Τετάρτη, Ιουλίου 01, 2009

Κομμουνιστές, αυτοθυσία και ηθική

Στο debate των πολιτικών αρχηγών πριν τις τελευταίες ευρωεκλογές η γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος σε μια ερώτηση δημοσιογράφου σχετικά με υποτιθέμενες γκρίζες οικονομικές δραστηριότητες του κόμματος, τελειώνοντας την τοποθέτησή της είπε: «κοιτάξτε… η ηθική των κομμουνιστών δεν είναι εύκολο να αμφισβητηθεί … αυτό μπορούν να το βεβαιώσουν και οι διώκτες μας εκείνες τις δύσκολες περιόδους που το κόμμα μας δέχτηκε τέτοια πίεση…»
Η τοποθέτηση αυτή με τα όσα ρητά λέει αλλά και όσα υπονοεί, είναι αφορμή για πολλές σκέψεις και ερωτήματα σε σχέση με τα ηθικά ζητήματα στα οποία αναφέρεται.

1) Δε χωράει αμφιβολία ότι η λογική που διατυπώνεται σε ένα πρώτο επίπεδο είναι εσφαλμένη: επειδή πολλά στελέχη του Κομμουνιστικού κόμματος επέδειξαν αντοχή στις υπέρμετρες σωματικές και ψυχολογικές πιέσεις προγενέστερων εποχών, όλα τα μέλη του ίδιου κόμματος στη σημερινή εποχή (γιατί όχι για πάντα;) χαρακτηρίζονται από ένα αδιαμφισβήτητο ηθικό status σε όλα τα ζητήματα (π.χ. τα οικονομικά). Αν δεχτούμε τη λογική, τίποτε δε μας εμποδίζει να πούμε ότι το ηθικό ανάστημα όλων των Χριστιανών, για παράδειγμα, είναι (αλλά και θα είναι στο διηνεκές) ύψιστο, μιας και οι Χριστιανοί επέδειξαν παροιμιώδη αντοχή και θάρρος απέναντι στις διώξεις των πρώτων αιώνων.

2) Iστορικά, οι εθνικές και θρησκευτικές ομάδες, αλλά και όχι λίγες πολιτικές ομάδες, δρώντας για την επίτευξη των στόχων τους, προσπάθησαν να εμφυσήσουν στα μέλη τους την αυτοθυσιαστική ψυχολογία του ήρωα-μάρτυρα για ευνόητους λόγους: το άτομο γίνεται αποτελεσματικότερος μαχητής γιατί αναλαμβάνει μεγάλα ρίσκα, ανεβάζοντας έτσι τη συλλογική δύναμη της ομάδας. Επίσης ενισχύει, και μέσα στην ομάδα αλλά και προς τα έξω, την εικόνα της μέγιστης σημασίας του σκοπού: πόσο υψηλό το ιδανικό μας μιας και τα άτομα δίνουν ακόμα και τη ζωή τους γι’ αυτό.
Για ποιους λόγους όμως η συγκεκριμένη πολιτική ομάδα θα πρέπει να ξεχωρίσει από όλες τις υπόλοιπες; Σε τι διαφέρει (από ηθική άποψη εννοείται) ο πρόθυμος να θυσιαστεί κομμουνιστής από τον ηρωικό εθνομάρτυρα της κάθε χώρας ή τον αυτοπυρπολούμενο Βουδιστή μοναχό του Βιετνάμ ή Κούρδο αγωνιστή, κ.ο.κ., αλλά και από τον Ιάπωνα καμικάζι (ο θάνατος αντιπάλων στρατιωτών δεν είναι, υποτίθεται, ανήθικος σε έναν πόλεμο); Ή, εν τέλει, από τα εκατομμύρια των απλών στρατιωτών στους εκατοντάδες πολέμους της ιστορίας που με το παράγγελμα της εφόδου έσφιξαν τα δόντια και όρμησαν ακάλυπτοι προς τις εχθρικές γραμμές; Εκτός του ότι είναι τόσο γενικευμένη, δυστυχώς η αυτοθυσιαστική συμπεριφορά δεν θεμελιώνει από μόνη της την ανωτερότητα του σκοπού: για παράδειγμα, στο ναζιστικό κόμμα της Γερμανίας στο μεσοπόλεμο καλλιεργήθηκε εντονότατα (και αποτελεσματικά όπως φάνηκε στη συνέχεια) η λατρεία της θυσίας για το κόμμα και την πατρίδα (υποτίθεται ότι τα συμφέροντα τους συνέπιπταν) (βλ. Jay W. Baird: To Die for Germany: Heroes of the Nazi Pantheon, Bloomington, Ind., 1990).

