικό, σε βαθμό που ούτε τα σύγχρονα ολοκληρωτικά κράτη δεν μπορούν να διανοηθούν, αφύσικο ακόμα και για τα μέτρα και τις συνθήκες της αρχαιότητας. Οι αξίες της Σπάρτης είναι αυτές της αριστοκρατικής μειοψηφίας που μέσω της βίας και της δεξιοτεχνίας σε αυτήν επιβάλλεται επί των υπόδουλων, των οποίων η παραγωγικότητα την συντηρεί. Η σπαρτιατική κοινωνία δεν ήταν παρά ένα μεγάλο στρατόπεδο, και οι ιδέες που γαλουχούνταν όλοι αριστοκράτες "όμοιοι" ήταν μονάχα ότι τους έκανε πιο αποτελεσματικούς στη μάχη. Από τα 7 τους χρόνια υποχρεωμένοι να ζουν σε κρατικά κοινόβια και να εκπαιδεύονται για ένα και μόνο πράγμα, να διατηρούν με τα όπλα την εξουσία τους επί των ειλώτων τους εντός του κράτους τους και επί των υποτελών "συμμάχων" τους εκτός του. Είχε όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά ενός πλήρως ολοκληρωτικού κράτους (μέχρι και KGB της εποχής είχε, την Κρυπτεία).
Η αυτοθυσία των Σπαρτιατών δεν ήταν αποτέλεσμα των ιδανικών τους για την ελευθερία των Ελλήνων, αλλά της υποταγής τους στις εντολές του κράτους τους, τις οποίες είχαν μάθει να υπακούν από παιδάκια. Δεν διέφερε σε τίποτα από την . Άλλωστε δεν πέρασε και πολύς καιρός αργότερα όταν, πάλι για να προστατέψουν και να επεκτείνουν το κράτος τους και την καταπιεστική του εξουσία, δεν δίστασαν να μηδίσουν. Προκειμένου να νικήσουν τον Πελοπονησιακό Πόλεμο, οι απόγονοι των 300, δεν είχαν ιδιαίτερους ηθικούς και ιδεολογικούς ενδοιασμούς να πουλήσουν την ελευθερία των Ελλήνων της Ιωνίας στους Πέρσες με αντάλλαγμα τον περσικό χρυσό που τους επέτρεπε να νικήσουν την Αθήνα! Η ελευθερία, και ειδικά των υπόλοιπων Ελλήνων, δεν ήταν ποτέ ιδανικό της αρχαίας Σπάρτης.