3) Το σημαντικότερο όμως ερώτημα είναι πιο γενικό: Είναι η αυτοθυσιαστική συμπεριφορά στην υπηρεσία ενός συγκεκριμένου εθνικού ή θρησκευτικού ή ειδικού πολιτικοκοινωνικού στόχου ηθική αφ’ εαυτής;
Εδώ θα πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι ως αυτοθυσία εννοούμε εδώ την εκούσια συμπεριφορά ενός ατόμου που με σχετική βεβαιότητα οδηγεί σε σοβαρή βλάβη των συμφερόντων ή της υγείας του ή και στο θάνατό του για να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα της ομάδας. Στην ειδική περίπτωση που το άτομο επιμένει να δηλώνει αφοσίωση στην ομάδα ή στην ιδεολογία της παρά τις σωματικές ταλαιπωρίες ή την απειλή του θανάτου έχουμε τη στάση του μάρτυρα.
Εννοείται ότι η ηθική συζήτηση περί αυτοθυσίας δε σχετίζεται με τα αισθήματα θαυμασμού ή δέους που συχνά προκαλούν οι αυτοθυσιαστικές πράξεις ή στάσεις. Πολλές παράτολμες πράξεις (π.χ. πτώση χωρίς αλεξίπτωτο από μεγάλα ύψη) μπορούν να εγείρουν θαυμασμό για τη γενναιότητα που απαιτούν, αλλά αυτό είναι άσχετο με την ηθικότητα των πράξεων.

Α. Το κύριο πρόβλημα έγκειται στο κατά πόσο, μιας και στην περίπτωσή μας το άτομο θυσιάζεται για τους άλλους (την ομάδα ή την κοινωνία που θα ωφεληθεί υποτίθεται από την επίτευξη του στόχου), μπορεί η δράση του αυτή να υπαχθεί στην αλτρουιστική συμπεριφορά. Αλτρουισμός νοείται ως κίνητρο ή δράση που προσανατολίζεται στο καλό του άλλου ή άλλων ατόμων αντί των συμφερόντων του ίδιου του ατόμου. Παραδοσιακά στην ηθική φιλοσοφία θεωρήθηκε σαφώς ηθική συμπεριφορά, χωρίς βέβαια αντίθετες απόψεις να λείπουν (βλ. Νietzsche, και πιο πρόσφατα, Αyn Rand: Philosophy: Who Needs It, Signet, New York, 1984 ή David Kelley: Unrugged Individualism: The selfish bases of benevolence, Institute of Objectivist Studies, 1996). Το ζήτημα όμως είναι ότι όταν οι ηθικοί στοχαστές πραγματεύονται τον αλτρουισμό δείχνουν να εννοούν με τον όρο τη δράση για το αδιαμφισβήτητο καλό είτε κάποιου ή κάποιων συγκεκριμένων ατόμων είτε το καλό ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Το ζήτημα αυτό είναι καίριο: το καλό του άλλου ή των άλλων στο οποίο προσβλέπει ο αλτρουιστής θα πρέπει να είναι καθολικά παραδεκτό ως καλό (universal). Παραδείγματα: κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλει για το ότι κάποιος που βουτάει στα κύματα για να σώσει κάποιον που πνίγεται συντελεί στο καλό αυτού του ατόμου· ένας γιατρός που αφιερώνει σημαντικό κομμάτι της ζωής του για την εξάλειψη ασθενειών στην Αφρική συντελεί στο καλό των όσων περιθάλπει· ένας ερευνητής που με φανατικό ζήλο και προσωπικές στερήσεις, αδιαφορώντας για οποιοδήποτε προσωπικό όφελος, εργάζεται για την εύρεση ενός εμβολίου θα υπηρετήσει το καλό όλων των συνανθρώπων του.
Αλλά στην περίπτωσή μας το συμφέρον της συγκεκριμένης ομάδας, άσχετα με το τι πιστεύουν τα μέλη της, συμπίπτει πράγματι με το γενικό καλό; Και πάλι ένα παράδειγμα θα αναδείξει το πρόβλημα: ένας Έλληνας ήρωας-εθνομάρτυρας τι ηθικό status έχει για τους Τούρκους; Αν μιλάμε για ηθικές αρχές θα πρέπει να έχει την ίδια αντιμετώπιση με έναν Τούρκο, πράγμα αμφίβολο, μιας και η δράση του βλάπτει τα συμφέροντα της τουρκικής εθνότητας. Πιο έντονα ακόμη φαίνεται σε ένα άλλο παράδειγμα, παίρνοντας μια ομάδα με όχι τόσο ευγενή ιδανικά: υπάρχουν περιπτώσεις που μέλη συμμοριών ή συνδικάτων εγκλήματος εμφανίζουν φανατική προσήλωση στην ομάδα ή ακόμα και αυτοθυσιαστική συμπεριφορά. Παρά το ότι τέτοιες συμπεριφορές οδηγούν κάποιους να μιλούν για «ηθική» του υποκόσμου, στην πραγματικότητα δεν μπορούν να χαρακτηριστούν αλτρουιστικές γιατί το συμφέρον της ομάδας αντιβαίνει το γενικό καλό.
Συνεπώς, για να υπαγάγουμε την αυτοθυσιαστική συμπεριφορά των κομμουνιστών στην αλτρουιστική συμπεριφορά θα πρέπει να δικαιολογήσουμε γιατί το καλό του κομμουνιστικού κόμματος συνέπιπτε (συμπίπτει ακόμα;) με το γενικό καλό. Αλλά αυτό, άσχετα με την εδραία πεποίθηση των ίδιων των μελών του κόμματος, απέχει πολύ από το να είναι αυταπόδεικτο, όπως εύκολα θα πιστοποιήσουν οι ουκ ολίγοι μάρτυρες της άλλης πλευράς. Αυτό ακριβώς έκανε υπόρρητα η κ. γραμματεύς: μετέτρεψε αυθαίρετα την «τοπική» ηθική του συγκεκριμένου κόμματος σε «καθολική» (universal) ηθική.
Υπάρχει ίσως ένα επιχείρημα: οι κομμουνιστές δεν θυσιάστηκαν αποκλειστικά για το κόμμα τους, αλλά για το γενικό ανθρώπινο δικαίωμα στην ελευθερία της γνώμης και της δημοκρατικής έκφρασής της. Αν και αρκετοί κομμουνιστές μπορεί να θεωρούσαν ότι μια πλευρά του αγώνα τους ενέχει και μια τέτοια διάσταση αντίδρασης προς κάθε αυταρχισμό γενικά, είναι αμφίβολο το αν η συνολική τους δράση εξυπηρετούσε το ιδεώδες αυτό. Με δηλωμένο στόχο του κόμματος εκείνη την εποχή την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του προλεταριάτου και την εκ των υστέρων γνώση της εμπειρίας του υπαρκτού σοσιαλισμού, δεν μπορούμε να πούμε ότι η συγκεκριμένη πολιτική ομάδα υπηρετούσε ανυστερόβουλα τη γενική αρχή του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης όλων των απόψεων, εφόσον η επικράτησή της θα ισοδυναμούσε με δίωξη κάθε αντιπολίτευσης και αυτό ήταν ήδη γνωστό τότε.

Β. Ένα άλλο πρόβλημα είναι αυτό της ιεράρχησης της υποχρέωσης προς την ομάδα σε σχέση με άλλες ηθικές υποχρεώσεις του ατόμου. Παράδειγμα: η απώλεια του πατέρα που θυσιάζεται για την ομάδα γίνεται οδυνηρή για το παιδί του που μένει ορφανό με απρόβλεπτες συνέπειες για την πορεία του στη ζωή. Η απώλεια του γιού γίνεται παντοτινά αθεράπευτη ψυχολογική πληγή για τους γονείς του. Ο θυσιαζόμενος μάρτυρας, αλλά και γενικά ο προσηλωμένος μονομερώς αγωνιστής, ιεραρχεί το χρέος έναντι της ομάδας πάνω από κάθε άλλο χρέος και αυτό δεν είναι ασήμαντο.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο J. P. Sartre στο έργο του L’ Existentialism est un humanism του 1946 (αγγλική μετ. “Existentialism is a humanism” στο Existentialism and Human Emotions, Citadel, New York, 1957) επιλέγει μια τέτοια περίπτωση για να την εμφανίσει ως ένα εν τέλει άλυτο ηθικό δίλημμα: ένας νέος καλείται να επιλέξει μεταξύ της συμμετοχής του στην αντίσταση και της φροντίδας της άρρωστης μητέρας του. Χριστιανική, Καντιανή και ωφελιμιστική (utilitarian) ηθική φαίνονται ανήμπορες να βοηθήσουν για μια απόφαση με κάποιο βαθμό ηθικής βεβαιότητας.

Γ. Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι υπάρχουν ομάδες με στόχους και δράσεις που αδιαμφισβήτητα υπηρετούν το καλό της ανθρωπότητας και ένα άτομο ξεπεράσει ηθικά διλήμματα σαν το προηγούμενο (στο Β), και πάλι το ζήτημα της θυσίας του ατόμου υπέρ της ομάδας παραμένει ένα ακραία οριακό ζήτημα. Ένα ηθικό πρόταγμα που ζητάει από το άτομο να δώσει τη ζωή του για την ομάδα μοιάζει να απαιτεί από αυτό υπερβολικά πολλά: αν είναι τόσο πάνω από τις δυνατότητες του «μέσου» ανθρώπου, πώς θα μπορέσει αυτός να ανταποκριθεί;
Να δεχτούμε πως ο ήρωας-μάρτυρας έχει ένα ηθικό status παρόμοιο με αυτό του αγίου; Ο άγιος είναι ο πιο ηθικός, αλλά οι υπόλοιποι «μέσοι» άνθρωποι δεν είναι ανήθικοι επειδή δεν είναι άγιοι, απλώς η αγιότητα λειτουργεί τρόπον τινά σαν ένα χρήσιμο κανονιστικό ιδεώδες (normative ideal), ένα παράδειγμα (exemplar), ως προς το οποίο οι υπόλοιποι παίρνουν μια θέση σε μια διαβαθμισμένη κλίμακα.
Και τότε ακόμα το πρόβλημα της σχέσης κοινού ανθρώπου-προτύπου δεν λύνεται ουσιαστικά: πώς θα κρίνουμε αν η αγιότητα είναι αποτέλεσμα της ηθικής του προσπάθειας που τελειοποίησε μια αρχικά «νορμάλ» προσωπικότητα, και όχι, για παράδειγμα, μιας ιδεατοποίησης (idealization) κάποιας νεύρωσης;
Ακόμα, ένα τέτοιο πρότυπο δημιουργεί μια αθέμιτη ψυχολογική πίεση στα άτομα αν υποστούν κοινωνική επίδραση στην κατεύθυνση της μίμησής του: είναι γνωστές οι ενοχές, η πικρία, η πληγωμένη αυτοεκτίμηση που βίωσαν τα άτομα που μετρήθηκαν σε σχέση με το πρότυπο του ήρωα-μάρτυρα και βρέθηκαν ελλειπή.
Συνεπώς η θυσία για την ομάδα δεν πρέπει να είναι εξωτερικός καταναγκασμός ή απαίτηση (ακόμα κι αν εσωτερικεύεται ως καθήκον από τα άτομα), αλλά όσο το δυνατόν προϊόν προσωπικής ελεύθερης επιλογής (όσο νόημα μπορεί να έχει η έκφραση) του ατόμου. Αν νοήσουμε ως ηθική τον προβληματισμό που στοχεύει να πει στους ανθρώπους τι πρέπει να πράττουν, καταλήγουμε πως η θυσία για την ομάδα δεν υπάγεται σ’ αυτή τη σφαίρα.

Δ. Τέλος, θα πρέπει να δούμε πώς μετεξελίσσεται ιστορικά η άποψη περί αυτοθυσίας και πώς τοποθετείται σε ένα σύγχρονο ηθικό πλαίσιο. Μια ηθική άποψη που μπορεί στο μεσοπόλεμο να θεωρείτο δεδομένη, ενδέχεται να μη συμβαδίζει με κοινά παραδεκτές αντιλήψεις της εποχής μας.
Από ηθική άποψη, λοιπόν, όπως και από πολλές άλλες, η σχέση ατόμου-κοινωνικής ομάδας έχει τροποποιηθεί σημαντικά. Οι H. Maturana & F. Varela αντιπαραθέτουν στο ένα άκρο τις σύγχρονες ανθρώπινες κοινωνίες, όπου τα άτομα (τα συστατικά τους, δηλαδή) έχουν μεγάλη αυτονομία, και στο άλλο άκρο τους βιολογικούς οργανισμούς, όπου τα κύτταρα (οι συστατικές μονάδες, εδώ) έχουν σχεδόν μηδενική αυτονομία. Ανάμεσα στα δύο αυτά άκρα της κλίμακας υπάρχουν διαβαθμίσεις όσον αφορά την αυτονομία των ατόμων: η κοινωνία των εντόμων, για παράδειγμα, με υποτυπώδη αυτονομία, ή η κοινωνία της αρχαίας Σπάρτης, με μικρή αυτονομία των μελών της σε σχέση με μια δημοκρατική κοινωνία (H. Maturana & F. Varela: Το Δέντρο της Γνώσης, Εκδ. Κάτοπτρο, Αθήνα, 1992). Στη Σπάρτη η στάση της αυτοθυσίας για την πατρίδα λογιζόταν ως η ύψιστη αρετή.
Είναι πολύ γνωστές οι φωνές της κριτικής εναντίον της ολοένα διευρυνόμενης αυτονομίας των ατόμων στις δυτικές δημοκρατικές κοινωνίες. Σύμφωνα με αυτές παρατηρείται μια τάση ενδυνάμωσης του ατομισμού (individualism) αντιτιθέμενη στη συλλογικότητα που έχει επικίνδυνα παραμεληθεί. Στην περίοδο του μεσοπολέμου το αίτημα για την επιστροφή στη χαμένη συλλογικότητα με τον αντίστοιχο εκμηδενισμό της ατομικότητας, υπήρξε βασική συνιστώσα της ναζιστικής ιδεολογίας και εφαρμοσμένης πολιτικής (για μια ενδιαφέρουσα σύγχρονη έκθεση βλ. Cl. Koonz: The Nazi Concience, The Belknap Press of Harvard University Press, 2003, Cambridge, Mas.).
Γίνεται λοιπόν σαφές ότι δε μπορούμε να μη λάβουμε υπ’ όψη το ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο εντός του οποίου θα διεξαχθεί η συζήτηση. Η συζήτηση αυτή γύρω από την αναζήτηση μιας ισορροπίας του ατόμου έναντι της κοινωνικής ομάδας που θα παίρνει υπ’ όψη τις σημερινές κοινωνικοιστορικές παραμέτρους, βρίσκεται εν εξελίξει. Το σημείο που θα σταθεροποιηθεί αυτή η ισορροπία δεν μπορεί να μην επηρρεάσει και την αντίστοιχη θέση της αυτοθυσίας στην ηθική δεοντολογία.

Γιώργος Κοσπεντάρης
e-mail:math.uoa.gr

17 σχόλια:

C A Hassapoyannes είπε...

Idealization = Εξιδανίκευση όχι ιδεατοποίηση.

Ο όρος εξιδανίκευση είναι δόκιμος και χρησιμοποιείται κατά κόρον στην Ψυχολογία/Ψυχιατρική.

Φραστικόν παράδειγμα (από ψυχιατρικό σύγγραμα), "Ενας τρόπος εξιδανίκευσης φιλομοφυλικής διάθεσης/κλίσης είναι η στροφή σε επαγγέλματα όπως του κομμωτή, χορευτή, νοσηλευτή κλπ".

C A Hassapoyannes είπε...

erratum

L’ Existentialism est un humanism
->
L’ ExistentialismE est un humanismE

C A Hassapoyannes είπε...

Exemplar = YΠΟδειγμα όχι ΠΑΡΑδειγμα

example = παράδειγμα
exemplar = υπόδειγμα
exemplary = υποδειγματικός

παραδείγματα:
Andreas Papandreou was the exemplar of tyrant and the consummate demagogue

George A. Papandreou is the exemplar of his father's nepotism

rebel@work είπε...

Mια α-μαρξιστική κοτσάνα της Παπαρήγα δικαιολογεί ένα τέτοιο δοκίμιο για την "ηθική"?

Κατά το Μαρξ τουλάχιστον, η ηθική δεν είναι ούτε αντικειμενική, ούτε παγκόσμια, αλλά προϊόν του εκάστοτε συστήματος και της ιστορικής εποχής. Η Παπαρήγα μας, λοιπόν, θα έπρεπε να γνώριζε λιγάκι περισσότερα, όπως ίσως και ο συγγραφέας του άρθρου που παρασύρθηκε.

"Law, morality, religion ... so many bourgeois prejudices, behind which lurk in ambush just as many bourgeois interests."

Στέργιος είπε...

Θα έλεγα πολύ κακό για τίποτα. Φυσικά οι θυσίες προηγούμενων δεν καθαγιάζουν τις πράξεις των επομένων και κανείς δεν είναι άμεμπτος αν δεν είναι πραγματικά σήμερα όποια ιστορία και αν κουβαλάει. Η Αλέκα αυτό που είπε το είπε ως επίρρωση των θέσεών της όχι ως απόδειξη και εδώ η ανάρτηση την αδικεί και παίρνει αφορμή για να πει όλα τα άλλα.

Έστω. Η ανάρτηση όμως τι προσπαθεί να πει; Ότι οι ήρωες είναι χωρίς περιεχόμενο η χειρότερα με περιεχόμενο τη θυσία για τη θυσία άρα όλες οι θυσίες είναι ίδιες και άρα οι ήρωες είναι χωρίς χρώμα, περιεχόμενο… αν δηλαδή ένας ναζί εθελοντής ελεύθερος σκοπευτής στο Στάλινγκραντ θυσιάζονταν για το κόμμα και το ίδιο έκανε ένας σοβιετικός σκοπευτής δεν έχουν καμιά διαφορά; Ή η διαφορά είναι υποκειμενική και για τους μεν είναι ήρωας ο ένας και για τους δε ο άλλος και καθαρίσαμε κάνοντας ήρωες όλους ακόμη και τους δολοφόνους; Και επειδή σκότωναν ήταν εξίσου δολοφόνοι και οι δύο;

Όταν χάνεται το ιστορικό και κοινωνικό μέτρο και περιεχόμενο είναι αδύνατο να ξεμπλέξει κανείς από τέτοια ερωτήματα που μπορεί να πολλαπλασιαστούν στο άπειρο για κάθε θέμα και κανένα νόημα να μη βγαίνει.

Αν οι κομμουνιστές που βασανίστηκαν για τις ιδέες τους νομίζουν ότι έχουν δικαίωμα να ομιλούν δεν είναι γιατί άντεξαν ένα βασανιστήριο όπως π.χ. μπορεί να το αντέξει ένας μουσουλμάνος στο Γκουαντάναμο (προσωπικά τον τιμώ και τον σέβομαι και θα έδινα μάχη να μη βασανιστεί ποτέ αλλά δεν θα συμφωνούσα ποτέ με το ιδανικό του και μάλλον θα ήμασταν ασυμβίβαστοι αντίπαλοι στο πεδίο των κοινωνικών μαχών). Είναι γιατί θεωρούν πως η μάχη για τα ιδανικά τους συμβαδίζει με τη νομοτέλεια εξέλιξη του κόσμου, όχι του κόμματος ή κάποιας ηγεσίας ακόμη και να έχουν γίνει λάθη πάνω σε αυτό. Είναι γιατί θεωρούν ότι ο βασανιζόμενος και μη υποτασσόμενος στην εξουσία του κεφαλαίου είναι χίλιες φορές πιο ελεύθερος από τον βασανιστή του. Είναι γιατί ο σκοπός τους χρωματίζει τον αγώνα τους και όχι η θυσία για τη θυσία.

Το να διαφωνείς με τους στόχους του κομμουνιστή δεν είναι παράξενο. Αλλά να θεωρείς ότι τη δική του ηθική δεν πρέπει να τη θεωρεί δεδομένη και αποδεκτή είναι πρόβλημα γιατί θα πρέπει να του υποδείξεις τίνος ηθική πρέπει να θεωρεί δεδομένη (πάντως η κυρίαρχη ηθική δεν είναι εξ ορισμού σωστή). Αυτή η λογική είναι αδιέξοδη.

Αναρωτιέμαι αν ο συγγραφέας έζησε από κοντά ή άκουσε από πρώτο χέρι βασανισμένους κομμουνιστές.

Όσο για τις ψυχολογικές καταστάσεις των ανθρώπων – ηρώων τις χωρίζει χάος ως προς την ιδεολογική βάση και τις σκέψεις τους. Ε, δεν είναι όλοι οι ήρωες ίδιοι. Ο χριστιανός που πίστευε στο θεό, ο καμικάζι που πίστευε στον Χιροχίτο, ο ναζί που πίστευε στον Χίτλερ και γινόταν ήρωας δεν έχουν σχέση με τον κομμουνιστή αντάρτη ή αντιστασιακό αλλά αυτό είναι αδύνατο να γίνει κατανοητό όταν τα κριτήρια είναι επιδερμικά και ισοπεδωτικά. Το ότι είχαμε και κομμουνιστές στη εξουσία που απαρνήθηκαν κυριολεκτικά τον ρόλο τους και έκανα τα ίδια με αυτά που τους έκαναν οι άλλοι, δεν αλλοιώνει την ουσία αυτών που λέω γιατί μιλάμε για αρνητές της ιδεολογίας τους, όχι για υλοποιητές. Όπως ακριβώς η Ιερά Εξέταση δεν είχε καμία σχέση με το χριστιανισμό.


Η ηθική, ο ηρωισμός κλπ άν δεν εξετάζοντα σε σχέση με την ιστορική στιγμή, το περιεχόμενο, τη ταξικότητα και τη σχέση με τις πανανθρώπινες αξίες είναι αδύνατο να κριθούν αντικειενικά (με τη σχετική έννοια της αντικειμενκότητας)και η ισοπέδωση παραμονεύει.

Νομίζω πως η ανάρτηση μπέρδεψε το θέμα και δεν το φώτισε.

Manoliscus είπε...

Να σκοτώσουμε τον κομμουνιστή που βρίσκεται μέσα μας, αγαπητοί.

kstamos είπε...

Βασικά το ότι κάποιος συμπεριφέρθηκε ηρωικά ή διώχθηκε δεν έχει σχέση με το αν ο σκοπός στον οποίο πίστευε ήταν σωστός.

Νομίζω όλοι αν κάτσουν να σκεφτούν λογικά δέχονται το παραπάνω, όμως τα επιχειρήματα που συνδέουν το ένα με το άλλο είναι ελκυστικά και χρησιμοποιούνται (έμμεσα ή άμεσα) γιατί είναι συχνά αποτελεσματικά σε συναισθηματικό επίπεδο.

C A Hassapoyannes είπε...

Δεν έχω, ουδέποτε είχα, κομμουνιστή μέσα μου και θα σας πω άλλη ώρα γιατί.

Δεν ήσαν ήρωες οι Ελληνες κομμουνιστές, μήτε οι άλλοι. Απλά, απλούστατα, οι συγκυρίες τους μετέτρεψαν σε μάρτυρες, λόγω βλακείας ή "υπερβάλλοντα ζήλου" των τότε κυβερνώντων.
Ομως, για τους Ελληνες κομμουνιστές που συμμετέσχον ενεργά στην τραγικότερη περίοδο της Ελλάδος [Κατοχής-Εμφυλίου-Ψυχροπολέμου, δλδ 1941-1961, περίπου], υπήρχε και υπάρχει μιά ρομαντική, τρυφερή, αν θέλετε, διάθεση ακόμα και από πολλούς μη κομμουνιστές και τούτο οφείλεται στα εξής:
1. Με εξαίρεση το Μάνο Χατζηδάκι και ευάριθμους άλλους, η ελληνική intelligentsia ήταν par excellence αριστερή και δεν μπορούμε να διαγράψουμε την κουλτούρα μας, τον πολιτισμό μας
2. Οι απαίσιες και άδικες, εν ψυχρώ εκτελέσεις, εξορίες, κακουχίες και ωμός σαδισμός* προκάλεσαν την οργή όχι μόνο της ελληνικής μεσαίας τάξης, αλλά και ολοκλήρου του Δυτικού Κόσμου.

Οταν ο πρίγκηψ Felix Yusupov αποφάσισε οριστικά να σκοτώσει τον Rasputin, ο εξ απορρήτων του τούπε, "Μη το κάνεις. Ο ρους των τεκταινομένων δεν θ' αλλάξει και, το χειρότερο, θα μετατρέψεις ένα παρανοϊκό charlatan σε μάρτυρα."

* Για να παίρνετε, όσοι δεν γνωρίζετε, μιά γεύση:

α. Στον Δυτικό, χριστιανικό κόσμο, ουδέποτε γίνονταν εκτελέσεις την Κυριακή, την Ημέρα του Κυρίου. Kαι όμως, εξετέλεσαν Μπελογιάννη, Μπάτση και λοιπούς χάραμα Κυριακής για να μη προλάβει η Κυβέρνηση Πλαστήρα να αντιδράσει

β. Στα κρατούντα ήθη της εποχής εκείνης, το στίγμα του "μπάσταρδου" ήταν σημαντικό. Ο Μπελογιάννης, λοιπόν, ζήτησε να του επιτραπεί, πριν την εκτέλεσή του, να παντρευτεί την έγκυο σύντροφό του. Παρά ταύτα (ωστόσο, που λέει ο λαουτζίκος) του αρνήθηκαν. Το παιδί, τελικά, αμέσως μετά την γέννησή του, τον σήμερα Χημικό Μηχανικό ΕΜΠ κύριον Ν. Μπελογιάννην, το υιοθέτησε ο παπππούς του.

Chrysotheras είπε...

...πάλι μπερδεμένα τα λένε οι σχολιαστές της αριστεράς εδώ μέσα.

Κατ'αρχάς το άρθρο είναι σαφέστατο και εμπεριστατωμένο και αποτελεί μία πολύ καλή ανάλυση της έννοιας της αυτοθυσίας που πηγάζει από την προσωπική ελέυθερη επιλογή ελέυθερου ανθρώπου και την διαφοροποιεί από την οιωνεί "ηρωϊκή" πράξη που προέρχεται από πλανημένη και πειθαρχημένη έξωθεν αντίληψη των πραγμάτων.

Κάπου γράφει ο Στέργιος:
"Ο χριστιανός που πίστευε στο θεό, ο καμικάζι που πίστευε στον Χιροχίτο, ο ναζί που πίστευε στον Χίτλερ και γινόταν ήρωας δεν έχουν σχέση με τον κομμουνιστή αντάρτη ή αντιστασιακό αλλά αυτό είναι αδύνατο να γίνει κατανοητό όταν τα κριτήρια είναι επιδερμικά και ισοπεδωτικά."

...δηλαδή με απλά λόγια, τούτο σημαίνει πως "όλα τα δάχτυλα δεν είναι ίδια" (κατά πως λέει και ο λαός).
Μα περί αυτού ακριβώς πρόκειται αγαπητέ. Η έξωθεν επιβεβλημένη (σχεδόν ισοπεδωτικά) "ισότητα" είναι κάτι ξένο προς την ανθρώπινη φύση...

Q.E.D.

C A Hassapoyannes είπε...

erratum

οιΩνεί
->
οιΟνεί

Αυτό είναι ένα λάθος που κάνουν πολλοί και συχνά.
Η λέξη οιονεί προέρχεται από το οίον, δλδ δίκην, λατ. quasi, και όχι από την λέξη οιωνός.

C A Hassapoyannes είπε...

@ Στέργιος

"Η ανάρτηση όμως τι προσπαθεί να πει;"

Η ανάρτηση θέλει να πει πρωτίστως ότι οι καλοί καγαθοί άνθρωποι, ακόμα και εάν/όταν φέρουν την έξωθεν καλή μαρτυρία, ακόμα και όταν οι άλλοι τους αναγνωρίζουν αλάθητον,
πάντα ΛΟΓΟΔΟΤΟΥΝ για τα πεπραγμένα τους and they stand as the exemplar of ACCOUNTABILITY.

C A Hassapoyannes είπε...

A propos de rien.

O Περισσός έχει δημιουργήσει εκπληκτικά Αρχεία της Εμφυλιοπολεμικής περιόδου και άλλων. Προς τιμήν τους, έχουν εισαγάγει state-of-the-art τεχνολογία συντήρησης αυτών των πολυτίμων για το έθνος αρχείων.

Εντυπωσιακά, και παρά το γεγονός ότι τα στοιχεία αυτά είναι ΚΟΜΒΙΚΗΣ σημασίας αφού συνδέονται με τις τραγικότερες και σημαντικότερες στιγμές του Ελληνικού Κράτους, ο Περισσός ΑΡΝΕΙΤΑΙ πεισμόνως να επιτρέψει την μελέτη τους, ακόμα και σε πανεπιστημιακούς, scholars κλπ, Ελληνες ή ξένους.

Την στιγμή που μετά 30 συνήθως χρόνια, ανοίγουν, γιά μελετητές και το Κοινό, αρχεία όπως του Foreign Office (UK), State Department (USA), o Περισσός κρατεί τα δικά του ΕΡΜΗΤΙΚΑ ΚΛΕΙΣΤΑ!!!!!!!!!!!!!!

You draw your own conclusions!!

Chrysotheras είπε...

...hats off Mr Hassapoyannes!
Tks for heads-up.

C A Hassapoyannes είπε...

Mon plaisir!

Sanctuary είπε...

Πάντως δεν μπορεί να παραγνωριστεί το γεγονός ότι το ΣΥΝΤΡΙΠΤΙΚΑ μεγαλύτερο μέρος της εθνικής αντίστασης στους ναζί κατακτητές πραγματοποιήθηκε από τον κομμουνιστικό ΕΛΑΣ... και ότι η αστική τάξη της Ελλάδας, την ίδια εποχή, επέλεξε ως επί το πλείστον την παθητική ανοχή έως και την ανοιχτή σύμπλευση με τον κατακτητή (Τάγματα Ασφαλείας, οργάνωση Χ κ.α).

Όποιος θέλει να είναι έντιμος με τον εαυτό του και να μην θέλει να είναι μισαλλόδοξος, θα πρέπει να αναγνωρίσει αυτή την ιστορική αλήθεια... όπως επίσης και το ότι το ΚΚΕ φέρει ανεξίτηλα το στίγμα του μυωπικού και δογματικού χειρισμού της μετακατοχικής περιόδου που οδήγησε στην καταστροφή του εμφυλίου πρωτίστως τη δική του λαϊκή βάση. Αν επέλεγε την εξαρχής σκληρή και αδιαπραγμάτευτη ρήξη θα είχε καταλάβει την εξουσία, αν δε επέλεγε την πλήρη ενσωμάτωσή του στη μεταπολεμική πολιτική τάξη πραγμάτων θα είχε γλιτώσει σημαντικό μέρος των διωγμών που υπέστη και πιθανόν να αποτελούσε υπολογίσιμο πολιτικό παράγοντα διαμόρφωσης των εξελίξεων. Οι παλινωδίες του όμως και η σύγχυση που χαρακτήρισαν τις πολιτικές, τακτικές και στρατηγικές επιλογές του οδήγησαν στην καταστροφή.

C A Hassapoyannes είπε...

@ Sanctuary
Αν επέλεγε την εξαρχής σκληρή και αδιαπραγμάτευτη ρήξη θα είχε καταλάβει την εξουσία, αν δε επέλεγε την πλήρη ενσωμάτωσή του στη μεταπολεμική πολιτική τάξη πραγμάτων θα είχε γλιτώσει σημαντικό μέρος των διωγμών που υπέστη και πιθανόν να αποτελούσε υπολογίσιμο πολιτικό παράγοντα διαμόρφωσης των εξελίξεων

ΑΚΡΙΒΩΣ εδώ αγαπητέ βρίσκεται η λύση του μυστηρίου.
Ουδεμιά χωρεί αμφιβολία πως ο Νίκος Ζαχαριάδης ΚΑΙ οι περί αυτόν ΔΕΝ ήσαν κουτοί - κάθε άλλο μάλιστα.

Το ΜΕΙΖΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΕΡΩΤΗΜΑ είναι (όπως υπανίσσεται το σχόλιό σας)

ΓΙΑΤΙ,

όχι μόνο δέχθηκαν την ενσωμάτωσή τους στο πολιτικό σύστημα,

ΑΛΛΑ

ΑΛΛΑ

ΑΛΛΑ

οι εκπρόσωποι του ΕΛΑΣ (και εννοείται ΚΚΕ) ΣΙΑΝΤΟΣ και ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ υπέγραψαν,

1) την ΣΥΜΦΩΝΙΑ του ΚΑΪΡΟΥ η οποία αναγνώριζε την δημιουργία Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας υπό τον Γ. Παπανδρέου και την ΥΨΗΛΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑΝ των ΑΓΓΛΩΝ, και

2) την ΣΥΜΦΩΝΙΑ της ΚΑΖΕΡΤΑΣ που εκχωρούσε την Διοίκηση του ΕΛΑΣ στα Αγγλικά Στρατεύματα!!!!!!!!

ΑΡΑ, ΚΑΙ αυτοί πρόδωσαν τον τόπο τους. ΚΑΙ μη μου πείτε ότι εδώ στέκει ως ελαφρυντικό ότι αυτοί διέφεραν από τους άλλους ξενόδουλους υπό την έννοια ότι δεν υπηρετούσαν μιά άλλη υπερδύναμη, αλλά τον Μπολσεβικισμό, δλδ μιά ιδέα.

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ:
1) Όπως έλεγε η σπουδαία μάνα μου, ΠΡΟΔΟΤΕΣ οι ΜΕΝ, ΠΡΟΔΟΤΕΣ και οι ΔΕ.

2) ΑΥΤΟΣ είναι Ο ΛΟΓΟΣ που ο ΠΕΡΙΣΣΟΣ θα αρνείται στιν ΑΙΩΝΑ τον ΑΠΑΝΤΑ να ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ του ΕΜΦΥΛΙΟΥ!!

珊珊李 είπε...

自拍,本土自拍,kk俱樂部,後宮電影院,後宮電影,85cc免費影城,85cc免費影片,免費影片,免費小遊戲,免費遊戲,小遊戲,遊戲,好玩遊戲,好玩遊戲區,遊戲區,史萊姆好玩遊戲,遊戲基地,線上遊戲,色情遊戲,遊戲口袋,我的遊戲口袋,小遊戲區,手機遊戲,貼圖,A片,A片,A片,A片,a片,聊天室,聊天室,聊天室,聊天室,聊天室,聊天室,色情,成人影片,色情影片,免費A片,A片下載,成人影城,愛情公寓,情色貼圖,情色,色情網站,色情遊戲,色情小說,情色文學,色情,aio交友愛情館,色情影片,臺灣情色網,寄情築園小遊戲,情色論壇,嘟嘟情人色網,情色視訊,愛情小說,言情小說,一葉情貼圖片區,情趣用品,情趣,色情漫畫,情色網,情色a片,情色遊戲,85cc成人片,嘟嘟成人網,成人網站,18成人,成人影片,成人交友網,成人貼圖,成人圖片區,成人圖片,成人文章,成人小說,成人光碟,微風成人區,免費成人影片

Enter your email address:

Delivered by FeedBurner
















Join the Blue Ribbon Online Free Speech Campaign








Referrers

Based on original Visionary template by Justin Tadlock
Visionary Reloaded theme by Blogger Templates | Distributed By Magazine Template

Visionary WordPress Theme by Justin Tadlock